16412 7 2026-11-05T09:45:27 783862 0 Cy 2026-11-05T00:00:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=-35124&l=cy 261105-0 C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783986 1 En 2026-11-05T09:46:49 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=85&l=cy 261105-0 C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783983 2 En 2026-11-05T09:46:34 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=70&l=cy 261105-0 C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784411 3 Cy 261105-0 I Cofnodir y trafodion yn yr iaith y llefarwyd hwy ynddi yn y pwyllgor. Yn ogystal, cynhwysir trawsgrifiad o’r cyfieithu ar y pryd. Mae hon yn fersiwn ddrafft o’r cofnod.  16412 7 2026-11-05T09:45:27 783863 4 Cy 261105-0 I Cyfarfu’r pwyllgor yn y Senedd a thrwy gynhadledd fideo. Dechreuodd y cyfarfod am 09:45. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783860 5 En 2026-11-05T09:45:27 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3&l=cy 261105-1 1. Cyflwyniad, ymddiheuriadau, dirprwyon a datgan buddiannau C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783868 6 En 2026-11-05T09:46:01 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=37&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783869 7 Cy 2026-11-05T09:46:19 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=55&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn. Fe wnaf i gychwyn efo Richard. Richard, cei di gyflwyno dy hun. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783982 8 En 2026-11-05T09:46:24 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=60&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4285 Richard Baker Baker, Richard 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783984 9 En 2026-11-05T09:46:35 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=71&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 9389 Stuart Fitzgerald Fitzgerald, Stuart 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783985 10 En 2026-11-05T09:46:50 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=86&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783987 11 Cy 2026-11-05T09:47:03 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=99&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Cwestiwn syml i gychwyn. Mae yna lot o sôn wedi bod am yr angen am gynllun cenedlaethol i sortio hyn allan. Mae wedi bod yn broblem ers yn rhy hir. A fydd yna gynllun cenedlaethol? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783991 12 Cy 2026-11-05T09:47:17 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=113&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch am y cwestiwn a diolch am y cyfle i ddod gerbron y pwyllgor y bore yma. Dwi yma i gael fy nghraffu, wrth gwrs, ond dwi'n gobeithio hefyd ein bod ni'n gallu rhannu rhywfaint o'r un weledigaeth a bod rhai o'r argymhellion fydd y pwyllgor yma'n eu gwneud yn helpu fy ngwaith i symud yr agenda penodol am eiddo gwag ymlaen. Felly, diolch i chi am wneud yr ymchwiliad yma. Mae o'n ymchwiliad pwysig ac rwy'n edrych ymlaen i weld ffrwyth y gwaith. Rydych chi'n holi am strategaeth neu gynllun. Mi ydyn ni'n gweithio ar strategaeth gyffredinol ar dai ac eiddo. O dan hwnna, mi fydd yna lot o ffrydiau gwaith, ac un ohonyn nhw yn amlwg fydd tai gwag. Bydd yna faterion yn cwmpasu cyflenwad tai cymdeithasol a digartrefedd, a bydd yna faterion eraill, wrth gwrs, yn gorwedd o fewn y strategaeth yna. Ond mi fydd yna le i eiddo gwag a thaclo'r problemau sydd yn codi efo hynny. Y syniad ydy nad ydyn ni'n cychwyn o nunlle, wrth gwrs; mae'r gwaith yn digwydd. Ond mae eisiau ffocws clir yn y strategaeth tai cyffredinol—ffocws hollol glir—a dwi'n meddwl mai dyna ydy'r gwahaniaeth, efallai: bydd y strategaeth yma'n dangos y gwahaniaeth o ran bod gennym ni ffocws clir ar gynyddu y stoc o dai cyhoeddus yng Nghymru fel y prif ffordd o daclo'r argyfwng tai. Felly, mae eisiau dod â'r cwbl at ei gilydd, ond, o dan hynny, fel dwi'n dweud, mi fydd eiddo gwag yn cael lle hefyd. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783995 13 Cy 2026-11-05T09:49:24 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=240&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Diolch. Gaf i ofyn cwestiwn pellach? Rydych chi wedi cyfeirio at y nod o gyrraedd 20,000 o dai cymdeithasol ychwanegol. Faint ydych chi'n rhagweld o'r rheini fydd yn eiddo gwag yn cael eu troi yn eiddo cymdeithasol? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783996 14 Cy 2026-11-05T09:49:44 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=260&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Mae hwnna'n gwestiwn hynod o bwysig. Fedraf i ddim rhoi ffigwr o ganrannau i chi ar hyn o bryd, ond yn sicr dwi eisiau gweld mwy o eiddo gwag yn cyfrannu tuag at y ffigwr 20,000 o dai cymdeithasol. Mae yna lot o heriau efo'r maes, fel rydych chi'n gwybod, ond mae yna gyfle gwirioneddol hefyd. Os gallwn ni wneud pethau ychydig bach yn wahanol, efallai, bydd mwy o gyfle i ddod ag eiddo gwag i mewn i'r 20,000, i'r targed yna. Mae'r targed yn cynnwys cartrefi yn y maes gofal hefyd. Ond mae'r targed yn hollol glir. Rydyn ni eisiau gweld tai cyhoeddus sydd yn aros yn dai cyhoeddus ar gyfer y dyfodol, fel rhan o'r targed 20,000 yna. Dwi ddim yn gwybod a ydy Stuart eisiau dod i mewn yn fwy ar yr ochr tai gwag a faint o ganran rydyn ni'n gobeithio symud tuag ato fo o ran hynny.  16412 7 2026-11-05T09:45:27 784220 15 Cy 2026-11-05T09:50:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=276&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784233 16 En 2026-11-05T09:50:54 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=330&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 9389 Stuart Fitzgerald Fitzgerald, Stuart 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784232 17 Cy 2026-11-05T09:51:46 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=382&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Gwnawn ni ddod ymlaen, dwi'n siwr, at y TACP, sydd yn gronfa eithaf newydd, sydd yn galluogi landlordiaid i fod tipyn bach yn fwy hyblyg ac yn eu galluogi nhw, felly, i fynd ar ôl y sector tai gwag yn fwy. Efallai ddown ni nôl at hynny.  16412 7 2026-11-05T09:45:27 784236 18 En 2026-11-05T09:52:08 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=404&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784237 19 En 2026-11-05T09:52:13 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=409&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 9389 Stuart Fitzgerald Fitzgerald, Stuart 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784238 20 Cy 2026-11-05T09:52:15 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=411&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Transitional accommodation capital—i helpu efo'r sefyllfa o ran digartrefedd, er mwyn cael cyfalaf ar gyfer rhan o'r sector, sydd yn bwysig iawn cyn adeiladu yr ochr tai cymdeithasol parhaol, mewn ffordd. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784239 21 En 2026-11-05T09:52:38 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=434&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4285 Richard Baker Baker, Richard 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784244 22 En 2026-11-05T09:53:11 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=467&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784243 23 Cy 2026-11-05T09:53:13 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=469&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12172 12172 Rebeca Phillips AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172 Phillips, Rebaca Diolch yn fawr am ymuno â ni, Weinidog. Yn ystod ein hymchwiliad, roedd nifer o'r rhanddeiliaid yn dweud bod y safon ansawdd tai Cymru presennol, y WHQS, yn rhwystr i brynu mwy o eiddo gwag ar gyfer tai cymdeithasol. Mae adolygiad yn cymryd lle ar hyn o bryd. Oes amserlen gyda chi ar gyfer bennu'r adolygiad hwnnw, plis? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784246 24 Cy 2026-11-05T09:53:41 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=497&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch am sôn am hyn. Mae'r adolygiad wedi cychwyn o safon ansawdd tai Cymru ar gyfer cartrefi cymdeithasol, i wneud yn siŵr ei fod o'n dal yn addas i ddiben. Mae'r adolygiad yn edrych ar yr hyn sydd yn bwysig i denantiaid, ond hefyd, yn amlwg, mae'n rhaid inni gadw at lefel o safon i gyd-fynd efo blaenoriaethau ehangach y Llywodraeth o ran datgarboneiddio ac yn y blaen. Mae'r gwaith yn symud ymlaen yn sydyn. Mae'r landlordiaid cymdeithasol yn rhan o hwnna. Maen nhw wedi bod yn galw am edrych ar y safon benodol yma. Mae'r gymdeithas tenantiaid hefyd yn cyfrannu at y gwaith ac wedi bod yn galw am rywbeth tebyg. Ac fel roeddem ni'n sôn am y rhaglen gyfalaf llety trosiannol, y TACP, mae yna ddull o fewn hwnna sydd yn sôn am safon ofynnol i ddarparu llety yn gyflym, ac mae hyn yn caniatáu gwyro yn y gronfa yna, yn y rhaglen yna, oddi wrth safon ansawdd tai Cymru i ddiwallu anghenion brys. Felly, mae yna rywfaint o sgôp i wneud hynny o fewn y rhaglen benodol yna. Beth dwi'n ei wneud rŵan ydy edrych yn fwy eang ar y safon ansawdd i weld a fedrwn ni wneud rhywbeth i gyflymu'r broses heb gyfaddawdu ar yr ochr effeithlonrwydd ynni. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784162 25 Cy 2026-11-05T09:55:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=576&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784174 26 Cy 2026-11-05T09:55:24 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=600&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12172 12172 Rebeca Phillips AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172 Phillips, Rebaca Diolch. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784173 27 En 2026-11-05T09:55:25 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=601&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784203 28 En 2026-11-05T09:55:30 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=606&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784205 29 Cy 2026-11-05T09:55:38 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=614&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Mae'r Llywodraeth yma wedi etifeddu nifer o raglenni, nifer o grantiau, nifer o gronfeydd sydd wedi cael eu datblygu dros y blynyddoedd, ac mi fyddwch chi'n disgwyl i fi fod yn edrych ar y rhain yn fanwl i weld a ydyn nhw'n dal yn gweithio i'r pwynt rydyn ni i gyd eisiau eu gweld nhw yn gweithio. Felly, rydyn ni yn edrych ar y gronfa benodol yma i wneud yn siŵr ei bod hi yn cyrraedd y diben, ac mi fyddwn ni yn sicr yn croesawu eich ymchwiliad chi i gyfrannu tuag at hwn o ran y grant penodol yma. Mae yna rywfaint o newid wedi digwydd yn ddiweddar, onid oes, o ran cyfraniad yr awdurdodau lleol—bydd Stuart yn sôn yn fwy am hyn, dwi'n meddwl. Mae cyfraniad awdurdodau lleol wedi cael ei dynnu allan ohono fo rŵan. Felly, fe gawn ni weld sut mae hwnna yn gweithio—ydy hwnna'n helpu i gael mwy o bobl i ddefnyddio'r gronfa benodol yma? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784217 30 En 2026-11-05T09:56:59 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=695&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784216 31 En 2026-11-05T09:57:02 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=698&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 9389 Stuart Fitzgerald Fitzgerald, Stuart 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784223 32 Cy 2026-11-05T09:57:46 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=742&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Ac un opsiwn dŷn ni'n edrych arno fo ydy beth oeddet ti'n sôn amdano ar y dechrau ynglŷn â Banc Datblygu Cymru yn edrych ar botensial y cynllun i dargedu busnesau bach, busnesau adeiladu bach, i roi cyllid iddyn nhw brynu ac adnewyddu cartrefi gwag er mwyn dod â nhw nôl i ddefnydd ac yn y pen draw i ddod â nhw nôl fel tai cymdeithasol, tai cyhoeddus. Felly, mae hwnna'n rhywbeth newydd o ran defnydd o'r grant penodol yma. Mae swyddogion yn gweithio hefo'r banc datblygu i weld beth fedrwn ni ei wneud o ran hynny. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784251 33 En 2026-11-05T09:58:28 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=784&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784253 34 Cy 2026-11-05T09:58:54 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=810&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Ar hyn o bryd, mae yna benderfyniad yn cael ei wneud i beidio â pharhau efo'r cynllun, cynllun pum mlynedd gafodd ei sefydlu o dan y Llywodraeth flaenorol. Syniad hwnna oedd gweithio hefo landlordiaid yn y sector breifat i helpu i fynd i'r afael â phwysau tai. Mae o wedi chwarae rhan bwysig yn y pum mlynedd yma i ddod ag eiddo gwag yn ôl i ddefnydd, ac mae o wedi dod â rhai gwersi a materion pwysig i'n sylw ni. Dwi'n dal i adolygu'r dystiolaeth, ond does yna ddim arian yn debygol o fod yng nghyllideb y flwyddyn nesaf. Yn anffodus, mae hwn yn un o'r cynlluniau yna sydd yn cael eu heffeithio gan y sefyllfa ariannol, gan yr hinsawdd ariannol. Fel y gallwch chi ddychmygu, mae yna bwysau aruthrol ar y gyllideb yng Nghymru, a blwyddyn nesaf does yna ddim arian yn y gyllideb, ond doedd yna ddim bwriad bod yna arian yn y gyllideb, oherwydd cynllun pum mlynedd oedd o i fod. Ac yn ystod y pum mlynedd yna, wrth gwrs, mae yna gartrefi wedi cael eu datblygu o dan y cynllun yma. Mae gan awdurdodau lleol hawl i estyn y les presennol ar ôl y pum mlynedd; dydy o ddim yn golygu bod y cartrefi yma rŵan yn diflannu. Mae o'n golygu bod hawl gan awdurdodau lleol i wneud y mwyaf o'r buddsoddiad sydd wedi digwydd ar y cynllun yma. Dŷn ni'n awyddus i fod yn rhoi ffocws hollol, hollol glir ar ddatblygu y cyflenwad o dai cyhoeddus sydd yn mynd i fod yn dai cyhoeddus ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Dydy'r cynllun yma ddim cweit yn gwneud hynny. Mae o'n ateb dros dro i sefyllfa, a lle mae adnoddau'n brin, mae'n rhaid inni benderfynu lle dŷn ni'n rhoi ein ffocws, ac mae ffocws y Llywodraeth yma ar ddatblygu'r cyflenwad tai cymdeithasol. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784289 35 Cy 2026-11-05T10:00:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=876&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784305 36 En 2026-11-05T10:01:24 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=960&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784307 37 En 2026-11-05T10:01:38 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=974&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784308 38 Cy 2026-11-05T10:02:13 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1009&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn. Dwi'n falch iawn o weld cynghorau ar draws Cymru yn defnyddio'r hawl yma i glustnodi premiymau ar gyfer cartrefi gwag ac ar gyfer ail gartrefi hefyd. Mae o'n ffordd arbenigol, dwi'n credu, o'n helpu ni gyda dod â mwy o'r stoc tai yn ôl i fod yn weithredol, i fod yn dai ar gyfer pobl yn y cymunedau. Felly, dyna pam gafodd y premiymau yma eu cyflwyno. Roeddwn i'n falch o fod yn rhan o'r broses o gyflwyno'r rhain yn ystod y Senedd ddiwethaf. Mae Cyngor Sir Penfro wedi gofyn i Lywodraeth Cymru am gyfarwyddyd ynglŷn â defnyddio premiwm y dreth gyngor, tai gwag ac ail gartrefi, ar gyfer eu cyfrif refeniw tai er mwyn darparu tai cymdeithasol a fforddiadwy, a dwi'n meddwl bod hwnna yn syniad i ni fel Llywodraeth gefnogi hynny. Ond fel rydych chi'n gwybod, mater i awdurdodau lleol ydy eu strategaethau tai gwag penodol nhw, a dŷn ni yn hapus iawn i gefnogi datblygu strategaethau, a byddwn ni ddim eisiau bod yn gosod amodau clir—mae hi i fyny i awdurdodau lleol. Mi fyddwch chi'n gwerthfawrogi hynny, yr elfen yna o alluogi cymunedau a chynghorau i ddilyn eu trywydd eu hunain. Ond y neges gen i ydy y byddwn ni yn cefnogi'r math yna o symudiad, ac yn sicr yn cefnogi bod yna swyddogion cartrefi gwag mewn awdurdodau lleol. Ac mae o i fyny iddyn nhw sut maen nhw'n gwario'u harian, onid ydy? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784316 39 En 2026-11-05T10:04:14 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1130&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784317 40 En 2026-11-05T10:04:16 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1132&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784318 41 En 2026-11-05T10:04:22 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1138&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12159 12159 David Hughes AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159 Hughes, David 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784319 42 Cy 2026-11-05T10:04:34 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1150&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Mae hwnna yn gwestiwn da iawn, achos dwi'n credu bod yna enghreifftiau da iawn o arfer da ar draws Cymru, lle dŷn ni yn gweld cynnydd o ran dod â chartrefi gwag yn ôl i ddefnydd. Dydy o ddim yn gyson, rydych chi'n gywir. Ond fel roeddwn i'n dweud, mae'r strategaethau yna yn cael eu llunio ar lefel leol, onid ydyn? Mi fedrwn ni roi arweiniad, wrth gwrs. Ac yn ein strategaeth newydd ni ar dai ac adfywio, yr un cyffredinol, mi fyddwn i'n licio rhoi mwy o bwyslais ar yr agwedd yma o'r gwaith. Ond mae hi'n bwysig rhannu'r arferion da a'r arbenigedd yna sydd ar gael ymhlith awdurdodau lleol, ac efallai nad ydyn ni'n gwneud digon o hynny. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784160 43 Cy 2026-11-05T10:05:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1176&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784163 44 En 2026-11-05T10:05:31 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1207&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784164 45 Cy 2026-11-05T10:05:38 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1214&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12164 12164 Elyn Stephens AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12164 Stephens, Elyn Diolch, Gadeirydd, a diolch, Weinidog. Dwi eisiau troi at y mater o eiddo gwag hirdymor. Fe glywsom ni dystiolaeth gan gynrychiolwyr o awdurdodau lleol am achos lle defnyddiwyd gorchymyn prynu gorfodol ym Mhen-y-bont ar Ogwr, ond wrth glywed tystiolaeth gan awdurdodau eraill, fe ges i'r argraff bod rhai ohonyn nhw'n petruso cyn defnyddio'r pwerau hyn, yn rhannol oherwydd diffyg capasiti ac arbenigedd cyfreithiol. Beth wnewch chi o hyn, yn gyntaf? Ac yn ail, a oes cyfle i awdurdodau lleol rannu adnoddau ac arbenigedd cyfreithiol er mwyn eu galluogi nhw i ddefnyddio gorchmynion prynu gorfodol yn fwy effeithiol? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784185 46 Cy 2026-11-05T10:06:22 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1258&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Ie, diolch yn fawr. Mae'r gorchmynion prynu gorfodol yma yn broses gymhleth, yn ôl yr hyn dwi'n deall—hynod o gymhleth ac astrus ac yn gofyn am dipyn o arbenigedd cyn bod cyngor yn mentro mewn i'r maes yna. Ond mae o'n un o'r ystod o bwerau sydd ar gael i awdurdodau lleol ac mae o ar gael os ydyn nhw'n teimlo ei fod o'n briodol i'w ddefnyddio fo. Ac mae o'n gallu chwarae rôl bwysig lle dydy trafod a chefnogi ddim wedi llwyddo i berswadio perchnogion i ganiatáu i'w heiddo nhw ddechrau cael eu hailddefnyddio. Felly, rydyn ni wedi bod yn cefnogi awdurdodau lleol sydd eisiau cymryd y math yma o gamau ac mae yna gronfa orfodi ym maes eiddo gwag ar gael. Mae yna gefnogaeth ariannol ar gael drwy'r gronfa yna. A hefyd, mi wnaeth y Llywodraeth flaenorol ddatblygu llawlyfr ar eiddo gwag a dwi'n meddwl bod hwnna—. Yn sicr, mae'r weinyddiaeth flaenorol i'w chymeradwyo am ddod â chanllawiau ymarferol ymlaen yn y llawlyfr eiddo gwag. Efallai fyddwn ni am gadw hwnna dan adolygiad parhaus. Ond y cymhlethdod yma ydy lot o'r broblem, ac o ran cael rhyw fath o bŵl canolog o arbenigedd i helpu hynny, dwi'n meddwl buasai hynna'n ein symud ni yn y cyfeiriad cywir, ac mi allai Unnos fod yn rhan o hynny. Rŵan, byddwch chi'n gwybod bod gen i weledigaeth ynglŷn â chynyddu’r cyflenwad o dai cymdeithasol, ac er mwyn i mi gael y ffocws hollol glir yna, mi ydyn ni angen corff hyd braich o Lywodraeth i yrru'r agenda yna ymlaen. A dweud y gwir, mae'r pwyllgor yma yn y Senedd flaenorol wedi cefnogi'r syniad yna ac mae Unnos yn rhan o raglen Llywodraeth Cymru rŵan. Un o'r pwerau, neu un o'r meini prawf, neu un o'r pethau y gall Unnos ei wneud, ydy creu cronfa o arbenigedd cenedlaethol fyddai wedyn yn helpu awdurdodau lleol ac yn y blaen i ddefnyddio'r pwerau sydd yna'n barod mewn ffordd fwy priodol. Dwi ddim yn gwybod—Richard sydd yn arwain ar y cynllun rhaglen Unnos—os ydy o eisiau sôn tipyn bach am hynna. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784219 47 En 2026-11-05T10:09:23 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1439&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4285 Richard Baker Baker, Richard 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784267 48 En 2026-11-05T10:10:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1476&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784269 49 Cy 2026-11-05T10:11:43 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1579&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian A gallwn ni wneud hwnna cyn sefydlu Unnos, wrth gwrs. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784270 50 Cy 2026-11-05T10:11:46 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1582&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12164 12164 Elyn Stephens AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12164 Stephens, Elyn Ie, wrth gwrs. Roeddwn i'n mynd i ofyn, yn atodol i'r pwynt y gwnaethoch chi fanna, roedd rhai pobl o'r awdurdodau lleol wedi dweud eu bod nhw wedi bod yn defnyddio genealogists. Ydych chi'n rhagweld y bydd hynny'n rhan o'r dyfodol ynglŷn â thrio ffeindio mas pwy yw perchnogion y tai gwag yma? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784272 51 En 2026-11-05T10:12:06 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1602&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4285 Richard Baker Baker, Richard 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784278 52 En 2026-11-05T10:12:36 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1632&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784280 53 En 2026-11-05T10:12:40 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1636&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12159 12159 David Hughes AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159 Hughes, David 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784282 54 En 2026-11-05T10:12:41 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1637&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784283 55 Cy 2026-11-05T10:12:45 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1641&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12172 12172 Rebeca Phillips AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172 Phillips, Rebaca Diolch, Gadeirydd. Codwyd y broblem o ansawdd data yn ystod ein hymchwiliad. Oes gan y Llywodraeth unrhyw gynlluniau ynglŷn â'r bwriad i wella'r data ar dai gwag? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784271 56 Cy 2026-11-05T10:12:59 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1655&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Dwi'n gweld bod hwn yn broblem ac yn her. Dwi wedi gofyn i swyddogion ystyried beth fedrwn ni ei wneud, a dwi wedi gofyn iddyn nhw drafod efo Data Cymru, sydd bellach yn rhan o Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru, i wella'r ffordd y mae data yn cael ei gasglu ar eiddo preswyl gwag yn y lle cyntaf. Mae'n bwysig, onid ydy, i beidio â dibynnu ar y rhestr prisio treth cyngor yn unig a hefyd bod yna ddiffiniad cyson o 'eiddo preswyl gwag'. Beth yn union ydy'r diffiniad yna? Efallai ein bod ni'n meddwl ei fod o'n hawdd, ond mae'n siŵr, unwaith rydych chi'n dechrau meddwl am y peth, mae o'n codi bob math o ryw ystyriaethau. Ond, yn sicr, rydyn ni eisiau data gwell, ac mi fuasai hynny'n helpu'r gwaith o gysoni ac ad-drefnu cynlluniau hefyd. Ac efallai fod eisiau hefyd edrych ar sut i fesur llwyddiant yr ymdrechion i ailddefnyddio eiddo. Un peth ydy adnabod yr eiddo gwag, ydyn ni hefyd angen data i ddangos pa lwyddiant sydd wedi bod efo'r cynlluniau presennol i ailddefnyddio eiddo, ac yn fy achos i yn benodol, fel eiddo cyhoeddus? Dwi'n meddwl efallai fod angen inni wneud y ddau beth a chael y wybodaeth benodol yna. Dwi'n gwybod bod eisiau bod yn sensitif efo rhannu rhai mathau penodol o ddata, ond dwi'n gobeithio y daw'r gwaith yma efo Data Cymru rŵan ag opsiynau penodol ymlaen i ni. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784292 57 Cy 2026-11-05T10:14:50 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1766&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12172 12172 Rebeca Phillips AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172 Phillips, Rebaca Diolch. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784294 58 En 2026-11-05T10:14:52 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1768&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784295 59 En 2026-11-05T10:14:53 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1769&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12172 12172 Rebeca Phillips AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172 Phillips, Rebaca 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784297 60 En 2026-11-05T10:14:54 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1770&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784298 61 Cy 2026-11-05T10:14:56 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1772&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Cwestiwn am dai cymunedol sydd gen i. Pa rôl ydych chi'n rhagweld sydd yna i fentrau tai cymunedol a mentrau cydweithredol i ddatblygu tai gwag a dod â nhw nôl i ddefnydd? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784059 62 Cy 2026-11-05T10:15:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1776&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784057 63 Cy 2026-11-05T10:15:15 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1791&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Mae tai dan arweiniad y gymuned—. Dyna ydy'r term rydyn ni'n ei ddefnyddio rŵan, mewn ffordd, community-led housing. Mae hwnna i mi yn flaenoriaeth, ac yn y strategaeth newydd gyffredinol, fe welwch chi fod pwyslais ar gefnogi cymunedau i berchnogi tai yn eu cymunedau nhw yn rhywbeth pwysig, ac yn enwedig mewn cymunedau gwledig, a chymunedau lle mae'r iaith Gymraeg dan fygythiad yn yr ardaloedd gwledig. Dwi'n meddwl bod tai dan arweiniad y gymuned yn ddatrysiad da iawn, yn galluogi cymunedau i greu dau, tri, pedwar eiddo—datblygiadau bach iawn sydd ddim efallai'n hyfyw i neb arall, ond bod y gymuned yn gallu canfod ffynonellau ariannol i'w galluogi nhw yn y lle cyntaf i wneud hynny, ac wedyn eu gosod nhw yn ôl eu rheolau eu hunain, ac mae yna rent yn dod trwyddo wedyn. Wedyn fedrwch chi fynd ymlaen a chanfod mwy. Dydy o ddim yn syniad newydd. Dwi'n cofio Cymdeithas Tai Gwynedd yn cael ei sefydlu pan oeddwn i yn y coleg. Mae hynna'n amser hir yn ôl, a dwi'n cofio prynu siâr amser hynny yng Nghymdeithas Tai Gwynedd. Ac maen nhw'n dal i fynd, ac maen nhw'n berchen ar dua 100 o dai yn nyffryn Nantlle erbyn hyn. Mae hynna wedi cynnwys adnabod eiddo gwag a dod â'r eiddo gwag yna yn ôl i ddefnydd. Felly, mae yna yn sicr le o fewn y thema tai dan arweiniad y gymuned iddyn nhw hefyd fod yn gwneud mwy o ran dod â tai yn ôl i ddefnydd. Mi fydd y Bil hawl y gymuned i brynu—. Mae'r pwyslais yn hwnna ar asedau, nid tai o angenrheidrwydd, ond ar asedau cymunedol y byddai cymuned eisiau eu gweld yn dod yn ôl i ddefnydd y gymuned, ond gall hynna fod yn eiddo gwag hefyd. Gall fod yn dŷ tafarn gwag neu yn siop wag. Mi fyddaf i'n gwneud datganiad am y Bil newydd hawl y gymuned i brynu wythnos nesaf. Mi fyddai hynny'n cefnogi hynny o beth. Ac, wrth gwrs, mi all y gymuned, o berchnogi siop, fod yn penderfynu efallai, uwchben y siop, eu bod nhw'n rhentu'r eiddo yna i'r gymuned. Mae yna enghreifftiau da iawn o hynny'n digwydd yn nyffryn Ogwen, er enghraifft. Mae Partneriaeth Ogwen wedi llwyddo i wneud hynny. Dwi'n gobeithio bydd y Bil newydd yma yn galluogi llawer iawn mwy o gymunedau ac yn ymbweru cymunedau i wneud mwy o hyn, yn enwedig yn yr ardaloedd gwledig. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784065 64 Cy 2026-11-05T10:18:35 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=1991&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Gaf i jest ddod nôl ar hynny? Y broblem, wastad, efo mentrau cymunedol ydy cyfalaf, diffyg cyfalaf, achos mae'r rhain yn ardaloedd tlawd ar y cyfan, yn ardaloedd difreintiedig, heb gyfalaf; efo lot o gyfoeth o ran pobl ond nid cyfoeth o ran pres. Mae angen pres i brynu ac adnewyddu eiddo. Oes yna rywbeth—? Dwi ddim yn disgwyl cael preview exclusive yn y fan yma, ond buasai'n neis gwybod bod yna gyfalaf yn mynd i fod i helpu cymunedau, nid jest geiriau gwag. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784067 65 Cy 2026-11-05T10:19:16 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2032&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Wel, fydd y Bil yma ddim—. Dydy o ddim yn debygol, beth bynnag, o fod yn sefydlu cronfa gyfalaf. Mae'r sefyllfa ariannol rydyn ni ynddi hi mor, mor heriol, fedrwn ni ddim ar hyn o bryd fynd lawr y trywydd yna, ond mi fyddwn ni efo uchelgais i weld cronfa o'r math yna yn datblygu. Ac yn sicr, mae grwpiau cymunedol yn gallu cael gafael ar arian gan y Loteri Genedlaethol. Er enghraifft, mae Ty'n Llan yn Llandwrog. Mae'r fenter yna, menter gymunedol i drawsnewid tafarn yn dafarn gymunedol, efo pres sylweddol gan y Loteri Genedlaethol, ond efo arweinwyr yn y gymuned yn gallu gwneud hynny. Beth dwi eisiau gweld ydy cymunedau sydd heb, efallai, yr arweinwyr yna'n cael eu cefnogi yn fwyfwy gan llywodraeth leol a ninnau i fod yn gallu cael yr arian ynghyd. Dwi ddim yn gwybod os ydy un ohonoch chi eisiau dod i mewn. Maen nhw'n ysu eisiau dod i mewn. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783789 66 Cy 2026-11-05T10:20:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2076&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783793 67 En 2026-11-05T10:20:28 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2104&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4285 Richard Baker Baker, Richard 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783806 68 En 2026-11-05T10:21:49 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2185&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 9389 Stuart Fitzgerald Fitzgerald, Stuart 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783809 69 Cy 2026-11-05T10:22:57 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2253&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Ocê. Diolch. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783812 70 En 2026-11-05T10:22:58 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2254&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783814 71 En 2026-11-05T10:23:04 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2260&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12159 12159 David Hughes AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159 Hughes, David 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783817 72 Cy 2026-11-05T10:23:46 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2302&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian O fewn ein strategaeth ni, mi fydd yna adran ynglŷn â'r union fater rydych chi'n ei godi, sef yr angen i adnabod grwpiau penodol o bobl a diwallu anghenion penodol. Mae yna gronfa housing with care; mae yna gronfa sydd yn golygu bod yna gefnogaeth ar gael yn y datblygiad. Ond mae'r ffordd mae cynghorau'n datblygu eu cynlluniau'n dibynnu ar eu hasesiadau tai lleol nhw—y local housing needs assessments. Yn hwnna, mae cyfle i gynghorau lleol adnabod y math o mix o gartrefi sydd yn mynd i fod eu hangen yn eu cymunedau nhw i'r dyfodol, ac mae'r math yna o beth yn dod allan yn glir fel galw ar gyfer datblygiadau ar gyfer pobl dros ryw oedran arbennig, ac mae yna lot o'r rheina ar gael. Rydyn ni'n awyddus i weld awdurdodau lleol a chymdeithasau tai yn mynd ar hyd y llwybr yna, a hefyd yr ochr gweithio efo iechyd, wrth gwrs, er mwyn ddod â'r ochr iechyd i mewn i bethau. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784265 73 Cy 2026-11-05T10:25:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2376&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784268 74 En 2026-11-05T10:25:19 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2395&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784281 75 En 2026-11-05T10:25:52 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2428&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784285 76 En 2026-11-05T10:26:12 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2448&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784286 77 Cy 2026-11-05T10:26:13 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2449&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784266 78 En 2026-11-05T10:25:21 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2397&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 9389 Stuart Fitzgerald Fitzgerald, Stuart 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784273 79 En 2026-11-05T10:25:45 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2421&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12159 12159 David Hughes AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159 Hughes, David 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784279 80 En 2026-11-05T10:25:50 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2426&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784284 81 En 2026-11-05T10:26:10 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2446&l=cy 261105-2 2. Ymchwiliad dilynol i eiddo gwag: Craffu ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784288 82 En 2026-11-05T10:27:03 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2499&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784290 83 En 2026-11-05T10:27:12 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2508&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3636 Tracey Breheny Breheny, Tracey 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784291 84 En 2026-11-05T10:27:19 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2515&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 1101 Reg Kilpatrick Kilpatrick, Reg 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784293 85 En 2026-11-05T10:27:24 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2520&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3111 Neil Hemington Hemington, Neil 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784296 86 En 2026-11-05T10:27:28 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2524&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 2345 Alyson Francis Francis, Alyson 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784299 87 En 2026-11-05T10:27:33 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2529&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784300 88 En 2026-11-05T10:27:50 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2546&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784304 89 Cy 2026-11-05T10:28:28 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2584&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr am y cwestiwn. Fel y gwelwch chi, mae gen i swyddogion o lywodraeth leol, cynllunio a thai efo fi i drafod y portffolio cyfan. Alyson sydd yma o ran tai. Mae eich pwynt cyntaf chi ynglŷn â chynyddu'r cyflenwad o dai cymdeithasol yn hollol wir. Dwi'n cytuno'n llwyr efo chi. Mae ffocws clir y Llywodraeth yma ar gynyddu'r cyflenwad o dai cymdeithasol. Fel rydych chi'n gwybod, Mike, fe gollwyd hanner y cyflenwad tai cymdeithasol yn ystod cyfnod y 1980au a dydyn ni byth wedi cyrraedd yn ôl i fyny i'r lefel angenrheidiol. Mae hynna i raddau helaeth iawn oherwydd y polisi a oedd yn bodoli bryd hynny ynglŷn â'r hawl i bobl brynu eu tŷ cyngor. Felly, rydyn ni wedi colli llawer iawn o'r tai cyngor a dydyn ni ddim wedi gallu ailgyflenwi'r cyflenwad. Pan fydd yna dai cyngor yn dod ar werth, mewn stad yn arbennig, mae o'n rhywbeth mae'r landlordiaid cymdeithasol yn edrych arno fo yn syth, i weld a oes modd iddyn nhw symud ymlaen i gael gafael ar y tŷ yna a dod â fo yn ôl i mewn i ddefnydd. Dydy o ddim cweit mor hawdd â hynny, wrth gwrs, achos yn aml iawn mae angen gwaith uwchraddio sylweddol ar rai o'r tai yna. Pan rydych chi'n mynd o gwmpas, mi welwch chi ystadau o dai lle rydych chi'n gweld lle mae'r gwaith wedi digwydd ar dai cymdeithasol sydd yn dal mewn perchnogaeth gyhoeddus, ond dydy'r un buddsoddiad ddim wedi digwydd efo'r tai sydd mewn dwylo preifat. Felly, mae hwn yn gyfle gwirioneddol, pan fyddan nhw'n dod ar werth, i'r cyngor neu'r landlord fynd ati i wneud hynny. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783981 90 Cy 2026-11-05T10:30:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2676&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783988 91 En 2026-11-05T10:31:04 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2740&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784000 92 En 2026-11-05T10:32:59 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2855&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783989 93 En 2026-11-05T10:31:06 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2742&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783990 94 En 2026-11-05T10:31:08 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2744&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783992 95 Cy 2026-11-05T10:31:19 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2755&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Yn y cytundeb cydweithio yn ystod y Llywodraeth ddiwethaf, lle roeddwn i'n Aelod dynodedig yn gweithio efo Gweinidogion Llafur, mi wnaethon ni ddod â deddfwriaeth i mewn i alluogi cynghorau sir i ofyn am ganiatâd cynllunio ar eiddo sydd yn mynd i ffwrdd o fod yn eiddo parhaol, yn annedd, yn gartref, i fod yn Airbnb. Mae parc cenedlaethol Eryri wedi defnyddio'r ddeddfwriaeth yna. Mae angen i unrhyw un sydd yn gwerthu neu sydd eisiau newid defnydd tŷ—. Mae modd iddyn nhw wneud hynny. Byddwn i'n hoffi gweld mwy o awdurdodau lleol yn defnyddio'r pŵer yna. Felly, mae'r ddeddfwriaeth yna, Mike, a dwi'n cytuno'n llwyr efo chi, mi ydyn ni'n colli gormod o'r stoc dai ar gyfer y math yna o ddefnydd. Felly, fy neges i ydy defnyddiwch y pwerau sydd yna'n barod. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783993 96 En 2026-11-05T10:32:40 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2836&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783994 97 Cy 2026-11-05T10:32:43 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2839&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Ydyn ni'n symud ymlaen rŵan i pollution? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783997 98 En 2026-11-05T10:32:47 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2843&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783998 99 En 2026-11-05T10:32:50 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2846&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783999 100 En 2026-11-05T10:32:53 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2849&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784001 101 Cy 2026-11-05T10:33:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2856&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Mae fy nghwestiwn i wedi cael ei ofyn. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784002 102 En 2026-11-05T10:33:04 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2860&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12172 12172 Rebeca Phillips AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172 Phillips, Rebaca 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784003 103 Cy 2026-11-05T10:33:51 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2907&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn am y cwestiwn ar Unnos. Mi fyddaf i'n gwneud datganiad llafar yn y Senedd ar 17 Tachwedd, wythnos ar ôl nesaf. Byddaf i'n gosod allan mwy o wybodaeth ynglŷn â'r cyfeiriad rydyn ni'n mynd ynddo fo efo Unnos. Byddaf i'n sôn am beth fydd Unnos yn ei wneud, a materion eraill o gwmpas sut y byddwn ni'n mynd ati i'w sefydlu ac yn y blaen. Y weledigaeth fawr ydy gyrru'r ffocws clir yna ar gynyddu'r cyflenwad o dai cymdeithasol. O fewn hynny, mae hi'n bwysig cael y sgiliau cywir yn eu lle, ac mae yna broblemau mawr, fel rydych chi'n gwybod, o fewn y sector adeiladu ar hyn o bryd. Felly, cyn sefydlu Unnos hyd yn oed, mae'r drafodaeth yna'n digwydd rhyngof fi a Cefin Campbell, y Dirprwy Weinidog sydd efo cyfrifoldeb dros sgiliau. Mae o'n gwneud awdit sgiliau, mae yna waith yn digwydd, ac mi fyddaf i, fel Gweinidog tai, yn rhoi pwyslais mawr ar ddatblygu sgiliau o fewn y sector adeiladu, nid yn unig, wrth gwrs, ar gyfer y gwaith o adeiladu tai newydd, ond ar gyfer y gwaith o 'retrofit-io', a’r gwaith o ddod ag eiddo gwag yn ôl i ddefnydd, hefyd. Felly, yn sicr, mae hwnna'n rhan o'r hyn rydyn ni'n edrych arno fo. O ran cwmnïau adeiladu bach, yr SMEs yn y maes adeiladu, dwi'n meddwl bod yna sgôp i wneud mwy i’w cefnogi nhw, a dyna pam rydyn ni wedi gofyn i'r banc datblygu ddod ag opsiwn ymlaen sydd yn cefnogi'r sector, yr SMEs yn y maes adeiladu i fod yn cymryd mwy o fantais o grantiau ar gyfer eiddo gwag, er enghraifft. Maen nhw mor, mor bwysig, yn enwedig yn yr ardaloedd gwledig. Mae'r cwmnïau bach lleol yna yn gallu cyfrannu llawer iawn nid yn unig i greu mwy o gartrefi, ond i ddod â'r sgiliau yna ymlaen drwy brentisiaethau ac yn y blaen, a hefyd, wrth gwrs, i fod yn cefnogi'r economi leol efo seiri a phlymars, ac yn y blaen, hefyd yn cael eu tynnu mewn. Felly, dwi eisiau gweld hynna'n digwydd. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784159 104 Cy 2026-11-05T10:35:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=2976&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784240 105 En 2026-11-05T10:39:41 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3257&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784229 106 En 2026-11-05T10:37:01 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3097&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784230 107 Cy 2026-11-05T10:37:03 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3099&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12164 12164 Elyn Stephens AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12164 Stephens, Elyn Diolch, Gadeirydd. Weinidog, fe wnaethoch chi gyffwrdd arno fe ychydig yn fanna, ond dwi wir yn gyffrous ynglŷn â'r uchelgais i 'retrofit-o' ac adnewyddu'r stoc tai hŷn sydd gyda ni yng Nghymru, a'r potensial yna i gymaint o bobl elwa o dechnolegau gwyrdd newydd. Ond, er mwyn gwireddu hwnna, mae angen y gweithlu a'r sgiliau cywir arnom ni. Ydych chi'n hyderus bod gennym ni’r sgiliau a'r capasiti yng Nghymru i gyflawni hyn ar y raddfa sydd ei hangen? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784235 108 Cy 2026-11-05T10:37:32 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3128&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn am y cwestiwn, a dwi'n meddwl bod maes 'retrofit-io', gwneud ein cartrefi ni yn fwy ynni effeithlon mor, mor bwysig, ac mae o'n flaenoriaeth i'r Llywodraeth yma. Ac mae'r pwyslais yn symud gennym ni fel Llywodraeth. Rydyn ni'n awyddus i symud at agwedd sydd yn cwmpasu ardaloedd yn hytrach na'r math o dŷ, math o tenure, a’n bod ni'n mynd at yr area-based approach, fel rydyn ni'n ei alw fo. Mae yna beilot yn digwydd o gwmpas hynna rŵan, ac yn rhan o'r peilot yna mae ochr y sgiliau yn mynd i fod yn cael sylw penodol. Mae angen i ni rŵan, ar ochr yr economi, fod yn ymwybodol o'r cyfleon sydd yn codi efo holl agenda retrofit. Yn ogystal â chyfrannu at ddatgarboneiddio mae retrofit yn dod â biliau i lawr, ac mewn cyfnod hynod o heriol o ran costau byw, mae unrhyw beth y gall y Llywodraeth yma wneud i helpu pobl ddod â'u biliau nhw i lawr yn hollbwysig. Dyna rhan o'r rheswm pam mae gennym ni'r ymdrech fawr yma. Ond mae'n wir dweud bod y ffaith bod cynllun Llywodraeth y Deyrnas Unedig—ECO4 dwi'n meddwl oedd o—wedi dod i ben yn sydyn iawn wedi effeithio ar y gweithlu, ac roedd hynna'n anffodus iawn. Mae'n mynd i gymryd bach o amser i ni godi nôl i fyny i'r lefel rydyn ni ei hangen, wrth gwrs, ond mae hi yn flaenoriaeth. Diolch. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784241 109 En 2026-11-05T10:39:44 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3260&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784242 110 En 2026-11-05T10:39:45 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3261&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784036 111 En 2026-11-05T10:40:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3276&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784037 112 Cy 2026-11-05T10:40:50 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3326&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn. Mi ddaru i'r Llywodraeth flaenorol roi cychwyn ar hyn, wrth gwrs, efo'r targed. Roedd gyda nhw darged o 20,000 dros gyfnod o bum mlynedd. Mae yna ystadegau wedi cael eu cyhoeddi'n ddiweddar i ddangos, ocê, nad ydyn nhw efallai'n cyrraedd hynny'n union, ond mae yna gynnydd sylweddol wedi'i wneud yn y cyflenwad o dai cymdeithasol. Fe wnaf i ofyn i Alyson roi'r ystadegau union i chi mewn dau funud. Rydyn ni, felly, yn adeiladu—pardon the pun—ar y trajecory sydd yna'n barod, a'r pipeline sydd yna'n barod. Dydyn ni ddim jest yn dechrau o nunlle; mae'r peth wedi bod yn datblygu. Mae delivery trajectory y sector yn dangos y bydd yna, y flwyddyn nesaf, dros 4,000 o gartrefi wedi cael eu hychwanegu i'r cyflenwad, sydd yn record. Dwi'n meddwl ei bod hi'n bwysig ofnadwy rŵan i gynnal y momentwm yna. Mae yna gynlluniau yn y pipeline sydd yn fy ngwneud i'n optimistaidd. Er ein bod ni wedi gosod targed uchelgeisiol, mae'n rhaid bod yn uchelgeisiol. Mae yna rwystrau, oes, ac efallai y down ni i drafod rhai o'r rheini, ond mae yna ffocws ar ddatgloi'r rhwystrau hefyd. Dyna be fyddai Unnos yn ein helpu ni i wneud, ond, hyd yn oed cyn Unnos, rŵan rydyn ni'n gweithio ar rai o'r barriers yna sydd wedi cael eu hadnabod mewn nifer o wahanol lefydd, ac efallai y medrwn ni drafod rhai o'r rheini.  16412 7 2026-11-05T09:45:27 784178 113 En 2026-11-05T10:42:49 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3445&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784179 114 En 2026-11-05T10:42:48 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3444&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784181 115 En 2026-11-05T10:42:51 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3447&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 2345 Alyson Francis Francis, Alyson 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784184 116 En 2026-11-05T10:44:04 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3520&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784186 117 En 2026-11-05T10:44:05 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3521&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784189 118 En 2026-11-05T10:44:13 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3529&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 2345 Alyson Francis Francis, Alyson 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784191 119 En 2026-11-05T10:44:15 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3531&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784192 120 En 2026-11-05T10:44:17 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3533&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12159 12159 David Hughes AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159 Hughes, David 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784196 121 En 2026-11-05T10:44:25 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3541&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784197 122 En 2026-11-05T10:44:26 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3542&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12159 12159 David Hughes AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159 Hughes, David 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784198 123 En 2026-11-05T10:44:29 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3545&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784405 124 En 2026-11-05T10:44:38 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3554&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 2345 Alyson Francis Francis, Alyson 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784406 125 En 2026-11-05T10:44:31 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3547&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784200 126 Cy 2026-11-05T10:44:44 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3560&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Fe wnaf i jest egluro fy mod i wedi newid natur y targed ers yr hyn oedd gan y Llywodraeth flaenorol. Mae'r targed o 20,000 yna ddim ond yn cynnwys cartrefi fydd yno am byth ar gyfer defnydd gan denantiaid cymdeithasol. Dydy o ddim yn cynnwys cynlluniau oedd yn y targed blaenorol oedd yn cynnwys ambell beth oedd yn ymwneud â thai fforddiadwy, ond tai fforddiadwy fuasai ddim yn para yno i fod ar gael i bobl yn y cymunedau fel tenantiaid tai cyngor. Felly, mae'r ffaith ein bod ni wedi tynhau'r targed yn ei wneud o dipyn bach yn fwy heriol eto. Ond, i fi, does yna ddim pwynt datblygu'r cyflenwad mawr newydd yma o dai cymdeithasol oni bai ein bod ni'n gallu cadw fo yn dai cymdeithasol ar gyfer y dyfodol, fel mae'r pwyllgor yma wedi sôn. Ac mae'r pwyllgor yma wedi sôn am osod targed o 20 y cant o'r sector tai yng Nghymru yn dod yn dai cymdeithasol ymhen amser. Felly, mae'r 20,000, y targed rydyn ni fel Llywodraeth wedi ei osod, yn cyfrannu at hynny, ond dydy o ddim yn ddiwedd y stori chwaith. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 783782 127 Cy 2026-11-05T10:45:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3576&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784301 128 En 2026-11-05T10:46:14 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3650&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784336 129 En 2026-11-05T10:46:15 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3651&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12159 12159 David Hughes AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159 Hughes, David 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784337 130 En 2026-11-05T10:46:17 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3653&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784302 131 En 2026-11-05T10:46:19 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3655&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784303 132 Cy 2026-11-05T10:46:23 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3659&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Mae phosphates wedi bod yn bwnc trafod mawr mewn nifer o ardaloedd, gan gynnwys fy ardal i yn Fflint Wrecsam, lle mae dyffryn Dyfrdwy wedi bod yn broblem. Samplau Cyfoeth Naturiol Cymru sydd i gyfrif am y broblem, mewn ffordd. Maen nhw'n gweld eu bod nhw'n broblem. Ond, efallai yn wahanol i bob ardal arall, mae Asiantaeth yr Amgylchedd yn samplo yn yr un afon, ac mae eu samplau nhw yn sylweddol is. Mae yna awgrym gan gyngor Wrecsam, felly, eu bod nhw'n mynd i ddefnyddio'r samplau yna i fedru 'unblock-io' y logjam sydd wedi bod o ran cynllunio yn ardal Wrecsam, yn sicr. Felly, y cwestiwn sydd gen i ydy: ai problem Cyfoeth Naturiol Cymru sydd gennym ni yn delio â hyn, yn hytrach na phroblem phosphates go iawn? Efallai nad ydy o'n cyfwrdd arnoch chi yn uniongyrchol, ond mae'n effeithio yn fawr. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784320 133 Cy 2026-11-05T10:47:31 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3727&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Ydy. Dwi ddim yn gwybod llawer am yr achos penodol Fflint Wrecsam yna; fe wnaf i sbïo arno fo. Ond, o ran effaith nutrients a'r asesiadau, mae hynny yn cael effaith mewn sawl rhan o Gymru ar delivery tai a thai cymdeithasol. Mae'n rhaid i ni ffeindio datrysiadau, onid oes, ond mae'n rhaid i'r datrysiadau yna hefyd, wrth gwrs, gymryd i ystyriaeth y llygredd, yr ochr amgylcheddol yn ogystal. Dwi wedi cael nifer o drafodaethau efo Llyr Gruffydd, y Gweinidog rural resilience and sustainability, ac rydyn ni wedi creu grŵp—nutrients efficiency and resilience group ydy ei enw fo—sydd yn tynnu pobl o NRW a'r asiantaethau perthnasol at ei gilydd, rownd y bwrdd, yn cynnwys pobl o'r sector tai hefyd. Maen nhw wrthi rŵan yn creu gwaith o gwmpas canllawiau ac yn y blaen, ond yn edrych ar y nutrients calculator, sydd yn rhywbeth newydd. So, maen nhw'n edrych ar hwnna, sydd yn berthnasol i dy gwestiwn di, rili, ond maen nhw hefyd yn edrych ar fesurau lliniaru yn y catchment area, ac ati. Felly, mae yna waith yn mynd ymlaen ar hwnna, achos dwi'n ymwybodol iawn ei fod o'n dal pethau nôl. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784322 134 En 2026-11-05T10:49:23 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3839&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784329 135 En 2026-11-05T10:49:26 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3842&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3111 Neil Hemington Hemington, Neil 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784321 136 En 2026-11-05T10:50:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3876&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784339 137 En 2026-11-05T10:50:59 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3935&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784338 138 Cy 2026-11-05T10:51:02 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3938&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Diolch. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784342 139 En 2026-11-05T10:51:03 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=3939&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784341 140 En 2026-11-05T10:52:36 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4032&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3111 Neil Hemington Hemington, Neil 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784347 141 En 2026-11-05T10:53:41 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4097&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784348 142 Cy 2026-11-05T10:53:56 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4112&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Dyna ydy pwrpas—. Roeddwn i'n reit glir bod angen i'r grŵp yma fod yn defnyddio esiamplau go iawn ar lawr daear i adnabod beth sydd angen ei wneud mewn sefyllfaoedd ac i ddysgu'r gwersi yna wedyn fel eu bod nhw'n dod yn rhan o'r pecyn cenedlaethol o'r gwaith sydd angen ei wneud, ac mae yna lot o wahanol ddulliau o wneud y gwaith lliniaru. Ond mae yna gynnydd yn digwydd, dwi'n gobeithio. Oherwydd bod hwn yn gymaint o rwystr i adeiladu tai newydd, mae'n rhaid iddo fod yn ffocws clir ac mae o yn ffocws clir gennym ni, oherwydd bod y targed 20,000 yma yn dibynnu ar ddatgloi'r sefyllfaoedd rydych chi'n sôn amdanyn nhw. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784349 143 En 2026-11-05T10:54:55 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4171&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784358 144 Cy 2026-11-05T10:54:56 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4172&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc A gaf i ofyn i chi rannu'r enghraifft yma o sir Benfro efo ni fel pwyllgor? Achos mae hwnna'n swnio fel rhywbeth defnyddiol i ni yn Fflint Wrecsam, a bod yn onest. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784340 145 Cy 2026-11-05T10:55:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4176&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784364 146 Cy 2026-11-05T10:59:45 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4461&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784344 147 Cy 2026-11-05T10:55:07 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4183&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Ydy, ac mi fydd yna fwy o wybodaeth yn dod am y catchment nutrient reducation plans yn fuan beth bynnag hefyd. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784345 148 En 2026-11-05T10:55:21 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4197&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784346 149 En 2026-11-05T10:55:25 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4201&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12164 12164 Elyn Stephens AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12164 Stephens, Elyn 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784350 150 En 2026-11-05T10:55:28 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4204&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784351 151 Cy 2026-11-05T10:56:43 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4279&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn. Rydw i yr un mor rhwystredig â chi ynglŷn â'r gwaith adfer yn sgil trasiedi Grenfell. Mae'n flynyddoedd ers y trasiedi mawr yna ac rydyn ni'n dal yn disgwyl i weld y gwaith yma'n cael ei orffen. Dwi wedi bod yn glir iawn efo'r datblygwyr. Dwi wedi cyfarfod efo'r 11 sydd yn rhan o'r contract efo Llywodraeth Cymru. Dwi wedi cyfarfod â nhw i gyd ar sgrin, ond wedi rhoi neges hollol glir iddyn nhw fy mod i'n disgwyl iddyn nhw fod wedi cychwyn y gwaith ar o leiaf un o'u hadeiladau nhw ym mhob datblygiad yng Nghymru erbyn diwedd y mis. Mae fy swyddogion i'n monitro hyn yn ofalus iawn a dwi yn falch o ddweud bod y rhan fwyaf o'r datblygwyr i weld wedi gwneud cynnydd da tuag at wneud yn siŵr bod y gwaith yn cychwyn. Fedra i ddim mynd i fanylion, yn amlwg, ond dwi'n gwybod bod fy swyddogion i'n edrych yn fforensig ar hyn i gyd ac yn cyfarfod yn aml efo'r datblygwyr, ac mi wna i ddatganiad yn y Senedd yn y flwyddyn newydd. Dwi wedi ei gwneud yn hollol glir: os nad ydy'r datblygwyr yn cyrraedd y dedlein dwi wedi gosod iddyn nhw ar gyfer diwedd y flwyddyn yma, mi fydda i angen gwybod yn union pam a beth sydd wedi sefyll yn eu ffordd nhw. Dwi hefyd wedi ei gwneud yn hollol glir y byddaf, yn y flwyddyn newydd, yn enwi'r cwmnïau neu'r datblygwyr sydd ddim wedi gallu cyrraedd y gofynion arnyn nhw o fewn y contract. Felly, mae o yn rhwystredig iawn. Dwi'n gobeithio eich bod chi'n gweld bod y Llywodraeth yma yn gadarn iawn o ran y negeseuon rydyn ni wedi eu rhoi i ddatblygwyr, ac yn parhau i'w rhoi i ddatblygwyr. Rydyn ni'n gwneud popeth o fewn ein gallu ni i symud pethau ymlaen mor gyflym â phosib, ac mae jest yn siomedig iawn ein bod ni dal yn y sefyllfa yma heddiw. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784363 152 En 2026-11-05T10:59:21 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=4437&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784365 153 Cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio I Gohiriwyd y cyfarfod rhwng 10:59 a 11:13. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784306 154 Cy 2026-11-05T00:00:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=-35124&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784311 155 En 2026-11-05T11:13:43 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5299&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784313 156 Cy 2026-11-05T11:13:51 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5307&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12172 12172 Rebeca Phillips AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172 Phillips, Rebaca Diolch yn fawr. O ran rhoi blaenoriaeth i geisiadau tai fforddiadwy, ydych chi'n teimlo bod angen dull cyson ar draws Cymru ar gyfer hyn? A sut ydych chi'n meddwl bod capasiti o ran awdurdodau cynllunio lleol yn effeithio ar geisiadau? 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784314 157 Cy 2026-11-05T11:14:14 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5330&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn am y cwestiwn yna. Mae hwnna'n hynod o bwysig rŵan, ein bod ni'n rhoi'r neges ein bod ni eisiau gweld y cynlluniau yn cynnwys elfen gref o dai cymdeithasol wrth inni symud ymlaen. Dwi'n meddwl y gwnaf i ofyn i Neil rannu ychydig bach o'r gwaith sydd wedi bod yn digwydd yn ddiweddar ynglŷn â hyn. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784315 158 En 2026-11-05T11:14:48 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5364&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3111 Neil Hemington Hemington, Neil 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784095 159 En 2026-11-05T11:15:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5376&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784309 160 En 2026-11-05T11:16:53 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5489&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784310 161 Cy 2026-11-05T11:17:10 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5506&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch. Mae hwn yn adroddiad pwysig a gafodd ei gomisiynu gan y Llywodraeth flaenorol, gan y Gweinidog. Dwi'n meddwl mai Jayne Bryant wnaeth gomisiynu'r gwaith yma, os dwi'n cofio'n iawn. Mae'n adroddiad pwysig o gylch y pwysau sydd ar y gyfundrefn gynllunio yng Nghymru o ran diffyg adnoddau, o ran problemau recriwtio a chadw cynllunwyr mewn yn eu gwaith yn y gwasanaethau cynllunio yn y gwasanaeth cyhoeddus. Fel mae'n digwydd, gwnes i gyfarfod â'r RTPI, sef y Royal Town Planning Institute Cymru, yr wythnos yma i drafod yr hyn sydd yn yr adroddiad a sut rydyn ni'n gallu troi'r argymhellion yma i mewn i weithredu. Bydd eisiau iddo fo ddigwydd ar draws Llywodraeth ac efo gweithio efo prifysgolion ac yn y blaen, ond yn sicr mae hwn yn her sy'n rhaid i ni fynd i'r afael â fo. Beth sydd wedi digwydd yn aml, wrth gwrs, ydy bod unedau cynllunio o fewn awdurdodau lleol ac o fewn cynghorau sir wedi mynd yn llai ac yn llai wrth i bwysau ariannol olygu toriadau, ac yn lle torri ar wasanaethau cymdeithasol ac addysg, weithiau mae'r pwysau yn cael ei gymryd gan yr unedau cynllunio. Yn ogystal â mynd i fod yn edrych ar yr argymhellion, mi ydym ni wedi symud yn gyflym, ac ym mis Gorffennaf gwnes i gyhoeddi bod y Llywodraeth yma wedi clustnodi arian i hyfforddi 19 o gynllunwyr ychwanegol, so cynllun bwrsari. Ac mae cyngor Ceredigion wedi bod yn rhedeg cynllun bwrsari i gefnogi 12 o rai eraill, achos mae'r broblem hyd yn oed yn waeth yn yr ardaloedd gwledig o ran diffyg capasiti cynllunio. Hefyd, mae angen i gynllunwyr y dyfodol fod yn hollol ymwybodol o anghenion cymunedau Cymraeg eu hiaith. Mae'r anghenion ieithyddol, cynllunio, ac yn y blaen yn bwysig iddyn nhw fod yn ymwybodol ohonyn nhw. Felly, rydym ni'n gweithio efo Prifysgol Caerdydd ar gryfhau'r elfen yna hefyd o'r gwaith. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784009 162 Cy 2026-11-05T11:20:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5676&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784010 163 En 2026-11-05T11:20:08 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5684&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784011 164 En 2026-11-05T11:20:11 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5687&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784044 165 Cy 2026-11-05T11:21:14 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5750&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Wel, dwi’n meddwl bod ffocws clir y Llywodraeth yma ar gyflawni'r gwaith yma yn rhoi'r neges yna allan yn glir. Efallai dydy'r neges yna ddim wedi bod yn ddigon clir yn y gorffennol, ond, coeliwch chi fi, dyna ydy’r neges mae’r Llywodraeth yma yn ei rhoi allan. Mae’r targed 20,000 yna yn cynnwys pob math o ddatblygiadau cymysg yn ogystal. Ond mae yna heriau, wrth gwrs. A rhan o bwrpas sefydlu Unnos—yn mynd yn ôl at hynny—fyddai i ddatgloi rhai o’r problemau yma, y problemau cyllid. Mae problemau cyllid. Mae problemau tir, o ran tir yn cael ei gadw’n ôl, fel rydym chi’n gwybod, a sut y gallwn ni gael mwy o dir i fewn i’r gyfundrefn, sut rydym ni’n di-risgio mwy o safleoedd. Ond gan fod y ffocws yn fanna, dwi’n meddwl bod hynny yn ein helpu ni i symud yr holl agenda yma ymlaen.   16412 7 2026-11-05T09:45:27 784047 166 En 2026-11-05T11:22:19 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5815&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784048 167 En 2026-11-05T11:22:21 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5817&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 2345 Alyson Francis Francis, Alyson 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784049 168 En 2026-11-05T11:23:04 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5860&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784050 169 Cy 2026-11-05T11:23:51 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5907&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Wel, mae o’n rhan o’r drafodaeth, yn sicr. A dwi’n meddwl ein bod ni’n dod yn ôl at y syniad yma o greu lleoedd—y placemaking—sydd yn ganolog i’r gwaith rydym ni, fel Llywodraeth, yn ei wneud, diolch i’r Llywodraeth flaenorol. Dwi’n cytuno efo’r trywydd yna, sydd wedi cael ei osod yn barod, o ran edrych yn holistaidd ar y gyfundrefn gynllunio, ac ar y seilwaith sydd ei angen i gefnogi datblygiadau tai, ac yn y blaen. Ac mae’r cysyniad o gymunedau cwbl newydd yn un sydd yn gallu bod yn gyffrous. Dydy o ddim yn mynd i weithio ym mhob rhan o Gymru, wrth gwrs, ond mae o’n gyffrous ar gyfer rhai rhannau, a chyn belled â bod datblygiadau yn rhai sydd yn cynnwys gwasanaethau ar gyfer y gymuned—gwasanaethau addysg ac yn y blaen, ac iechyd. Ond mae o’n approach, yn sicr, y gallwn ni fod yn datblygu. Dwi ddim yn gwybod a yw Neil yn—. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784058 170 En 2026-11-05T11:24:59 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5975&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3111 Neil Hemington Hemington, Neil 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784020 171 En 2026-11-05T11:25:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=5976&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784034 172 Cy 2026-11-05T11:29:59 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6275&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784021 173 En 2026-11-05T11:26:02 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6038&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784022 174 En 2026-11-05T11:26:05 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6041&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784023 175 Cy 2026-11-05T11:26:34 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6070&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn. Cwestiwn pwysig iawn ynglŷn â chanolfannau data. Mae ein swyddogion ni'n gweithio'n agos efo swyddogion sydd yn yr adran economaidd a'r swyddogion penodol sydd yn edrych ar bolisi economaidd digidol i ddatblygu fframwaith polisi strategol o gwmpas canolfannau data. Mae'r fframwaith yna wrthi'n cael ei datblygu, felly fedraf i ddim manylu ar hynny ar hyn o bryd, ond mae yna drafodaethau'n digwydd. Mi fyddwn ni'n edrych ar sut mae gwledydd eraill yn edrych ar ganolfannau data ac yn dysgu o wersi rheini. Mi fydd NICW—y National Infrastructure Commission for Wales—yn gwneud gwaith allanol hefyd yn siarad efo arbenigwyr i fwydo mewn i'r fframwaith, a byddaf i'n dod â diweddariad i'r Senedd cyn diwedd y flwyddyn. Mae o'n faes pwysig i ni fod yn rhoi sylw iddo fo, ac mae hynny'n digwydd. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784024 176 En 2026-11-05T11:27:53 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6149&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784026 177 En 2026-11-05T11:28:01 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6157&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784027 178 Cy 2026-11-05T11:28:05 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6161&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian So, yn ogystal â hynny i gyd, mae gennym ni ymgynghoriad ar hyn o bryd ynglŷn â chreu fframwaith ddatblygu genedlaethol newydd i Gymru—fframwaith bydd yn tynnu at ei gilydd mewn ffordd gofodol y ffordd byddem ni'n leicio gweld Cymru'n datblygu i'r dyfodol. Dyna beth ydy o, hwnna, yn syml. Felly, mae o'n beth pwysig ofnadwy, a buaswn i'n argymell pawb i gymryd rhan yn yr ymgynghoriad yna, sydd yn fyw ar hyn o bryd. Mi fydd hwnna'n ein galluogi ni i ddechrau meddwl yn strategol ofodol ynglŷn â'r strategaeth ynni, y strategaeth ynni adnewyddadwy, ond hefyd y materion fel canolfannau data i weld—. Mae'n rhaid i ni edrych ar Gymru fel uned yn ofodol ac i feddwl, 'Oes gennym ni ormod o rhywbeth?', 'Oes gennym ni ddim digon o rywbeth?' Y math yna o drafodaeth, y sgwrs fawr, sydd angen digwydd, ac mae canolfannau data yn ffitio mewn i hynny, dwi'n meddwl. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784029 179 En 2026-11-05T11:29:21 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6237&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784030 180 En 2026-11-05T11:29:21 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6237&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784032 181 Cy 2026-11-05T11:29:25 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6241&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Ie. Mae cynlluniau wedi'u harwain gan y gymuned—mae'n lond ceg, onid ydy—yn swnio'n beth da, ac mae'n rhywbeth mae pawb yn croesawu, ond sut mae'r Llywodraeth yma'n mynd i wneud yn siŵr bod hynny'n digwydd go iawn, a dydy o ddim jest yn slogan? Achos dwi'n poeni bod cymunedau'n teimlo bod cynllunio'n rhywbeth sy'n cael ei orfodi arnyn nhw, yn hytrach na rhywbeth maen nhw'n rhan ohono fo. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784392 182 Cy 2026-11-05T11:31:20 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6356&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784393 183 Cy 2026-11-05T11:31:21 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6357&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784394 184 Cy 2026-11-05T11:31:40 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6376&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784395 185 Cy 2026-11-05T11:31:41 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6377&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784327 186 Cy 2026-11-05T11:30:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6276&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Dwi'n cytuno â ti efo'r frawddeg olaf yna, a dyna pam rydym ni fel Llywodraeth yn rhoi pwyslais ar symud tuag at glywed llais cymunedau yn fwy o fewn y gyfundrefn gynllunio, ond hefyd yn fwy cyffredinol. Dyna ydy'r syniad y tu ôl i rai o'r cynlluniau placemaking yma. Mae'r rheini'n gallu arwain at gymunedau a chynrychiolwyr cymuned yn cymryd mwy o ran yn meddwl am ddyfodol eu cymunedau nhw ac am ddyfodol eu trefi nhw. Ond o ran y cynllunio ei hun, dwi'n meddwl bod yna, o fewn y broses statudol sydd yna rŵan, le i'r gymuned fod yn cymryd rhan llawer iawn mwy. Felly, efallai nad oes angen newid y ddeddfwriaeth, ond beth sydd angen ydy newid y pwyslais a galluogi awdurdodau lleol i arwain ar yr ymgysylltu cymunedol yna sy'n gallu digwydd cyn datblygu'r cynlluniau datblygu lleol, er enghraifft, a fuasai'n helpu wedyn i gael gwell engagement pan rwyt ti eisiau adeiladu tai, achos mae'r gymuned wedi adnabod yr angen am dai. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784371 187 Cy 2026-11-05T11:31:18 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6354&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 350 350 Marc Jones AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350 Jones, Marc Os caf i fod yn synical, mae'r holl fframwaith yna'n barod, ond dydy pobl ddim yn teimlo bod eu llais nhw'n cael eu clywed, so dydyn nhw ddim yn cymryd rhan nes ei bod hi'n rhy hwyr. Maen nhw'n gweld, 'O, mae yna gais cynllunio i ddatblygu cannoedd o dai gerbron fy nghymuned i.' Newid perception ydy hwn i raddau. Sut ydyn ni'n newid hwn? Achos dwi jest ddim yn gweld cynllunio'n gweithio ar hyn o bryd. Mae'n cael ei wneud i gymunedau ac mae'n rhaid i ni newid hwnna. Dwi eisiau gwybod sut mae'r Llywodraeth yma'n mynd i newid y canfyddiad yna, achos dydy o ddim yn gweithio ar hyn o bryd. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784376 188 Cy 2026-11-05T11:32:05 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6401&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Dwi'n cytuno. Dyna pam rydyn ni'n rhoi'r ffocws clir yma ar geisio gweld sut medrwn ni gael llais y gymuned yn dod drwodd yn gliriach. Mae yna gyfleon, fel dwi'n dweud, o fewn y gyfundrefn fel y mae hi ar hyn o bryd, ond efallai dydy'r pwyslais ddim yn cael ei roi ar wneud y darn bach yna o'r jig-so yn ddigon buan a'i wneud o'n iawn. Rydyn ni rŵan yn ystyried sut rydyn ni'n symud at sefyllfa felly, lle mae'r gymuned yn teimlo eu bod nhw'n rhan reit o'r cychwyn wrth edrych ar ddyfodol eu cymunedau nhw. Mae yna arfer dda yn digwydd. Drwy Gyngor Cymuned y Felinheli flynyddoedd yn ôl, mi wnaethon ni wneud gwaith drwy'r cynghorwyr cymuned yn arwain ar y gwaith a chael y gymuned at ei gilydd i edrych ar y map o'r pentref a gwneud arolwg o beth oedd anghenion tai y dyfodol yn debygol o fod a bwydo hwnna i mewn i'r drafodaeth ofodol. Cawsom ni lot o bobl yn prynu i mewn i'r syniad yna, ond roedd o'n golygu bod y cyngor cymuned yn arwain. Felly, beth rydyn ni eisiau gwneud fel Llywodraeth ydy annog mwy o'r math yna o weithgarwch i ddigwydd yn lleol. Mae yna bethau fel citizens' assemblies efallai gallwn ni fod yn meddwl amdanynt, ac efallai ei gwneud hi'n fwy na jest y cynllunio, ond ei gwneud hi o gwmpas placemaking a'i ehangu ychydig bach i fod yn dipyn bach mwy o ymarferiad sydd yn dod â chymunedau yn agosach at benderfyniadau sy'n effeithio ar ddyfodol y cymunedau. Dwi ddim yn gwybod os ydy Neil eisiau dweud mwy am hynna. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784328 189 En 2026-11-05T11:33:57 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6513&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3111 Neil Hemington Hemington, Neil 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784004 190 En 2026-11-05T11:35:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6576&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784005 191 En 2026-11-05T11:35:12 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6588&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784019 192 En 2026-11-05T11:39:47 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6863&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784006 193 En 2026-11-05T11:35:14 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6590&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784007 194 En 2026-11-05T11:35:15 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6591&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784008 195 Cy 2026-11-05T11:36:02 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6638&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr iawn. Mae hwn yn rhywbeth dwi wedi bod yn ei drafod efo Llyr Gruffydd. Mi oedd ymestyn permitted development rights ar gyfer adeiladau fferm yn rhan o faniffesto Plaid Cymru. Mae o yna yn y rhaglen lywodraethu, ac felly rydym ni'n bwrw ymlaen efo'r gwaith. Rydym ni wedi gofyn i swyddogion edrych yn fanwl ar y gwahanol opsiynau, yn cynnwys adolygu'r permitted development rights, yn union i wneud beth yr ydych chi'n ei ddweud, er mwyn cefnogi parhad teuluoedd fferm. Mae yna brosiect ymchwil yn cael ei gomisiynu rŵan a fydd yn dod â'r opsiynau yma ymlaen. Mae swyddogion cynllunio yn cefnogi'r adolygiad red tape mae Llyr Gruffydd yn arwain arno fo, a hefyd mae yna strategaeth datblygu gwledig yn cael ei datblygu, ac rydym ni'n rhan ganolog o hynna hefyd, yn gweithio ar draws y Llywodraeth. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784012 196 En 2026-11-05T11:37:17 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6713&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784013 197 En 2026-11-05T11:37:20 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6716&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784014 198 En 2026-11-05T11:37:23 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6719&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784015 199 En 2026-11-05T11:38:16 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6772&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784016 200 En 2026-11-05T11:38:24 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6780&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 1101 Reg Kilpatrick Kilpatrick, Reg 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784017 201 En 2026-11-05T11:39:14 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6830&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784018 202 En 2026-11-05T11:39:46 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6862&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 1101 Reg Kilpatrick Kilpatrick, Reg 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784352 203 En 2026-11-05T11:40:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6876&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784353 204 En 2026-11-05T11:40:02 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6878&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784354 205 En 2026-11-05T11:40:05 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6881&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784355 206 En 2026-11-05T11:40:11 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6887&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784356 207 En 2026-11-05T11:40:20 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6896&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784357 208 En 2026-11-05T11:40:31 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6907&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784359 209 En 2026-11-05T11:40:48 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6924&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3636 Tracey Breheny Breheny, Tracey 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784360 210 En 2026-11-05T11:41:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6936&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784361 211 En 2026-11-05T11:41:06 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=6942&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784362 212 Cy 2026-11-05T11:43:44 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7100&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Mi wnaf i sôn yn sydyn am yr adolygiad o'r fformiwla cyllido, yr un rydych chi wedi'i groesawu. Mae gwaith yn mynd ymlaen yn annibynnol o Lywodraeth ar hwnna. Mae'n bwysig bod y gwaith yn digwydd yn annibynnol. Mi ges i gyfarfod yr wythnos yma efo'r finance sub-group i drafod y sgôp ar gyfer yr adolygiad yna. Mae o'n eang ei sgôp. Bydd o'n edrych ar sut mae gwledydd eraill yn dosbarthu arian allan i'r cynghorau sir ac yn edrych ar y gwahanol elfennau. Felly, mae'r gwaith yna'n digwydd. Dydy o ddim yn mynd i newid pethau ar gyfer y flwyddyn ariannol nesaf. Mae'n mynd i gymryd mwy o amser na hynny, achos mae o'n faes cymhleth, fel rydyn ni'n gwybod. O ran sut rydyn ni'n gwneud yn siŵr nad ydym ni'n rhoi gormod o bwysau ychwanegol ar lywodraeth lol, mae'r cytundeb partneriaeth strategol yn allweddol i hyn. Eto, diolch i'r weinyddiaeth ddiwethaf, mae yna rŵan gytundeb partneriaeth yn bodoli rhwng y Llywodraeth ganol a llywodraeth leol, ac rydyn ni wedi arwyddo hwnna, wedi ei adnewyddu rŵan mewn cyfarfod efo'r WLGA. Roedd y Prif Weinidog yna. Rydyn ni wedi ymrwymo i gadw at beth sydd yn y cytundeb yna, ac mae'r cytundeb yna yn ei gwneud yn hollol glir mai creu ar y cyd sydd angen digwydd pan fyddwn ni'n sôn am delivery o fewn llywodraeth leol o bolisïau newydd ac yn y blaen; polisi o fod yn gweithio efo'n gilydd ar y deilliannau rydyn ni i gyd eisiau eu gweld yn digwydd o fewn ein cymunedau ni. Mi fyddwn ni'n gweithio ar ail ran y cytundeb yna dros yr wythnosau a misoedd nesaf yma hefyd. Felly, dwi'n meddwl bod y cytundeb yna a'r elfen yna o drafod, reit o'r cychwyn efo llywodraeth leol, pan fyddwn ni'n dod â phethau newydd ymlaen, yn hollbwysig ac yn greiddiol i'r ffordd dwi'n gweld y berthynas yn gweithio. O ran cynaliadwyedd llywodraeth leol, rydych chi'n iawn i fod yn codi pryderon ynglŷn â hynny. Wrth i'r sefyllfa ariannol fynd yn heriol iawn ar gyfer y flwyddyn nesaf, mae materion o gwmpas cynaliadwyedd hirdymor yn dod i feddyliau pawb ohonon ni. Mae'r Welsh Centre for Public Policy wedi gwneud darn o waith pwysig yn ddiweddar ar yr holl fater o gynaliadwyedd llywodraeth leol. Ar y cyd efo llywodraeth leol mae hwnna wedi cael ei wneud, unwaith eto yn rhoi yr approach yna o weithio efo'n gilydd, a dyna sut ydw i eisiau gweld hyn i gyd yn datblygu wrth inni geisio rhoi llywodraeth leol ar lefel mwy cynaliadwy, rydyn ni angen bod yn ei wneud o efo'n gilydd. Dydy o ddim yn fater hawdd. Mae yna nifer o elfennau i'r darlun yna, ond mae yna gyfnod heriol ac mae'n rhaid i ni edrych ar y cynaliadwyedd tymor hir, ac fe wnaiff Reg ddweud mwy, dwi'n siŵr.  16412 7 2026-11-05T09:45:27 784343 213 Cy 2026-11-05T11:45:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7176&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784366 214 En 2026-11-05T11:47:14 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7310&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 1101 Reg Kilpatrick Kilpatrick, Reg 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784367 215 En 2026-11-05T11:48:41 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7397&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784368 216 En 2026-11-05T11:48:43 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7399&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784370 217 En 2026-11-05T11:48:45 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7401&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784369 218 En 2026-11-05T11:48:48 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7404&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784373 219 En 2026-11-05T11:48:51 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7407&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784372 220 En 2026-11-05T11:48:52 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7408&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784374 221 En 2026-11-05T11:48:55 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7411&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784375 222 En 2026-11-05T11:49:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7416&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4787 4787 Peter Fox AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787 Fox, Peter 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784388 223 En 2026-11-05T11:50:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7476&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784389 224 Cy 2026-11-05T11:50:15 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7491&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch o galon am y cwestiwn yna, cwestiwn pwysig, ac efallai gall y pwyllgor edrych ar beth o'r gwaith yma hefyd; byddai hynna'n ddefnyddiol iawn. Dwi'n meddwl ei bod yn sgwrs sydd yn fyw iawn. Mae wedi dod yn fyw yn rhannol yn sgil yr hyn mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig wedi bod yn ei ddweud yn ddiweddar ynglŷn â datganoli, a datganoli o fewn rhanbarthau. Maen nhw'n sôn amdano fo ar lefel y Deyrnas Unedig. Mae'n ofnadwy o bwysig i bwysleisio drwy'r amser fod unrhyw newidiadau sy'n digwydd yng Nghymru angen digwydd yng Nghymru ac o fewn trafodaeth yng Nghymru efo llywodraeth leol ac efo partneriaid rhanbarthol. Mae hwnna'n bwynt pwysig i'w wneud, a dwi'n credu, o'r negeseuon dwi'n eu cael yn ôl gan y Prif Weinidog o'r trafodaethau mae o wedi'u cael efo Prif Weinidog y Deyrnas Unedig, fod Andy Burnham yn derbyn mai ni fuasai'n gwneud unrhyw fath o newidiadau. Mae Prif Weinidog Cymru wedi gwneud araith yn ddiweddar yn sôn am hyn i gyd, a'r angen i ni fod yn edrych ar yr haen ranbarthol, ac edrych yn ofalus ar yr haen ranbarthol. Rydyn ni i gyd yn gwybod bod yna ganfyddiad, o leiaf, fod yna ailadrodd, fod yna ddyblygu yn digwydd yn yr haen yna. Mae'r CJCs yn rhan ohonyn nhw ac mae edrych ar hwnna i gyd yn rhywbeth rydyn ni yn ei wneud. Mae'n rhaid i fi ei wneud o ar y cyd, wrth gwrs, efo'r Gweinidog economi a'r Gweinidog dros effeithiolrwydd Llywodraeth. Mae hynna i gyd yn fater sydd ar flaen ein meddyliau ni, ond wnawn ni ddim symud yn sydyn a wnawn ni ddim—oni bai bod pawb eisiau ein gweld ni'n symud yn sydyn. Ond mae'r diwygiadau yma yn mynd i fod yn cymryd amser i'w gweithio nhw drwodd. Beth rydyn ni wedi ei ddweud ydy nad ydym yn mynd i ad-drefnu llywodraeth leol—mi fyddai hynny'n cymryd llawer gormod o'n hegni ni i ffwrdd o faterion eraill—oni bai bod yna ryw awydd mawr yn dod drwodd i wneud hynna, ond dydy o ddim yn flaenoriaeth gan y Llywodraeth yma. Ond mae'n bwysig creu haen effeithiol o gwmpas y gwaith rhanbarthol ac yn enwedig o gwmpas gweld sut y bydd rhai o'r mentrau economaidd sy'n dod o Lywodraeth y Deyrnas Unedig yn plethu mewn efo'r strwythurau sydd gennym ni yng Nghymru, sydd yn strwythurau gwahanol iawn i'r hyn sydd yn Lloegr. Tracey. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784391 225 En 2026-11-05T11:53:23 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7679&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 3636 Tracey Breheny Breheny, Tracey 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784396 226 En 2026-11-05T11:54:18 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7734&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784397 227 En 2026-11-05T11:54:23 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7739&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12159 12159 David Hughes AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159 Hughes, David 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784398 228 En 2026-11-05T11:54:26 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7742&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784399 229 En 2026-11-05T11:54:28 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7744&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784400 230 En 2026-11-05T11:54:44 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7760&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784401 231 En 2026-11-05T11:54:48 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7764&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 1101 Reg Kilpatrick Kilpatrick, Reg 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784402 232 En 2026-11-05T11:54:51 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7767&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784403 233 En 2026-11-05T11:54:56 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7772&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784377 234 En 2026-11-05T11:55:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7776&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784382 235 En 2026-11-05T11:55:43 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7819&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784385 236 Cy 2026-11-05T11:55:00 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7776&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784378 237 Cy 2026-11-05T11:55:10 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7786&l=cy 261105-3 3. Craffu cyffredinol ar waith y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio C 4981 4981 Sian Gwenllian AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981 Gwenllian, Sian Diolch yn fawr. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784380 238 En 2026-11-05T11:55:31 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7807&l=cy 261105-4 4. Papurau i’w nodi C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784408 239 En 2026-11-05T11:55:36 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7812&l=cy 261105-4 4. Papurau i’w nodi C 332 332 Mike Hedges AC https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332 Hedges, Mike 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784409 240 En 2026-11-05T11:55:38 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7814&l=cy 261105-4 4. Papurau i’w nodi C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784383 241 Cy 261105-5 5. Cynnig o dan Reol Sefydlog Rhif 17.42 i benderfynu gwahardd y cyhoedd I Cynnig: bod y pwyllgor yn penderfynu gwahardd y cyhoedd o weddill y cyfarfod yn unol â Rheol Sefydlog 17.42(ix) ac o'r cyfarfod ar 12 Tachwedd. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784384 242 Cy 261105-5 5. Cynnig o dan Reol Sefydlog Rhif 17.42 i benderfynu gwahardd y cyhoedd I Cynigiwyd y cynnig. 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784387 243 En 2026-11-05T11:55:42 http://www.senedd.tv/cy/16412?startPos=7818&l=cy 261105-5 5. Cynnig o dan Reol Sefydlog Rhif 17.42 i benderfynu gwahardd y cyhoedd C 12152 12152 Carmelo Colasanto AS https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152 Colasanto, Carmelo 16412 7 2026-11-05T09:45:27 784386 244 Cy 261105-5 5. Cynnig o dan Reol Sefydlog Rhif 17.42 i benderfynu gwahardd y cyhoedd I Derbyniwyd y cynnig. Daeth rhan gyhoeddus y cyfarfod i ben am 11:55.