16075
7
2026-06-17T13:30:02
763832
0
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-0
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763836
1
En
2026-06-17T13:30:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2&l=cy
260617-0
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764314
2
Cy
260617-0
I
<p>Yn y fersiwn ddwyieithog, mae’r golofn chwith yn cynnwys yr iaith a lefarwyd yn y cyfarfod. Mae’r golofn dde yn cynnwys cyfieithiad o’r areithiau hynny.</p>
<p>Mae [R] yn dynodi bod yr Aelod wedi datgan buddiant wrth gyflwyno’r busnes.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763833
3
Cy
260617-0
I
<p>Cyfarfu'r Senedd yn y Siambr a thrwy gynhadledd fideo am 13:30 gyda'r Llywydd (Huw Irranca-Davies) yn y Gadair. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764020
4
Cy
2026-06-17T13:30:02
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4&l=cy
260617-1
Datganiad gan y Llywydd
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Prynhawn da, bawb.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763835
5
En
2026-06-17T13:30:05
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7&l=cy
260617-1
Datganiad gan y Llywydd
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Cyn inni ddechrau'r cyfarfod heddiw, hoffwn gyfeirio'n fyr at drafodion ddoe. Yn ystod y cwestiynau i'r Prif Weinidog, cafwyd sgwrs yr wyf wedi derbyn gohebiaeth arni ers hynny ac sydd hefyd wedi cael sylw yn y cyfryngau. Mae craffu ar y Llywodraeth, gan gynnwys holi Gweinidogion, yn rhan bwysig o'n Senedd. Mae'n hanfodol fod y broses hon yn cael ei chynnal yn unol â'n rheolau a'r disgwyliadau sefydledig ar gyfer cyfraniadau yn y Siambr hon. Yn wir, mae Aelodau wedi cael hyfforddiant ac arweiniad ar y disgwyliadau hynny. Wrth gwrs, bydd gennym safbwyntiau gwahanol ac roedd hynny'n amlwg ddoe yn y sylwadau a wnaed a'r ymatebion yn y Siambr. Mae anghytuno cryf yn rhan o ddadleuon democrataidd, ond mae'n rhaid i hynny fod yn seiliedig ar barch bob amser ac mae’n rhaid inni osgoi defnyddio iaith sydd â'r potensial i fegino dadleuon neu gynyddu tensiynau. Felly, rwy'n disgwyl, fel Llywydd, i'r Aelodau ymddwyn bob amser mewn ffordd sy'n hyrwyddo parch at y Senedd hon ac sy'n dangos parch a chwrteisi i bob Aelod arall ac i bawb yn ein cymdeithas. Felly, fy apêl i'r Aelodau, fy nghyfarwyddyd i'r Aelodau yw: parchwch ein rheolau, a thriniwch eich gilydd â charedigrwydd a chwrteisi a pharch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763840
6
Cy
2026-06-17T13:32:02
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=124&l=cy
260617-1
Datganiad gan y Llywydd
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Gadewch i ni fynd ymlaen nawr. Mae llawer o fusnes i'w wneud heddiw.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763839
7
Cy
2026-06-17T13:32:07
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=129&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Yn gyntaf, eitem 1. Rwyf nawr yn gwahodd enwebiadau o dan Reol Sefydlog 17.2F i ethol Cadeiryddion y pwyllgorau. Dim ond Aelod o'r grŵp gwleidyddol y dyrannwyd y pwyllgor hwnnw iddo a all gael ei enwebu yn Gadeirydd, a dim ond Aelod o'r un grŵp plaid sy'n cael cynnig yr enwebiad. Cytunwyd ar y dyraniad Cadeiryddion i grwpiau gwleidyddol yn unol â Rheol Sefydlog 17.2A. Os bydd unrhyw Aelod yn gwrthwynebu enwebiad, neu os ceir dau enwebiad neu fwy ar gyfer yr un pwyllgor, cynhelir pleidlais gyfrinachol. Byddaf yn parhau gyda'r enwebiadau ar gyfer gweddill y pwyllgorau hyd nes y bydd yr enwebiadau i gyd wedi'u gwneud. </p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd Pwyllgor y Blynyddoedd Cynnar, Plant, Pobl Ifanc ac Addysg, a ddyrannwyd i grŵp Plaid Cymru. Galwaf nawr am enwebiadau. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763851
8
En
2026-06-17T13:33:35
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=217&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
278
278
Carrie Harper AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=278
Harper, Carrie
<p>A gaf i enwebu Beca Brown?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763872
9
En
2026-06-17T13:33:38
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=220&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch yn fawr iawn. Eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763874
10
Cy
2026-06-17T13:33:41
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=223&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12149
12149
Lis McLean AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12149
McLean, Lis
<p>Hoffwn i eilio Beca Brown.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763879
11
Cy
2026-06-17T13:33:45
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=227&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch yn fawr iawn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763881
12
En
2026-06-17T13:33:49
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=231&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12166
12166
Kiera Marshall AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12166
Marshall, Kiera
<p>A gaf i enwebu Sera Evans?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763886
13
En
2026-06-17T13:33:54
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=236&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763888
14
Cy
2026-06-17T13:33:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=238&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12164
12164
Elyn Stephens AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12164
Stephens, Elyn
<p>Gaf i eilio Sera Evans?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763896
15
Cy
2026-06-17T13:34:02
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=244&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A oes unrhyw un arall? Beca Brown a Sera Evans. Felly, etholir Cadeirydd y pwyllgor hwn drwy bleidlais gyfrinachol.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol, a ddyrannwyd i grŵp Llafur Cymru. <br><br></p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763912
16
En
2026-06-17T13:34:36
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=278&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
174
174
Lynne Neagle AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=174
Neagle, Lynne
<p>Rwy'n enwebu Jayne Bryant.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763918
17
En
2026-06-17T13:34:39
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=281&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch yn fawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763919
18
En
2026-06-17T13:34:40
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=282&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
332
332
Mike Hedges AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332
Hedges, Mike
<p>Rwy'n eilio Jayne Bryant.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763922
19
Cy
2026-06-17T13:34:41
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=283&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch. A oes rhagor o enwebiadau? Rwyf yn datgan bod Jayne Bryant wedi ei hethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Newid Hinsawdd, yr Amgylchedd, Cynaliadwyedd a Materion Gwledig, a ddyrannwyd i grŵp Reform UK. Galwaf am <em>nominations</em>. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763837
20
Cy
2026-06-17T13:35:19
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=321&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763838
21
Cy
2026-06-17T13:35:19
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=321&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763936
22
Cy
2026-06-17T13:39:55
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=597&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763942
23
Cy
2026-06-17T13:39:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=598&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763842
24
En
2026-06-17T13:35:48
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=350&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
11971
11971
Llŷr Powell AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=11971
Powell, Llyr
<p>A gaf i enwebu James Evans?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763843
25
En
2026-06-17T13:35:51
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=353&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763844
26
En
2026-06-17T13:35:53
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=355&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12190
12190
Francesca O'Brien AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12190
O'Brien, Francesca
<p>Rwy'n eilio James Evans.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763845
27
Cy
2026-06-17T13:35:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=358&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A oes rhagor o enwebiadau? Na. Rwyf yn datgan bod James Evans wedi ei ethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Hawliau Dynol a Chyfiawnder Cymdeithasol. [<em>Torri ar draws</em>.] Na? Mae'n ddrwg gen i. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763848
28
En
2026-06-17T13:36:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=393&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Af yn ôl.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763849
29
Cy
2026-06-17T13:36:37
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=399&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu'r enwebiad? Nac oes. Rwyf yn datgan bod James Evans wedi ei ethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Hawliau Dynol a Chyfiawnder Cymdeithasol. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763852
30
Cy
2026-06-17T13:37:02
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=424&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
162
162
Elin Jones AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=162
Jones, Elin
<p>Newid hinsawdd. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763854
31
Cy
2026-06-17T13:37:03
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=425&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Sori, newid hinsawdd. Mae'n ddrwg gen i. </p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Hawliau Dynol a Chyfiawnder Cymdeithasol, a ddyrannwyd i grŵp Plaid Cymru. Galwaf am <em>nominations</em> nawr. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763859
32
En
2026-06-17T13:37:34
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=456&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
278
278
Carrie Harper AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=278
Harper, Carrie
<p>A gaf i enwebu Sarah Rees?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763865
33
En
2026-06-17T13:37:36
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=458&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763866
34
Cy
2026-06-17T13:37:39
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=461&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
350
350
Marc Jones AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350
Jones, Marc
<p>Llywydd, a gaf i eilio Sarah Rees?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763868
35
Cy
2026-06-17T13:37:42
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=464&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch yn fawr. Galwaf am <em>nominations </em>eraill. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763873
36
En
2026-06-17T13:37:57
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=479&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12150
12150
Sara Crowley AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12150
Crowley, Sara
<p>Rwy'n enwebu Zaynub Akbar.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763878
37
En
2026-06-17T13:38:01
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=483&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763880
38
En
2026-06-17T13:38:02
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=484&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
8579
8579
Peredur Owen Griffiths AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8579
Griffiths, Peredur Owen
<p>Rwy'n eilio'r enwebiad.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763882
39
Cy
2026-06-17T13:38:08
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=490&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A oes unrhyw un arall?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763884
40
Cy
2026-06-17T13:38:13
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=495&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5084
5084
Mair Rowlands AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5084
Rowlands, Mair
<p>A gaf i gynnig Elfed Williams?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763889
41
En
2026-06-17T13:38:15
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=497&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Elfed Williams. Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763890
42
Cy
2026-06-17T13:38:24
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=506&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
8371
8371
Elwyn Vaughan
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8371
Vaughan, Elwyn
<p>A gaf i eilio—mae'n ddrwg gen i—Elfed Williams? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763894
43
Cy
2026-06-17T13:38:28
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=510&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch. A oes eraill? Na. Diolch. Etholir Cadeirydd y pwyllgor hwn drwy bleidlais gyfrinachol. </p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd Pwyllgor yr Economi, Ynni a Chysylltedd, a ddyrannwyd i grŵp Plaid Cymru. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763906
44
En
2026-06-17T13:39:03
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=545&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12141
12141
Zaynub Akbar AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12141
Akbar, Zaynub
<p>A gaf i enwebu Anna Nicholl?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763910
45
En
2026-06-17T13:39:07
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=549&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763913
46
En
2026-06-17T13:39:09
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=551&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
4650
4650
John Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4650
Davies, John
<p>Rwy'n eilio hynny—Anna Nicholl.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763917
47
Cy
2026-06-17T13:39:14
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=556&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A oes eraill?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763921
48
Cy
2026-06-17T13:39:18
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=560&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12165
12165
Elfed Williams AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12165
Williams, Elfed
<p>Rwy'n cynnig Elwyn Vaughan. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763925
49
En
2026-06-17T13:39:23
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=565&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763926
50
Cy
2026-06-17T13:39:24
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=566&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12172
12172
Rebeca Phillips AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172
Phillips, Rebaca
<p>A gaf i eilio Elwyn Vaughan? Diolch. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763927
51
Cy
2026-06-17T13:39:27
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=569&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A oes eraill? Na. Diolch. Etholir Cadeirydd y pwyllgor hwn trwy bleidlais gyfrinachol. </p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Diwylliant, Cyfathrebu, y Gymraeg a Chwaraeon, a ddyrannwyd i grŵp Plaid Cymru. Mae'r Senedd wedi cytuno, yn unol â Rheol Sefydlog 17A.6, fod Cadeirydd y pwyllgor hwn yn gymwys i enwebu dau Aelod i'w hethol i rannu swydd Cadeirydd y pwyllgor.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763846
52
Cy
2026-06-17T13:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=602&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763850
53
Cy
2026-06-17T13:40:17
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=619&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12186
12186
Beca Brown AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12186
Brown, Beca
<p>Hoffwn i enwebu Mair Rowlands a Lis McLean fel cyd-Gadeiryddion y pwyllgor yma. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763862
54
Cy
2026-06-17T13:40:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=633&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A oes eraill? Na.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763864
55
En
2026-06-17T13:40:34
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=636&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>O, eilydd—mae’n ddrwg gennyf.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763869
56
Cy
2026-06-17T13:40:35
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=637&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12172
12172
Rebeca Phillips AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172
Phillips, Rebaca
<p>Hoffwn eilio Mair Rowlands a Lis McLean fel cyd-Gadeiryddion. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763898
57
Cy
2026-06-17T13:40:39
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=641&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch. A oes eraill? Na. Rwyf yn datgan—. O, sori, mae'n ddrwg gen i—dwi'n dysgu. A oes gwrthwynebiad? Nac oes. Rwy'n datgan bod Mair Rowlands a Lis McLean wedi eu hethol yn Gadeiryddion y Pwyllgor Diwylliant, Cyfathrebu, y Gymraeg a Chwaraeon.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Llywodraeth Leol, Tai a Chynllunio, a ddyrannwyd i grŵp Reform UK.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763935
58
En
2026-06-17T13:41:37
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=699&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12146
12146
Joe Martin AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12146
Martin, Joe
<p>Hoffwn enwebu Carmelo Colasanto.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763945
59
En
2026-06-17T13:41:40
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=702&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763949
60
En
2026-06-17T13:41:42
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=704&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5113
5113
Nigel Williams AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5113
Williams, Nigel
<p>Rwy'n eilio'r enwebiad hwnnw.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763951
61
Cy
2026-06-17T13:41:44
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=706&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch. A oes eraill? Na. Oes unrhyw wrthwynebiad? Nac oes. Rwy'n datgan bod Carmelo Colasanto wedi ei ethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Llywodraeth Leol, Tai a Chynllunio.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd Pwyllgor y Cyfansoddiad, Cyfiawnder a Materion Allanol, a ddyrannwyd i grŵp Plaid Cymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763961
62
En
2026-06-17T13:42:40
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=762&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5196
5196
Sarah Rees
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5196
Rees, Sarah
<p>Rwy'n enwebu Carrie Harper.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763964
63
En
2026-06-17T13:42:42
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=764&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch. Eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763967
64
En
2026-06-17T13:42:45
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=767&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
350
350
Marc Jones AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350
Jones, Marc
<p>Rwy'n eilio Carrie Harper.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763969
65
Cy
2026-06-17T13:42:47
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=769&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
350
350
Marc Jones AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=350
Jones, Marc
<p>Dwi'n eilio Carrie Harper.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763972
66
Cy
2026-06-17T13:42:49
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=771&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch. Oes enwau eraill? Nac oes. A oes gwrthwynebiad? Nac oes. Rwy'n datgan bod Carrie Sanders wedi ei hethol yn Gadeirydd y pwyllgor—[<em>Torri ar draws</em>.] O, mae'n ddrwg gen i. Mae'n ddrwg gen i. Rwy'n datgan bod Carrie Harper wedi ei hethol yn Gadeirydd Pwyllgor y Cyfansoddiad, Cyfiawnder a Materion Allanol.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Cyllid, a ddyrannwyd i grŵp y Ceidwadwyr Cymreig.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763981
67
Cy
2026-06-17T13:43:53
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=835&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
145
145
Paul Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=145
Davies, Paul
<p>Lywydd, dwi'n enwebu Sam Rowlands.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763982
68
En
2026-06-17T13:43:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=838&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Sam Rowlands. Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763983
69
En
2026-06-17T13:43:59
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=841&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
171
171
Darren Millar AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=171
Arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig
Millar, Darren
<p>Rwy'n eilio Sam Rowlands.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763984
70
Cy
2026-06-17T13:44:01
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=843&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch yn fawr. A oes gwrthwynebiad? Nac oes. Rwyf yn datgan bod Sam Rowlands wedi ei ethol yn Gadeirydd y pwyllgor hwn.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus, a ddyrannwyd i grŵp Reform UK.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763989
71
En
2026-06-17T13:44:33
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=875&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
8650
8650
Gareth Beer AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8650
Beer, Gareth
<p>Rwy'n enwebu Andrew Griffin.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763991
72
En
2026-06-17T13:44:35
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=877&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch. Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763992
73
En
2026-06-17T13:44:37
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=879&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12142
12142
Benjamin Hodge Mckenna AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12142
Hodge Mckenna, Benjamin
<p>Rwy'n eilio'r enwebiad hwnnw.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763993
74
Cy
2026-06-17T13:44:43
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=885&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A oes eraill? Nac oes. A oes gwrthwynebiad? Nac oes. Rwyf yn datgan bod Andrew Griffin wedi ei ethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau nawr ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Deddfwriaeth, a ddyrannwyd i grŵp Reform UK.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763847
75
Cy
2026-06-17T13:45:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=902&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763853
76
En
2026-06-17T13:45:15
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=917&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12144
12144
Joshua Kim AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12144
Kim, Joshua
<p>Rwy'n enwebu Sarah Cooper-Lesadd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763855
77
En
2026-06-17T13:45:18
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=920&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Sarah Cooper-Lesadd. Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763856
78
En
2026-06-17T13:45:22
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=924&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12191
12191
Steven Rodaway AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12191
Rodaway, Steven
<p>Rwy'n eilio Sarah Cooper-Lesadd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763857
79
Cy
2026-06-17T13:45:28
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=930&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Oes eraill? Nac oes. Oes gwrthwynebiad? Nac oes. Rwyf yn datgan bod Sarah Cooper-Lesadd wedi ei hethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Deddfwriaeth.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Safonau Ymddygiad, a ddyrannwyd i grŵp Plaid Cymru. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763870
80
Cy
2026-06-17T13:46:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=962&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
7
7
Aelod o'r Senedd / Member of the Senedd
Senedd, Aelod o'r Senedd / Member of the
<p>Lywydd, cynigiaf enw Alun Cox.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763885
81
En
2026-06-17T13:46:04
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=966&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Alun Cox. Eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763887
82
Cy
2026-06-17T13:46:07
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=969&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12150
12150
Sara Crowley AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12150
Crowley, Sara
<p>Rwy'n eilio Alun Cox.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763891
83
En
2026-06-17T13:46:09
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=971&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763892
84
En
2026-06-17T13:46:11
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=973&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
4967
4967
Lyn Ackerman AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4967
Ackerman, Lyn
<p>Hoffwn enwebu Lindsay Whittle.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763907
85
En
2026-06-17T13:46:14
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=976&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763908
86
En
2026-06-17T13:46:15
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=977&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12168
12168
Donna Cushing AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12168
Cushing, Donna
<p>Hoffwn eilio'r enwebiad hwnnw.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763911
87
Cy
2026-06-17T13:46:20
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=982&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Oes eraill?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763914
88
Cy
2026-06-17T13:46:21
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=983&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
8579
8579
Peredur Owen Griffiths AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8579
Griffiths, Peredur Owen
<p>Gaf i enwebu Elyn Stephens?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763916
89
En
2026-06-17T13:46:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=987&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763920
90
En
2026-06-17T13:46:27
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=989&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12141
12141
Zaynub Akbar AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12141
Akbar, Zaynub
<p>Rwy'n eilio Elyn Stephens.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763923
91
Cy
2026-06-17T13:46:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=992&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Oes eraill? Na; iawn, ocê, gan fod gwrthwynebiad wedi ei wneud—. Etholir y Cadeirydd yma drwy bleidlais gyfrinachol.</p>
<p>Rwy'n gwahodd enwebiadau ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Deisebau, a ddyrannwyd i grŵp Reform UK.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763928
92
En
2026-06-17T13:47:58
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1080&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12154
12154
Catherine Cullen AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12154
Cullen, Catherine
<p>Hoffwn enwebu Jason O'Connell.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763929
93
En
2026-06-17T13:48:01
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1083&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Jason O'Connell. Ac eilydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763940
94
En
2026-06-17T13:48:03
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1085&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
12157
12157
Art Wright AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12157
Wright, Art
<p>Lywydd, rwy'n eilio'r enwebiad hwnnw.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763943
95
Cy
2026-06-17T13:48:07
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1089&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Oes eraill? Na. A oes gwrthwynebiad? Nac oes. Rwyf yn datgan bod Jason O'Connell wedi ei ethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Deisebau.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763948
96
En
2026-06-17T13:48:52
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1134&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Mae angen imi ddychwelyd at un rhan o'r eitem i sicrhau ein bod wedi delio â phob agwedd ar hyn, oherwydd mae'n bwysig iawn. Mae angen imi ddychwelyd at ethol Jayne Bryant yn gynharach, dim ond i ofyn a oes unrhyw wrthwynebiad. [<em>Chwerthin</em>.] Mae'n ddrwg gennyf, Jayne.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763954
97
Cy
2026-06-17T13:49:18
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1160&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Nac oes. Diolch yn fawr iawn. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763956
98
En
2026-06-17T13:49:20
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1162&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Gallwn fwrw ymlaen ar y sail honno.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763958
99
Cy
2026-06-17T13:49:22
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1164&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch yn fawr iawn. Dyna derfyn y broses enwebu. Yn achos yr enwebiadau hynny a gyfeiriwyd ar gyfer pleidlais gyfrinachol, yn unol â'r Rheolau Sefydlog, rwy'n hysbysu'r Aelodau y bydd y pleidleisiau cyfrinachol yn cael eu cynnal yn ystafell friffio 13 yn y Senedd ac yn electronig. Bydd Aelodau yn derbyn e-bost yn fuan i’w hysbysu bod y pleidleisio wedi agor. Bydd y cyfnod pleidleisio’n dod i ben am 4 o'r gloch. Bydd hyn yn rhoi cyfnod pleidleisio o oddeutu dwy awr. Diolch. Nawr, ar ôl y pleidleisiau cyfrinachol, byddaf yn cyhoeddi'r canlyniad ar ôl y cyfnod pleidleisio yn y Cyfarfod Llawn heddiw. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763863
100
Cy
2026-06-17T13:50:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1202&l=cy
260617-2
1. Enwebiadau ar gyfer cadeiryddion pwyllgorau
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763877
101
Cy
2026-06-17T13:50:15
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1217&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Nawr, eitem 2, cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal. Cwestiwn 1—David Mills. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763899
102
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Blaenoriaethau ar gyfer y GIG
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763900
103
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
O
12171
12171
David Mills AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12171
Mills, David
<p>1. Beth yw blaenoriaethau'r Gweinidog Cabinet ar gyfer y GIG ym Mrycheiniog Tawe Nedd? OQ64158</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763901
104
Cy
2026-06-17T13:50:45
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1247&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
Y Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, fe wnes i osod allan fy mlaenoriaethau ar gyfer GIG Cymru, yn cynnwys Brycheiniog Tawe Nedd, yn fy natganiad llafar ar 2 Mehefin. Mae'r rhain yn canolbwyntio ar leihau rhestrau aros, gwella mynediad, cefnogi'r gweithlu, cryfhau gwasanaethau lleol a darparu mwy o ofal yn agosach at gartref tra'n gwella canlyniadau a chynaliadwyedd hir dymor. Bydd profiad cleifion o ofal trawsffiniol hefyd yn cael ystyriaeth fel rhan o'r gwaith yma.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763883
105
En
2026-06-17T13:51:18
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1280&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12171
12171
David Mills AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12171
Mills, David
<p>Weinidog Cabinet, mae pobl ar draws fy etholaeth yn bryderus iawn ynghylch penderfyniad Bwrdd Iechyd Addysgu Powys i ohirio gofal a gynlluniwyd ar gyfer llawdriniaethau gan ddarparwyr iechyd yn Lloegr. Yn ystod yr etholiad, a chyn hynny, fe ddywedoch chi y byddech yn mynd i'r afael â hyn pe byddech mewn grym. A wnewch chi nodi heddiw pryd y gall pobl yn fy etholaeth i ddisgwyl i'r gwasanaeth yr oeddent yn ei dderbyn gael ei adfer i amseroedd aros Lloegr?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763932
106
En
2026-06-17T13:51:52
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1314&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, mae'r Llywodraeth hon a minnau wedi ymrwymo i sicrhau mynediad teg a chyfartal i bawb ledled Cymru. Nawr, mae gofal trawsffiniol yn rhywbeth a welwn ledled Cymru. Os meddyliwch am ble rwy'n byw yn y gogledd, ym mwrdd Betsi Cadwaladr, rydym yn mynd am driniaethau draw yn Lerpwl, i Clatterbridge, i Ysbyty Menywod Lerpwl a mannau eraill. Mae'r un peth yn wir ym mwrdd Aneurin Bevan, gyda thrigolion mynd dros y ffin, ond mae mater sylweddol y clywn gryn dipyn amdano ym Mhowys. Fodd bynnag, fe geir 'Datganiad o werthoedd ac egwyddorion ar gyfer Gofal Iechyd Trawsffiniol y GIG i Gymru a Lloegr'. Ei nod yw sicrhau rhyngweithio llyfn ac effeithlon, ac un o'i egwyddorion allweddol yw na fydd unrhyw driniaeth yn cael ei gwrthod na'i gohirio oherwydd ansicrwydd neu amwysedd ynghylch pa sefydliad sy'n gyfrifol am ariannu gofal iechyd unigolyn. Yn ogystal, mae gennym rwydwaith trawsffiniol y GIG sydd â chynrychiolwyr o Llais a Llywodraeth Cymru. Felly, os oes gan yr Aelod neu eraill enghreifftiau—gwaith achos, er enghraifft—o unigolion nad ydynt wedi cael y driniaeth sydd ei hangen arnynt, hoffwn awgrymu yn y lle cyntaf eich bod chi'n eu cyfeirio at Llais, a gallant godi hynny ar y rhwydwaith trawsffiniol, ac os na fydd hynny'n bosibl, mae croeso i chi eu cyfeirio ataf i, a byddaf yn eu codi ar y lefel honno hefyd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763947
107
En
2026-06-17T13:53:19
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1401&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12172
12172
Rebeca Phillips AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12172
Phillips, Rebaca
<p>Fe wyddom fod y Llywodraeth wedi ymrwymo i sicrhau mynediad teg at wasanaethau canser ym mhob rhan o Gymru, ac rwy'n croesawu'r ffaith bod Llywodraeth newydd Plaid Cymru'n rhoi pwyslais cryf ar hyn drwy ei chynllun canser arfaethedig. Fodd bynnag, mae'n ofynnol ar hyn o bryd i etholwyr ym Mrycheiniog Tawe Nedd deithio allan o'r ardal ar gyfer asesiadau arbenigol oherwydd diffyg gwasanaethau diagnostig lleol. Felly, a wnaiff Ysgrifennydd y Cabinet roi'r wybodaeth ddiweddaraf i ni ynglŷn â chynnydd tuag at sefydlu canolfan diagnosis cyflym ym Mhowys? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763953
108
Cy
2026-06-17T13:53:57
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1439&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Diolch yn fawr iawn i'r Aelod am y cwestiwn yna. Lywydd, dwi'n cofio, rai blynyddoedd yn ôl, sefyll efo Siân Gwenllian ym Mangor yn trafod yr angen i rolio allan canolfannau diagnosis sydyn, a chychwyn ymgyrch bryd hynny. Felly, mae datblygu canolfannau o'r fath wedi bod yn flaenoriaeth i Blaid Cymru ers sawl blwyddyn. Rŵan, rydym ni mewn sefyllfa i ymestyn yr hyn sydd gennym ni ymhellach. Dyna pam fod adeiladu ar y cynlluniau a'r rhwydwaith sydd gennym ni yn flaenoriaeth, ac mi ydym ni wedi sôn yn ein cynllun 100 diwrnod y byddwn ni'n edrych ar ddatblygu rhaglen ar gyfer Powys. Mae'n amlwg fod yna wacter ym Mhowys. Dyna pam fy mod i wedi dechrau ar y broses o gomisiynu astudiaeth ddichonoldeb i'r posibilrwydd o ddatblygu ac agor canolfan ddiagnostig sydyn ym Mhowys yn y dyfodol. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763970
109
En
2026-06-17T13:54:50
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1492&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12170
12170
Iain McIntosh AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12170
McIntosh, Iain
<p>Weinidog Cabinet, mae llawer o fy etholwyr innau ym Mrycheiniog Tawe Nedd yn teimlo eu bod yn cael eu siomi gan wasanaeth iechyd sy'n dod yn fwyfwy anodd cael mynediad ato. Powys, fel y gwyddom, yw'r sir fwyaf yng Nghymru, gyda 25 y cant o'r tir, ond nid oes ganddi un ysbyty cyffredinol dosbarth, sy'n golygu bod llawer o drigolion yn wynebu teithiau hir ar gyfer apwyntiadau, diagnosteg a thriniaeth. Bu'n rhaid i aelod o fy nheulu fy hun aros saith mlynedd—saith mlynedd—am lawdriniaeth i gael pen-glin newydd, oedi a gafodd effaith sylweddol ar ansawdd eu bywyd, ac yn anffodus, nid yw'n achos neilltuol. Ar yr un pryd, mae'r trethdalwyr yn talu'n ddrud i hyfforddi parafeddygon newydd gymhwyso yng Nghymru sydd wedyn yn cael gwybod nad oes unrhyw swyddi ar gael iddynt. Ond mae angen mwy o barafeddygon arnom, felly beth ar y ddaear sy'n digwydd yma? Nawr, o ystyried yr heriau hyn, pa gamau penodol y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i leihau amseroedd aros, gwella mynediad at ofal iechyd ar gyfer cymunedau gwledig a sicrhau bod cynlluniau gweithlu'r GIG yn darparu'r meddygon, y nyrsys a'r parafeddygon y mae eu hangen yn daer ar etholaethau fel Brycheiniog Tawe Nedd? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763858
110
En
2026-06-17T13:55:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1502&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763867
111
En
2026-06-17T13:56:02
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1564&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, mae'r Aelod yn gofyn yn benodol ynglŷn â rhestrau aros, ac rwyf wedi egluro cynllun y Llywodraeth hon i leihau'r rhestrau aros hynny, lle byddwn yn ymdrechu i gyflwyno canolfannau gofal a gynlluniwyd ledled Cymru a buddsoddi i sicrhau ein bod yn edrych ar y llwybr a'r ddiagnosteg, a chyfeiriais at y ddiagnosteg mewn ymateb blaenorol i Beca Phillips.</p>
<p>Ar gynllun y gweithlu, rwyf wedi egluro y byddwn yn datblygu cynllun ar gyfer y gweithlu ac yn cyflwyno'r cynllun lefel uchel hwnnw yn yr hydref. Ond yfory, byddaf yn cynnal uwchgynhadledd gyda chyrff cynrychiadol parafeddygon, bydwragedd a nyrsys a'r byrddau iechyd i weld sut y gallwn ymateb i'r mater yn ymwneud â graddedigion yr haf hwn, gan sicrhau ein bod yn dod o hyd i gynifer o leoliadau â phosibl iddynt a sicrhau nad ydym yn y sefyllfa hon yn y dyfodol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763893
112
En
2026-06-17T13:56:53
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1615&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
332
332
Mike Hedges AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332
Hedges, Mike
<p>Ni ellir edrych ar y GIG ym Mrycheiniog Tawe Nedd heb ystyried Abertawe. Mae ardaloedd Castell-nedd a chwm Tawe yn rhan o Fwrdd Iechyd Prifysgol Bae Abertawe. Dau o'r tri phrif ysbyty sy'n gwasanaethu'r ardal honno a ddefnyddir gan gleifion yw Ysbyty Treforys ac Ysbyty Singleton yn Abertawe. Ar gyfer rhannau o Frycheiniog, cwm Tawe a Chastell-nedd, mae'r adran achosion brys yn Ysbyty Treforys. Mae rhai gwasanaethau meddygon teulu yn gwasanaethu ardaloedd Tawe Nedd, Abertawe a chwm Tawe, gan gynnwys hyb Cwmtawe. A yw'r Gweinidog yn cytuno na ddylai ffiniau gwleidyddol artiffisial effeithio ar y modd y caiff gwasanaethau eu darparu a'u cyflwyno?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763902
113
En
2026-06-17T13:57:28
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1650&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, rwy'n cytuno'n llwyr na ddylai unrhyw ffiniau atal pobl rhag cael mynediad at wasanaethau. Mae hynny'n rhywbeth yr ydym wedi bod yn ei hyrwyddo'n gyson dros y blynyddoedd diwethaf—fod angen inni gael gwared ar y loteri cod post sy'n bodoli yng Nghymru. Dyna pam ein bod yn gweithio gyda byrddau iechyd nawr i sicrhau bod y ffiniau hynny'n cael eu chwalu, ac mewn gwirionedd, mae gennym uwchgynhadledd arall yfory i edrych ar ofal sylfaenol, i edrych ar sut yn union y gallwn chwalu'r ffiniau artiffisial sydd gennym o fewn y GIG ac ar draws awdurdodau lleol yng Nghymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763903
114
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763904
115
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
O
12185
12185
Cristiana Emsley AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12185
Emsley, Cristiana
<p>2. Pryd y gall pobl gogledd Cymru ddisgwyl gweld gwelliannau diriaethol mewn amseroedd aros a gofal cleifion o ganlyniad i ymyriadau diweddaraf Llywodraeth Cymru ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, a sut y bydd y Gweinidog Cabinet yn mesur llwyddiant yr ymyriadau hynny? OQ64154</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763905
116
En
2026-06-17T13:58:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1707&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Mae'r Llywodraeth hon yn glir na fyddwn yn goddef y problemau parhaus ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, ac rydym yn disgwyl gwelliant ar unwaith.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763909
117
En
2026-06-17T13:58:36
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1718&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12185
12185
Cristiana Emsley AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12185
Emsley, Cristiana
<p>Diolch. Weinidog, mae babanod wedi'u geni, wedi dechrau yn yr ysgol ac wedi cyrraedd addysg uwchradd yn yr amser y mae bwrdd Betsi Cadwaladr wedi bod yn destun mesurau arbennig. Os gall mesurau arbennig bara am fwy nag 11 mlynedd, nid mesurau arbennig mohonynt mwyach, ond busnes fel arfer. Ni waeth pa Lywodraeth oedd mewn grym pan wnaethant ddechrau, eich Llywodraeth chi sy'n gyfrifol amdanynt nawr. Mae cleifion Gogledd Cymru wedi clywed dros 11 mlynedd o eiriau o sicrwydd. Pam y dylent gredu bod y tro hwn yn wahanol?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763915
118
En
2026-06-17T13:59:12
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1754&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, mae'r bwrdd iechyd wedi bod ar lefelau uwch o statws uwchgyfeirio ers blynyddoedd lawer, fel y nodwyd yn gywir ddigon. Gyda'r statws uwchgyfeirio presennol ar lefel 5 am y bedwaredd flwyddyn, mae'n amlwg fod angen newid yn y dull o weithredu er mwyn ysgogi gwelliannau diriaethol a chynaliadwy. Rwyf wedi gofyn i fy swyddogion, ochr yn ochr â Perfformiad a Gwella GIG Cymru, gynnal archwiliad o'r sefyllfa bresennol er mwyn imi allu sefydlu hyd a lled gwirioneddol heriau gweithredol y sefydliad, ansawdd y gofal a chyfeiriad strategol y sefydliad, a phennu'r camau nesaf mwyaf priodol.</p>
<p>Yn ddiweddar, cyfarfûm â chadeirydd a phrif weithredwr y bwrdd iechyd wrth ymweld ag Ysbyty Glan Clwyd, a nodais fy nisgwyliad fod yn rhaid iddynt gymryd cyfrifoldeb am y problemau hirsefydlog o fewn y bwrdd iechyd a gwneud y gwelliannau sydd eu hangen ar gyfer y bobl y maent yn eu gwasanaethu. Rwyf hefyd wedi ysgrifennu at gadeirydd y bwrdd iechyd i nodi fy mhryderon ynghylch y diffyg cynnydd. Ac ym mis Gorffennaf, byddaf yn cadeirio cyfarfod gydag aelodau bwrdd a thîm gweithredol y bwrdd iechyd i egluro fy nisgwyliadau iddynt o ran gwelliannau.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763860
119
En
2026-06-17T14:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1802&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763861
120
Cy
2026-06-17T14:00:22
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1824&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12165
12165
Elfed Williams AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12165
Williams, Elfed
<p>Mae llywodraethiant effeithiol yn ganolog i berfformiad ein gwasanaeth iechyd, a dwi'n cefnogi ymrwymiad Llywodraeth Plaid Cymru i roi strwythurau clir ac arweinyddiaeth newydd i'n byrddau iechyd dros y tymor seneddol hwn.</p>
<p>Ym Metsi Cadwaladr, am rhy hir, mae'r stori wedi bod yn un o fesurau arbennig ac anghysondeb mewn safonau gwasanaethau. Rydw i'n bryderus o weld, fel enghraifft, adran achos brys Ysbyty Glan Clwyd yn cael ei dynodi fel gwasanaeth sydd angen ei wella'n sylweddol gan yr Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru yr wythnos diwethaf. Nid beirniadaeth ar y staff yw hyn, ond system lle mae diffyg eglurder mewn atebolrwydd ac arweinyddiaeth gyson. Felly, Weinidog, pa waith sy'n cael ei wneud i adolygu'r fframwaith dwysáu ac ymrwymiad presennol a sicrhau ei fod yn gyrru gwelliant gwirioneddol a chynaliadwy i gleifion?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763895
121
Cy
2026-06-17T14:01:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1893&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Diolch i'r Aelod am hwnna. Lywydd, mae'r Aelod yn berffaith iawn i ddweud yn ei gwestiwn fod angen inni gydnabod gwaith caled a gwaith da nifer o'r staff sydd yn Betsi Cadwaladr, ac yn Ysbyty Glan Clwyd yn benodol yn yr achos yma, a dwi eisiau rhoi ar gofnod ein gwerthfawrogiad o'u gwaith nhw mewn amgylchiadau anodd iawn.</p>
<p>Mae'r Aelod yn cyfeirio'n benodol at lywodraethiant, ac mi fydd Aelodau yma'n ymwybodol fy mod i wedi cyhoeddi adroddiad i mewn i lywodraethiant yr NHS yng Nghymru ddwy flynedd yn ôl. Fel rhan o'r gwaith ymchwil i'r cyhoeddiad yna, mi ddaeth hi'n amlwg nad oes gan wasanaethau iechyd yng Nghymru hyder yn y fframwaith <em>escalation</em> yna sydd gennym ni ar gyfer gwasanaethau iechyd. Mae yna adolygiadau'n cael eu gwneud yn eithaf cyson o'r fframwaith, ond dwi'n awyddus inni gynnal adolygiad mwy cynhwysfawr oherwydd, fel gafodd ei sôn ynghynt, dydw i ddim eisiau gweld fframwaith sydd yn arwain at normaleiddio gwasanaethau sydd yn israddol. Mae'n rhaid inni gael fframwaith cryf mewn lle sydd yn medru dal byrddau iechyd i gyfrif, gan rymuso'r cadeirydd a'r aelodau annibynnol er mwyn cyrraedd y pwynt yna.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763924
122
En
2026-06-17T14:02:44
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=1966&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
171
171
Darren Millar AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=171
Millar, Darren
<p>Weinidog Cabinet, mae arnaf ofn fod rhai o'ch atebion yn rhoi ymdeimlad o déjà vu i mi, gan eu bod yn debyg i'r atebion y buom yn eu clywed gan y Blaid Lafur ers dros ddegawd mewn perthynas â pherfformiad gwael Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr.</p>
<p>Nawr, yr hyn y mae pobl eisiau ei weld yw camau pendant i gyflawni gwelliannau. Gwyddom mai un o'r pethau y mae pobl yn anobeithio'n llwyr yn ei gylch yw mwy o gapasiti, capasiti gwelyau yn arbennig, er mwyn mynd i'r afael â'r problemau yn yr adran achosion brys, sydd wedi'i ddynodi heddiw gan Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru yn wasanaeth sy'n galw am ei wella'n sylweddol. Pa gamau y bwriadwch eu cymryd ar frys i adolygu'r nifer bychan o welyau a argymhellwyd ar gyfer ysbyty cymunedol newydd gogledd sir Ddinbych yn y Rhyl, sef llai na hanner y gwelyau a argymhellwyd yn wreiddiol 13 mlynedd yn ôl, pan fo'r problemau yn Ysbyty Glan Clwyd gerllaw yn fwy difrifol nag erioed erbyn hyn?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763933
123
En
2026-06-17T14:03:39
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2021&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, mae'r Aelod wedi codi'r mater hwn gyda mi o'r blaen, ac rwyf wedi dweud yn glir ein bod wedi ymrwymo i'r datblygiad newydd yn y Rhyl, a bydd hynny'n digwydd. Rwyf hefyd wedi dweud yn glir heddiw y byddwn yn ystyried y sefyllfa, oherwydd nid wyf yn hapus nac yn fodlon â'r sefyllfa fel y mae; mae angen inni weld gwelliant ar unwaith. Dyna pam yr ymwelais ag Ysbyty Glan Clwyd fis yn ôl, er mwyn sicrhau bod y cadeirydd a'r prif weithredwr yn deall yn glir fod angen iddynt gymryd cyfrifoldeb am yr hyn sy'n digwydd yn Ysbyty Glan Clwyd ac ar draws gogledd Cymru, a bod angen gweld gwelliannau ar unwaith.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764036
124
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Cwestiynau Heb Rybudd gan Lefarwyr y Pleidiau
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763946
125
Cy
2026-06-17T14:04:19
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2061&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Cwestiynau nawr i'r llefarwyr. Galwaf yn awr ar lefarwyr y pleidiau i holi'r Gweinidog Cabinet. Yn gyntaf, llefarydd Reform UK i ofyn i'r Dirprwy Weinidog dros Ofal Cymdeithasol, Iechyd Meddwl ac Iechyd Menywod. Claire Archibald.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763960
126
En
2026-06-17T14:04:38
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2080&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12179
12179
Claire Archibald AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12179
Archibald, Claire
<p>Diolch, Lywydd. Weinidog, addawodd Plaid Cymru roi pob cam rhesymol ar waith i sicrhau bod asesiadau o anghenion gofalwyr yn cael eu cwblhau o fewn 28 diwrnod. Mae'r adroddiad 'Sefyllfa argyfyngus' yn dangos bod gormod o ofalwyr naill ai nad ydynt yn gwybod bod ganddynt hawl i'r asesiad, neu'n aros yn rhy hir i gael cymorth ystyrlon. A wnaiff y Gweinidog gadarnhau pryd y bydd y safon 28 diwrnod ar waith ledled Cymru, a sut y bydd y Llywodraeth yn dwyn awdurdodau lleol i gyfrif os nad ydynt yn ei chyrraedd? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763871
127
En
2026-06-17T14:05:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2102&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763876
128
En
2026-06-17T14:05:05
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2107&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5207
5207
Delyth Jewell AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5207
Y Dirprwy Weinidog Gofal Cymdeithasol, Iechyd Meddwl ac Iechyd Menywod
Jewell, Delyth
<p>Diolch. Lywydd, yn gyntaf, hoffwn groesawu'r Aelod i'w rôl. Rwy'n gwybod bod ganddi arbenigedd a phrofiad yn y maes hwn, ac rwy'n edrych ymlaen at weithio gyda hi i wneud pethau'n well. A gaf i ddweud hefyd pa mor falch wyf i fod gofalwyr di-dâl yn ffocws i gwestiynau llefarwyr mor gynnar yn y Senedd hon, yn wir, yn y sesiwn gwestiynau gyntaf hon ar iechyd a gofal? Mae gofalwyr di-dâl yn wynebu gormod o rwystrau, gan gynnwys yr hyn a nodwyd. Mae gormod ohonynt nad ydynt yn cael y gefnogaeth sydd ei hangen arnynt ac y maent yn ei haeddu.</p>
<p>Yr wythnos diwethaf, roedd hi'n Wythnos Gofalwyr, ac ymwelais â dau ddigwyddiad i ddathlu gofalwyr di-dâl ym Mhenarth ac yn y Senedd. Siaradais â gofalwyr di-dâl am realiti eu bywydau, y pethau sy'n mynd yn dda a'r heriau, ac roeddent yn dweud wrthyf eu bod eisiau polisïau nid canmoliaeth. Rwy'n addo gwrando ar hynny. Rwyf am fod yn llais iddynt yn y Llywodraeth, i gynyddu gwelededd y gwaith a wnânt, gwaith sy'n arbed biliynau o bunnoedd i'r Llywodraeth a'n cymdeithas.</p>
<p>Nawr, mae'r Aelod wedi codi asesiadau o anghenion gofalwyr. Rwy'n addo gweithio gydag awdurdodau lleol i wneud yn siŵr bod gofalwyr yn cael yr asesiadau pan fyddant eu hangen. Rwy'n deall, mewn deddfwriaeth, nad oes gwarant bob amser fod—. Mae angen cyfnod o 28 diwrnod ar gyfer hynny, ond mae angen inni wneud yn siŵr, lle mae angen, ei fod yn digwydd yn gyflym. Mae angen symleiddio'r broses, mae angen ei safoni. Mae gormod o anghysondeb rhwng ardaloedd awdurdodau lleol.</p>
<p>Mae angen iddynt gael eu gwneud yn fwy hygyrch hefyd, felly mae'n ymwneud â phrydlondeb, mae hefyd yn ymwneud â hygyrchedd, oherwydd mae hyd yn oed y derminoleg—. Wyddoch chi, rydym yn siarad am 'asesiadau'. Rwy'n credu bod hynny'n gallu bod yn rhywbeth nad yw gofalwyr di-dâl yn ei groesawu weithiau. Gall fod yn frawychus. Rwy'n gwybod bod y Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol wedi trafod yr angen i siarad am gael sgwrs ynglŷn â 'beth sy'n bwysig', efallai, yn hytrach nag asesiad. Rwy'n addo y byddaf yn gwneud yr hyn y gofynnodd y gofalwyr hynny i mi ei wneud ar hyn ac ar sawl mater arall. Byddaf am fod yn llais iddynt yn y Llywodraeth, rwyf eisiau bod yn Weinidog iddynt. Rwyf eisiau parhau i glywed ganddynt, oherwydd fe wnaethant ddweud wrthyf, 'Siaradwch gyda ni, nid amdanom ni', ac rwy'n bwriadu parchu hynny.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763952
129
En
2026-06-17T14:07:20
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2242&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12179
12179
Claire Archibald AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12179
Archibald, Claire
<p>Diolch am yr ymateb, ac rydych chi eisoes wedi ateb rhai o'r cwestiynau sydd gennyf, mewn gwirionedd. Felly, mae adroddiad y pwyllgor yn glir iawn mai mynediad gwael at ofal seibiant yw un o'r rhesymau pam y mae gofalwyr di-dâl o dan gymaint o bwysau. A wnaiff Llywodraeth Cymru ymrwymo nawr i safon ofynnol genedlaethol ar gyfer gofal seibiant, gan gynnwys darpariaeth argyfwng a thros nos, fel nad yw'r cymorth yn dibynnu ar ble mae'r gofalwr yn byw?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763957
130
En
2026-06-17T14:07:42
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2264&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5207
5207
Delyth Jewell AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5207
Jewell, Delyth
<p>Diolch eto am y cwestiwn pwysig hwnnw. O ran yr hyn sydd wedi'i godi yn yr adroddiad 'Sefyllfa argyfyngus', rwy'n gwybod bod y tîm wrthi'n edrych ar hynny. Pan fydd y pwyllgor newydd wedi'i sefydlu, fe fyddwn yn adrodd yn ôl ar hynny, ac rydym yn rhoi ystyriaeth go iawn i rai o'r argymhellion hynny.</p>
<p>Rydym wedi addo diogelu'r cynllun seibiant byr, ac i edrych hefyd ar sut y gallwn ehangu cyfleoedd i ofalwyr di-dâl elwa o seibiant a gweithio hyblyg, oherwydd fe wyddom, ac fe fydd yr Aelod yn gwybod hefyd, fod y cynllun seibiant byr yn gweithio. Mae arolygon yn dangos bod gofalwyr yn teimlo'n fwy gobeithiol am y dyfodol ar ôl elwa o'r cynllun hwnnw, ac mae rhai o'r gofalwyr di-dâl y cyfarfûm â nhw yr wythnos diwethaf wedi siarad â mi am yr unigrwydd y gallant ei deimlo, sut y mae teulu neu ffrindiau'n gallu ymbellhau am nad ydynt yn deall y straen ar y gofalwr, ac am bwysigrwydd seibiant. Dywedodd un ohonynt wrthyf fod yr hyn rydych chi'n ei wneud yn eich bywyd eich hun yn rhy aml yn teimlo fel ychwanegiad. Rwy'n addo y byddaf yn gwneud popeth yn fy ngallu i weld sut y gallwn gryfhau hynny.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763963
131
En
2026-06-17T14:08:48
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2330&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12179
12179
Claire Archibald AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12179
Archibald, Claire
<p>Edrychaf ymlaen at hynny, felly diolch yn fawr iawn. Pa gyllid ychwanegol fydd ar gael i sicrhau y gellir cyflawni'r targed asesu 28 diwrnod a gwell darpariaeth seibiant mewn gwirionedd, yn hytrach na dim ond ei drosglwyddo i awdurdodau lleol sydd eisoes dan bwysau mawr?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763966
132
En
2026-06-17T14:09:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2342&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5207
5207
Delyth Jewell AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5207
Jewell, Delyth
<p>Diolch am y cwestiwn olaf hwnnw eto. Fel y soniais yn gynharach, rydym yn edrych ar ba gyllid y gellir ei ddarparu, ac rwy'n gobeithio gallu rhoi mwy o wybodaeth am hynny'n fuan, ond yn ogystal â'r cyllid ychwanegol hwnnw, mae angen gwneud yn siŵr bod asesiadau'n cael eu gwneud mewn modd amserol, eu bod yn cael eu safoni, eu bod o ddifrif yn diwallu anghenion gofalwyr di-dâl, a'n bod yn cryfhau eu hawliau. Rydym eisiau sicrhau hefyd fod gofalwyr di-dâl yn grŵp blaenoriaeth dynodedig ym mholisïau'r Llywodraeth.</p>
<p>Ond edrychwch, rwyf eisiau bod yn llais yn y Llywodraeth hon i rai o'r bobl yn ein cymdeithas sydd ei angen fwyaf, ac rwyf am hyrwyddo eu hanghenion, i roi mwy o sylw i'r hyn y maent yn ei ddweud, a byddaf yn gweithio gyda phobl o bob plaid sydd o ddifrif ynglŷn â gwella realiti bywydau'r bobl hyn. Er mwyn gwneud hynny y daethom i'r byd gwleidyddol, ac rwy'n bwriadu canolbwyntio ar hynny.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763973
133
Cy
2026-06-17T14:09:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2398&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Llefarydd Llafur Cymru, Ken Skates.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763977
134
En
2026-06-17T14:09:59
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2401&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
267
267
Ken Skates AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=267
Arweinydd Llafur Cymru
Skates, Ken
<p>Weinidog, mae fy nghyd-Aelodau Llafur Cymru a minnau'n sefyll gydag ymwelwyr iechyd o Gwm Taf Morgannwg, sy'n chwarae rhan amhrisiadwy yn cefnogi teuluoedd, ac maent eisiau bod yn ôl yn y gwaith. Maent eisiau gwneud y swyddi y maent yn eu caru, ac nid ar streic. Pa gamau y byddwch chi'n eu cymryd i ddatrys y sefyllfa ar unwaith?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763897
135
En
2026-06-17T14:10:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2402&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763955
136
En
2026-06-17T14:10:19
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2421&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, mae ymwelwyr iechyd yn rhan annatod o'n gwasanaeth iechyd. Maent yn cefnogi teuluoedd pan fo'n bwysig eu bod yn gwneud hynny, maent yn darparu gofal rhagweithiol hanfodol yn y cartref. Ac rydym yn siarad am yr agenda ataliol, rydym yn siarad am ofal yn nes at adref, wel, dyma'n union a wnânt: ymyrraeth gynnar i famau ifanc a'u babanod, er enghraifft. Felly, yn gyntaf, hoffwn fanteisio ar y cyfle i ddiolch i'r holl ymwelwyr iechyd am y gwaith a wnânt ledled Cymru.</p>
<p>Mewn perthynas â Chwm Taf, ni ddylent fod yn y sefyllfa hon. Nid yw pobl yn penderfynu rhoi camau diwydiannol ar waith ar fympwy ac rwy'n croesawu'r ffaith bod Unite yn darparu cefnogaeth i'r gweithlu sydd ar streic, ond rwyf wedi dweud sawl gwaith fy mod yn disgwyl i'r bwrdd iechyd a'r undeb ddod yn ôl i drafod er mwyn dod o hyd i ddatrysiad er mwyn y gweithwyr a'u cleifion.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763959
137
En
2026-06-17T14:11:08
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2470&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
267
267
Ken Skates AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=267
Skates, Ken
<p>Diolch, Weinidog, ond byddem yn croesawu eich ymyrraeth bersonol i ddatrys hyn ar unwaith, ac rwy'n gwybod y byddai'r gweithwyr hynny'n gwerthfawrogi cyfarfod â chi hefyd.</p>
<p>Ond rwy'n teimlo hefyd ei bod yn bwysig codi mater arall sy'n mynd y tu hwnt i wleidyddiaeth ac un y mae'n rhaid mynd i'r afael ag ef: pa gamau penodol y byddwch chi'n eu cymryd i leihau nifer y marw-enedigaethau a marwolaethau newyddenedigol yng Nghymru?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763962
138
En
2026-06-17T14:11:34
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2496&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Nid yw'r mater sy'n ymwneud â marw-enedigaethau wedi'i ddatrys yng Nghymru o hyd. Gennym ni y mae'r niferoedd gwaethaf ledled y DU o hyd ac mae angen inni eu gweld yn gwella. Nawr, mae hwn yn fater sy'n perthyn i bortffolio fy nghyd-Aelod Delyth Jewell, ac fe wnaiff Delyth ymateb i chi mewn da bryd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763965
139
Cy
2026-06-17T14:11:53
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2515&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Llefarydd y Ceidwadwyr Cymreig, Peter Fox.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763968
140
En
2026-06-17T14:11:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2518&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
4787
4787
Peter Fox AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787
Fox, Peter
<p>Diolch, Lywydd, ac a gaf i eich llongyfarch chi ar eich swydd, Weinidog Cabinet? Ac rwy'n dymuno'n dda i chi.</p>
<p>Weinidog Cabinet, fe wyddoch fy mod i wedi cadeirio'r Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol yn ystod camau olaf y chweched Senedd, pan oeddech chi hefyd yn aelod. Gyda'n gilydd clywsom am y pwysau enfawr sy'n wynebu ein gwasanaeth iechyd, yn enwedig o fewn gwasanaethau meddygon teulu, offthalmoleg, gofal canser gynaecolegol a pheth o'r hyn rydym newydd ei glywed yn y cwestiwn blaenorol am ofal cymdeithasol a gofalwyr di-dâl.</p>
<p>Cyhoeddodd y pwyllgor ei adroddiad etifeddiaeth ym mis Ebrill, gan nodi cyfres o argymhellion ar gyfer gwaith yn y dyfodol. Roedd y neges yn glir: heb dargedau clir, canlyniadau mesuradwy a newid gwirioneddol o ran cyllid, bydd gwaith atal bob amser yn cael ei esgeuluso er mwyn diwallu pwysau tymor byr. Felly, a gaf i ofyn i chi, Weinidog Cabinet, a wnewch chi ymrwymo i weithredu'r holl argymhellion a nodir yn adroddiad y pwyllgor?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763974
141
En
2026-06-17T14:12:52
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2574&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, mae'r Aelod yn sôn am yr angen i osod targedau clir, ac rydym wedi bod yn glir y byddwn yn gofyn i fyrddau iechyd symud hyd at 0.5 y cant o'u harian i'r sector gofal sylfaenol bob blwyddyn, gan ddechrau yn y flwyddyn ariannol nesaf. Dyna pam ein bod ni'n cynnal uwchgynhadledd yfory gyda'r byrddau iechyd a'r arweinwyr gofal sylfaenol yn y byrddau iechyd i nodi a pharatoi cynllun i gyflawni hynny.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763996
142
En
2026-06-17T14:13:23
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2605&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
4787
4787
Peter Fox AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787
Fox, Peter
<p>Wel diolch, Weinidog Cabinet. Ni wnaethoch ateb yn iawn y byddech chi'n cytuno â'r holl argymhellion yn adroddiad y pwyllgor, ond rwy'n siŵr y gwnewch chi fyfyrio ar yr adroddiad hwnnw, ac edrychaf ymlaen at glywed eich barn yn ei gylch.</p>
<p>Weinidog Cabinet, mae Plaid Cymru'n siarad llawer am uchelgais, torri rhestrau aros, cyflogi 100 o feddygon teulu, creu hybiau llawfeddygol. Mae'r rhain i gyd yn nodau canmoladwy, ond maent yn galw am gyllid ac ymrwymiad parhaus. Ond yn eich cynlluniau, nid ydych yn nodi model manwl ar gyfer y gweithlu, targedau cenedlaethol rhwymol na chanlyniadau clir ar gyfer byrddau iechyd sy'n methu. Bydd yn rhaid i'ch Llywodraeth wneud penderfyniadau anodd ar gyllid, gan gynnwys o ble y caiff adnoddau eu hailddyrannu, ac a fyddwch chi'n ymrwymo i gyfnod o gyllido dwbl, a oedd yn argymhelliad allweddol arall gan y pwyllgor. Ar hyn o bryd, rydych chi'n cynnig rhestr o gynlluniau, ond nid y fframwaith na'r cyllid sydd ei angen i'w cyflawni. Heb y rheini, pam y dylai unrhyw un gredu na fydd eich cynllun ond yn ailadrodd yr un cylch o dargedau nas cyrhaeddwyd, amseroedd aros cynyddol a diffyg atebolrwydd y mae cleifion Cymru wedi'u dioddef ers 27 mlynedd? </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764011
143
En
2026-06-17T14:14:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2673&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Rwy'n falch fod yr Aelod yn credu bod ein rhaglen uchelgeisiol yn ganmoladwy, ac felly fod gennym gefnogaeth drawsbleidiol i'n huchelgeisiau. Rydym i gyd yn cytuno bod angen inni leihau rhestrau aros ac mae'r cynllun a luniwyd gennym ar gyfer y rhestrau aros hynny yn cael ei arwain gan glinigwyr. Rwy'n siŵr nad ydych chi eisiau i wleidydd roi dyddiad neu darged mympwyol ar rai o'r materion hyn; rydym am iddynt fod y canlyniadau clinigol gorau dan arweiniad clinigwyr. Fe fydd yr Aelod yn ymwybodol fod gennym gyllideb atodol ar y ffordd, ac felly edrychaf ymlaen at weld ei gefnogaeth i'r gyllideb atodol honno fel y gallwn gyflawni'r nodau y mae ef a minnau, ac eraill yn y Siambr hon, eisiau eu gweld yn cael eu cyflawni.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763971
144
En
2026-06-17T14:15:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2702&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763986
145
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Cynllun Canser Cenedlaethol
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763987
146
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
O
12173
12173
Nick Carter AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12173
Carter, Nick
<p>3. A wnaiff y Gweinidog Cabinet roi'r wybodaeth ddiweddaraf am ddatblygu Cynllun Canser Cenedlaethol i Gymru? OQ64178</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763988
147
Cy
2026-06-17T14:15:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2727&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Diolch i'r Aelod am y cwestiwn. Rydym ni wedi dechrau gwaith ar ddatblygu cynllun canser cenedlaethol i Gymru. Mi fyddaf i'n darparu datganiad ysgrifenedig cyn diwedd y tymor yma yn gosod allan ein bwriadau ni ar sut rydym ni'n mynd i ymwneud â rhanddeiliaid ar gyfer cynnwys y cynllun hwnnw. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763994
148
En
2026-06-17T14:15:46
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2748&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12173
12173
Nick Carter AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12173
Carter, Nick
<p>Diolch. Bydd un o bob dau o bobl yng Nghymru yn cael diagnosis o ganser ar ryw adeg yn eu bywydau, ac mae hyn yn rhywbeth sy'n effeithio ar bob un ohonom. Felly, mae cynnig ein Llywodraeth newydd i ddatblygu cynllun canser 10 mlynedd yn un y mae hir ddisgwyl amdano ac i'w groesawu. Un maes sy'n aml yn cael ei anwybyddu ac un y mae etholwr wedi ei ddwyn i fy sylw yw canser y fron metastatig a chanser cam 4 na ellir ei wella yn gyffredinol. Yn fwyaf arbennig, nid oes data ar faint o bobl sy'n byw gyda chanser metastatig yng Nghymru, er bod casglu'r data hwn wedi dod yn orfodol dros 12 mlynedd yn ôl. Heb wybodaeth glir am ddiagnosis, dychweliad canserau, llwybrau triniaeth a chanlyniadau, ni allwn nodi amrywiadau rhwng byrddau iechyd na sicrhau bod pob claf yn cael cymorth amserol a theg. A all y Gweinidog flaenoriaethu gweithrediad cyson y llwybr canser metastatig a gymeradwywyd gan rwydwaith canser Cymru yn 2023 a sicrhau nad yw canser metastatig yn cael ei anwybyddu yn y cynllun canser cenedlaethol newydd? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764005
149
En
2026-06-17T14:16:44
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2806&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Mae'r ystadegau a grybwyllwyd yno gan Nick yn cynnig darlun llwm ac yn dweud wrthym pam y mae canser yn faes blaenoriaeth i'r Llywodraeth hon a pham y mae angen cynllun canser arnom. Cyfeiriodd yr Aelod at y cynllun canser yr ydym yn ei lunio. Mae'n rhywbeth y mae'r gymuned ganser wedi galw amdano ers blynyddoedd lawer. Nid wyf yn deall pam yr oedd y Llywodraeth flaenorol mor benderfynol yn eu gwrthodiad i ddatblygu cynllun canser. Mae Plaid Cymru wedi ei addo, byddwn yn ei gyflawni, a byddwn yn gweithredu arno. Bydd yn gynllun cynhwysfawr a fydd yn cynnwys gweithredu mewn perthynas â chlefyd metastatig, gan weithredu'r holl lwybrau y cytunwyd arnynt yn genedlaethol. Byddwn hefyd yn ceisio gwella data ar glefyd metastatig fel rhan o'r cynllun.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764028
150
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Yr Uned Strôc yn Ysbyty'r Tywysog Siarl
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764029
151
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
O
12159
12159
David Hughes AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159
Hughes, David
<p>4. A wnaiff y Gweinidog Cabinet ddatganiad ar ddyfodol yr uned strôc yn Ysbyty'r Tywysog Siarl? OQ64155</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764030
152
En
2026-06-17T14:17:39
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2861&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Ble bynnag y maent yn byw, dylai unrhyw un sy'n profi strôc neu lle ceir amheuaeth o strôc gael eu gweld a'u trin yn gyflym yn y lleoliad mwyaf priodol. Cyfrifoldeb Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg yw darparu gwasanaethau strôc diogel o ansawdd uchel i boblogaeth yr ardal hon. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764014
153
En
2026-06-17T14:17:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2878&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12159
12159
David Hughes AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12159
Hughes, David
<p>Weinidog Cabinet, cynhaliodd bwrdd iechyd Cwm Taf Morgannwg ymgynghoriad ynglŷn â symud yr uned strôc dros dro o Ysbyty'r Tywysog Siarl i Ysbyty Brenhinol Morgannwg yn Llantrisant, ond er gwaethaf y nifer helaeth o wrthwynebiadau i'r symud, gan gynnwys gan uwch staff iechyd, cynghorwyr awdurdodau lleol ac aelodau o'r cyhoedd, fe ddigwyddodd y symud beth bynnag. Dywedodd un gweithiwr gofal iechyd y gallai fod yn bosibl y byddai dileu gwasanaeth mor hanfodol yn golygu bod cleifion yn wynebu oedi cyn cael gofal critigol gan gynyddu'r risg o anabledd hirdymor. Mae'r bwrdd iechyd bellach wedi ymestyn y symud dros dro am 12 mis arall heb unrhyw ymgynghoriad. Pan fydd yn siarad â Bwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg, a wnaiff y Gweinidog Cabinet ofyn pryd y gwelwn yr un gwasanaeth yn Ysbyty'r Tywysog Siarl ag yn Ysbyty Brenhinol Morgannwg? Mae angen y gwasanaeth yn y ddau ysbyty. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764038
154
En
2026-06-17T14:19:10
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=2952&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Yn anffodus, ledled Cymru, nid yw gwasanaethau strôc lle dylent fod. Rydym i gyd yn cytuno, rwy'n siŵr, ein bod am weld gwasanaeth diogel a chynaliadwy ym mhob cymuned. Nid oes unrhyw un ohonom eisiau gweld gwasanaeth sy'n creu risg i'n hanwyliaid, ac rwy'n siŵr y byddai pob Aelod yma'n cytuno. Yn anffodus, collodd y gwasanaeth yn Ysbyty'r Tywysog Siarl rywfaint o'i weithlu o feddygon ymgynghorol allweddol. Roedd y golled hon yn creu risg sylweddol i'r gallu i ddarparu gwasanaeth diogel a chynaliadwy, rhywbeth nad oes neb eisiau ei weld, fel y dywedais. Arweiniodd hyn at benderfyniad y bwrdd iechyd i ymestyn y newid dros dro am 12 mis arall. Dywedir wrthyf fod y capasiti meddygon ymgynghorol yn dal i fod yn fregus. Iechyd a lles cleifion ym Merthyr Tudful a'r cylch yw'r hyn sy'n bwysig i mi, a'r angen i ddarparu gwasanaethau diogel. Mae fy swyddogion yn parhau i gynnal goruchwyliaeth reolaidd ac yn monitro'r sefyllfa, ond rwy'n fwy na pharod i godi'r materion a gododd yr Aelod gyda thîm gweithredol y bwrdd iechyd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763930
155
En
2026-06-17T14:20:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3002&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763931
156
En
2026-06-17T14:20:12
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3014&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5107
5107
Vikki Howells AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5107
Howells, Vikki
<p>Weinidog Cabinet, hoffwn ddechrau drwy gofnodi fy niolch i'r staff strôc aruthrol sy'n gweithio yng Nghwm Taf Morgannwg. Cafodd aelod agos o fy nheulu eu trin yn Ysbyty'r Tywysog Siarl yn ddiweddar yn dilyn strôc, a chawsant ofal tosturiol a gofal dilynol rhagorol. Er bod yr uned strôc acíwt wedi'i symud o Ysbyty'r Tywysog Siarl, rwy'n credu ei bod hi'n bwysig cofio bod adran achosion brys yr ysbyty yn dal i allu trin y rhai sy'n mynychu yn dilyn strôc neu lle ceir amheuaeth o strôc. Gallai hyn wneud gwahaniaeth mawr. Weinidog, a gaf i ofyn i chi weithio gyda'r bwrdd iechyd i wneud yn siŵr bod y neges honno'n glir mewn argyfwng?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763934
157
En
2026-06-17T14:20:55
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3057&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Diolch am y pwynt pwysig hwnnw—neu ddau bwynt, i fod yn deg â'r Aelod—yn sôn am bwysigrwydd y rôl a chwaraeir gan y staff, y gweithlu gwych yno, sy'n gweithio mewn sefyllfaoedd anodd. Unwaith eto, rwy'n adleisio'r pwyntiau hynny'n llwyr. Mae hefyd yn bwysig tynnu sylw at bwysigrwydd cael gwasanaethau adsefydlu mor agos at adref â phosibl, sy'n allweddol os ydym am weld cleifion strôc yn byw eu bywydau'n llawn ar ôl cael strôc. Rwy'n fwy na hapus i weithio gyda'r Aelod a chodi'r materion hyn ar y lefel briodol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763937
158
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Iechyd Digidol
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763938
159
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
O
12189
12189
Safa Elhassan AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12189
Elhassan, Safa
<p>5. Pa gynnydd y mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud i sefydlu rhaglen iechyd digidol 10 mlynedd i wella cofnodion electronig am gleifion ledled Cymru? OQ64180</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763939
160
En
2026-06-17T14:21:45
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3107&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Yn ystod ein 100 diwrnod cyntaf, bydd Llywodraeth Cymru yn dechrau datblygu strategaeth digidol a data GIG Cymru ar ei newydd wedd, i ganolbwyntio ar gofnod unigol integredig am gleifion, gan adeiladu ar blatfformau fel ap GIG Cymru, adnoddau data cenedlaethol a phresgripsiynu a gweinyddu meddyginiaethau yn electronig, ochr yn ochr â buddsoddi mewn systemau cofnodion iechyd electronig fel OpenEyes.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763941
161
En
2026-06-17T14:22:06
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3128&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12189
12189
Safa Elhassan AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12189
Elhassan, Safa
<p>Diolch, Weinidog Cabinet. Fel offthalmolegydd, rwyf wedi profi'n uniongyrchol, gyda fy nghleifion, y rhwystrau a'r oedi sy'n gysylltiedig â gallu Iechyd a Gofal Digidol Cymru i ddatblygu rhaglenni mawr. Cymerodd gweithredu'r rhaglen OpenEyes, er enghraifft, sawl blwyddyn o dan y Llywodraeth Lafur flaenorol, sy'n annerbyniol. Mae Cymru bellach mewn perygl o syrthio ymhellach ar ei hôl hi o ran seilwaith iechyd digidol, yn enwedig wrth i wledydd eraill symud ymlaen, gydag Iwerddon yn cyflwyno system cofnod electronig cenedlaethol am gleifion, tra bod ein system ni'n parhau i fod yn dameidiog, fel OPERAi, neu'n gofnodion ar bapur. Mae'r aneffeithlonrwydd hwn yn rhoi straen ddiangen ar feddygon a nyrsys, ar adeg pan ddylem fod yn defnyddio systemau digidol i wella cynhyrchiant a gofal cleifion, yn enwedig o ystyried y fantais sy'n deillio o fod yn wlad lai o faint. Pa sicrwydd y gallwch chi ei roi, Ysgrifennydd y Cabinet, i staff a chleifion y GIG y bydd y rhaglen hon yn darparu effeithlonrwydd a hynny'n gyflym, ac y bydd yn arwain at y gofal gwirioneddol integredig a chydgysylltiedig sydd ei angen ar frys?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763944
162
En
2026-06-17T14:23:12
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3194&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Rydym wedi defnyddio 100 diwrnod cyntaf y Llywodraeth hon i ailosod y dull o ddigideiddio, gan roi technoleg ddigidol wrth wraidd y gwasanaeth, datblygu strategaeth digidol a data sy'n addas ar gyfer y dyfodol, gan gynnwys cynllun cofnod unigol integredig am gleifion ar gyfer Cymru. Ni allwn barhau gyda system dameidiog a digyswllt. Mae'r bobl allan yno'n disgwyl i'n systemau allu siarad â'i gilydd a rhannu gwybodaeth. Mae hwn yn newid hirdymor a fydd nid yn unig yn arwain at arbedion effeithlonrwydd, ond yn bwysicach fyth, at wella canlyniadau cleifion.</p>
<p>Mae gan yr Aelod ddiddordeb arbennig yn OpenEyes, sy'n ddealladwy, o ystyried ei harbenigedd ym maes offthalmoleg. Mae stori OpenEyes yng Nghymru yn saga braidd yn druenus, fel y gwelir yn adroddiad pwyllgor iechyd y chweched Senedd ar offthalmoleg. Nid wyf yn hapus o gwbl ei fod wedi cymryd cymaint o amser ac na fu modd ei gyflwyno'n amserol. Rwy'n deall ei fod bellach yn cael ei gyflwyno ar draws Caerdydd a'r Fro, Aneurin Bevan a Bae Abertawe, ond rwy'n disgwyl i fyrddau iechyd eraill ei fabwysiadu a'i weithredu. Rwy'n hapus i wahodd yr Aelod a llefarwyr y gwrthbleidiau i gael eu briffio gan y swyddog arweiniol os ydynt o'r farn y byddai hynny'n ddefnyddiol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763950
163
En
2026-06-17T14:24:24
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3266&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12191
12191
Steven Rodaway AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12191
Rodaway, Steven
<p>Hoffwn ddiolch i'r Aelod am y cwestiwn pwysig hwnnw. Mae'n ddiddorol iawn clywed am OpenEyes. O ystyried bod effeithlonrwydd y GIG, ac yn bwysicach fyth, diogelwch cleifion, yn dibynnu ar staff clinigol yn cael mynediad amserol at wybodaeth gywir a chyflawn am gleifion, a chan gydnabod y gall systemau cofnodion tameidiog arwain at wybodaeth bwysig heb fod ar gael pan a ble mae ei hangen, gan arwain at aneffeithlonrwydd sylweddol a risgiau i gleifion, pa gynnydd mesuradwy sydd wedi'i wneud tuag at leihau'r risgiau hynny a gwella effeithiolrwydd, A pha fesurau perfformiad penodol fydd yn cael eu defnyddio yn y dyfodol i ddangos bod buddsoddiad pellach mewn iechyd digidol yn darparu gwelliannau diriaethol i ddiogelwch cleifion ac effeithlonrwydd cyffredinol? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763976
164
En
2026-06-17T14:25:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3302&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763980
165
En
2026-06-17T14:25:11
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3313&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Mae'r rheini oll yn bwyntiau teg iawn. Fel y nodais, rydym wedi rhoi digideiddio ac ailosod y rhaglen ddigidol yn ein rhaglen 100 diwrnod. Byddwn yn cynllunio rhaglen 10 mlynedd ar gyfer digideiddio yn y dyfodol. Byddwch yn gallu olrhain hynny wrth imi wneud cyhoeddiad cyn diwedd y tymor ac wrth i'r rhaglen gael ei chyflwyno.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763999
166
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Ystâd y GIG
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764000
167
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
O
12156
12156
Huw Thomas AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12156
Thomas, Huw
<p>6. Pa asesiad mae'r Gweinidog Cabinet wedi'i wneud o gyflwr adeiladau a'r sefyllfa cynnal a chadw ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro? OQ64149</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764001
168
Cy
2026-06-17T14:25:44
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3346&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Ar draws yr NHS, mae lefel uchel o waith sydd angen ei wneud ar yr ystâd wedi cronni, gan gynnwys ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro. Mae arolygon cyflwr yr ystâd wedi'u cwblhau, ac mae swyddogion wrthi'n gweithio gyda'r bwrdd iechyd i wella cyfleusterau presennol. Maen nhw hefyd yn llunio cynllun hirdymor i fynd i'r afael â'r heriau o ran seilwaith a sicrhau bod yr ystâd yn addas ar gyfer y dyfodol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764007
169
Cy
2026-06-17T14:26:08
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3370&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12156
12156
Huw Thomas AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12156
Thomas, Huw
<p>Dwi'n diolch i'r Gweinidog am yr ateb.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764013
170
En
2026-06-17T14:26:10
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3372&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12156
12156
Huw Thomas AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12156
Thomas, Huw
<p>Hoffwn godi'n benodol yr amodau yn Ysbyty Athrofaol Cymru yn y Mynydd Bychan. Bydd unrhyw un sydd wedi ymweld â'r ysbyty yn ystod y blynyddoedd diwethaf yn gyfarwydd â chyflwr difrifol rhannau o'r adeiladau yno. Rwy'n credu hefyd y gall pawb gydnabod yr her a'r biliynau o bunnoedd y byddai cael ysbyty newydd yn y Mynydd Bychan yn ei gostio. Ond bydd trigolion yn ardal bwrdd iechyd Caerdydd a'r Fro, ac ymhellach wedi dychryn hefyd wrth glywed sylwadau gan y Gweinidog cyn yr etholiad, i bob pwrpas yn cynnig cau rhannau o'r safle presennol am y tro. Yn ein maniffesto wedi'i gostio, cyflwynodd Llafur Cymru gynllun uchelgeisiol i adeiladu ysbyty newydd yn y Mynydd Bychan gan fanteisio ar setliad cyllido gwell gan Lywodraeth y DU a defnyddio cymysgedd arloesol o gyfalaf a benthyca i dalu am y gwaith adeiladu. A wnaiff y Gweinidog weithio gyda ni i ddarparu'r ysbyty newydd yn hytrach nag ildio i ateb dros dro yn unig? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764018
171
En
2026-06-17T14:27:04
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3426&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Ymwelais â'r Mynydd Bychan yn ddiweddar am fod rhywun annwyl i mi wedi gorfod mynd yno am lawdriniaeth, a medrais weld drosof fy hun fod problemau yno, yn union fel pan ymwelais â Glangwili a gweld y problemau yno, a Glan Clwyd ac ysbytai eraill ledled Cymru. Dyma waddol a adawyd gan y Llywodraeth flaenorol—£1.5 biliwn o ôl-groniad sydd angen ei ddatrys—ac mae'n rhaid i ni ddelio â hynny nawr. Cyflwynodd Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro raglen achos busnes ar ddiwedd 2021 yn cynnig rhaglen gwerth £2 biliwn i godi ysbyty newydd yn Ysbyty Athrofaol Cymru yn y Mynydd Bychan ac Ysbyty Athrofaol Llandochau. Penderfynodd eich Llywodraeth chi fod hyn yn anfforddiadwy ac ni fwriwyd ymlaen â'r cynllun. Mae fy swyddogion yn gweithio gyda'r bwrdd iechyd i flaenoriaethu'r risgiau mwyaf a nodwyd yn yr arolwg o gyflwr. Bydd canfyddiadau'r arolwg hefyd yn llywio datblygiad cynlluniau'r bwrdd iechyd ar gyfer y safle i sicrhau bod gwasanaethau'n parhau i gael eu darparu mewn ffordd ddiogel a phriodol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764035
172
En
2026-06-17T14:28:11
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3493&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12148
12148
Gareth Thomas AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12148
Thomas, Gaz
<p>Diolch i'r Aelod am ei gwestiwn a'r Gweinidog am ei ymateb, ond nid yw'n adlewyrchu difrifoldeb yr hyn y mae cleifion a staff yn ei wynebu ar lawr gwlad. Bûm yn defnyddio'r ysbyty hwnnw ers 30 mlynedd ac rwyf i hefyd wedi gweithio yno. Yn Ysbyty Athrofaol Cymru rydym yn gweld gollyngiadau carthffosiaeth, difrod dŵr, seilwaith sydd bellach yn 50 i 60 oed, ochr yn ochr ag ôl-groniad o waith cynnal a chadw gwerth cannoedd o filiynau o bunnoedd. Mae'r staff yn glir nad yw rhannau o'r ystad bellach yn addas ar gyfer gofal iechyd modern a'u bod yn effeithio ar ddiogelwch ac amodau gwaith. Nid yng Nghaerdydd yn unig y mae'n broblem. Yn Ysbyty Tywysoges Cymru ym Mhen-y-bont ar Ogwr rydym eisoes wedi gweld y canlyniadau: methiannau strwythurol, cau wardiau a tharfu ar wasanaethau. Mae hyn i gyd o fewn ôl-groniad cynnal a chadw GIG Cymru sy'n agosáu at £1 biliwn. Rwy'n gofyn i'r Gweinidog: pa gamau sy'n cael eu cymryd ar unwaith ym Mhen-y-bont ar Ogwr a'r Fro i wneud yr adeiladau risg uchaf yn ddiogel? Pa gyllid cyfalaf newydd fydd yn cael ei ymrwymo? A phryd y bydd cleifion a staff yn gweld gwelliannau gweladwy go iawn?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764040
173
En
2026-06-17T14:29:16
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3558&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Diolch i'r Aelod am y cwestiwn hwnnw. Ymwelais ag Ysbyty Tywysoges Cymru ym Mhen-y-bont ar Ogwr y bore yma, a gwelais drosof fy hun y gwelliannau sydd wedi'u gwneud yno ers i'r to fod yn gollwng. Mewn gwirionedd, roedd yr argyfwng hwnnw'n golygu eu bod wedi gorfod meddwl yn wahanol ynglŷn â sut i ddarparu gwasanaethau. Maent wedi gallu datblygu ardal 'oer' yn yr ysbyty er mwyn gallu darparu gofal a gynlluniwyd yn y rhan honno o'r ysbyty. Dyna'r math o feddwl sydd angen inni ei weld—sut y defnyddiwn yr argyfwng a gawsom fel cyfle i wella'r ystadau sydd gennym yng Nghymru. Dyna pam ein bod wedi dweud y byddwn yn defnyddio'r arian cyfalaf sydd gennym i wella'r ôl-groniad, yn enwedig yr ôl-groniad mwyaf difrifol sydd gennym yn y GIG yng Nghymru, sy'n fwy na £1 biliwn, mae'n £1.5 biliwn, sef y gwaddol a adawyd i ni gan y Llywodraeth flaenorol. Ond rydym wedi dweud yn glir y byddwn yn delio â'r ôl-groniadau brys.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763978
174
En
2026-06-17T14:30:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3602&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763997
175
Cy
2026-06-17T14:33:44
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3826&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763979
176
En
2026-06-17T14:30:22
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3624&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12166
12166
Kiera Marshall AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12166
Marshall, Kiera
<p>Rwy'n falch fod yr Aelod wedi codi hyn gydag Ysgrifennydd y Cabinet heddiw, gan y gŵyr pob un ohonom fod y Llywodraeth Lafur flaenorol wedi gadael ein hysbytai mewn cyflwr dychrynllyd. Ers blynyddoedd—degawdau, mewn gwirionedd—rydym wedi clywed am broblemau parhaus, fel gollyngiadau carthffosiaeth, difrod dŵr ac offer TG sydd wedi dyddio—pob un yn ganlyniad i danariannu'n cronni dros amser.</p>
<p>Ond mae a wnelo hyn â mwy nag atgyweirio adeiladau yn unig, gan fod problemau llywodraethiant hefyd. Mae diwylliant tymor byr o ddiffodd tanau o fewn y byrddau iechyd wedi gwaethygu pethau, a dyna pam rwy'n croesawu'r ffaith bod y Llywodraeth yn cydnabod bod hon yn broblem sydd wedi gwreiddio'n ddwfn. Felly, a yw'r Gweinidog yn cytuno â mi mai cyfrifoldeb y Blaid Lafur yw egluro pam y gwnaethant ganiatáu i'r ôl-groniad o waith cynnal a chadw yn y GIG gyrraedd y fath gyflwr tra oeddent mewn grym, a bod Llywodraeth newydd Cymru yn gwneud y peth iawn yn peidio â chladdu eu pennau yn y tywod ar y mater hwn ac yn mynd benben i'r afael ag ef?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763985
177
En
2026-06-17T14:31:07
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3669&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Yn sicr, mae sylwadau'r Aelod yn gywir. Mae'r GIG yn wynebu pwysau ariannol sylweddol yn ystod y flwyddyn. Mae byrddau iechyd unigol yn delio â sefyllfaoedd heriol ac rydym yn gweithio'n agos gyda nhw. Rwy'n glir fod angen cyfuniad o atebion cynaliadwy, hirdymor ar gyllid y GIG ochr yn ochr â buddsoddiad. Ar gyfer pob bwrdd iechyd sydd mewn diffyg cyllidol, rydym wedi nodi disgwyliadau clir o'r angen am gynlluniau adfer gydag atebion i sicrhau y gallant ddychwelyd i sefyllfaoedd ariannol cytbwys.</p>
<p>Mae trefniadau cadarn ar waith ar gyfer goruchwyliaeth ariannol dros y system, a thoreth o wybodaeth reoli am effeithlonrwydd a chyfleoedd i wella. Rwy'n mynd ati'n weithredol i edrych ar opsiynau ar sut i gryfhau'r dull gweithredu hwnnw, a byddwn yn ei gyflawni o fewn ymrwymiad ein cynllun 100 diwrnod.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763990
178
En
2026-06-17T14:31:58
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3720&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
143
143
Andrew R.T. Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=143
Davies, Andrew R.T.
<p>Weinidog, rwy'n cofio siarad â phrif weithredwr bwrdd iechyd prifysgol Caerdydd a'r Fro ar y pryd oddeutu 10 mlynedd yn ôl ynglŷn â'r awydd i adeiladu ysbyty newydd ar safle ysbyty'r Mynydd Bychan. Rwy'n credu ei fod 10 i 15 mlynedd yn hwyr o gymharu â'r amcanestyniad gwreiddiol pan adeiladwyd ysbyty'r Mynydd Bychan ar ddechrau'r 1970au. Fe dynnoch chi sylw at eich ymweliad â'r ysbyty, a gall unrhyw un sy'n ymweld â'r ysbyty ei weld yn dadfeilio o flaen eu llygaid. Mae rhagoriaeth i'w gweld bob dydd yn yr ysbyty hwnnw ac mae staff yn cyflawni gwyrthiau, ac mae cleifion yn ddiolchgar iawn am hynny, ond o ran cyflwr yr adeiladau ar y safle, nid dyna'r ffordd o ddarparu hyb iechyd rhanbarthol.</p>
<p>A wnewch chi fod yn Weinidog cyntaf i ymrwymo i unioni'r esgeulustod dan arweiniad Llafur yn ystod eu cyfnod wrth y llyw a arweiniodd at y sefyllfa druenus yr ydym ynddi yn ysbyty'r Mynydd Bychan ym mwrdd iechyd Caerdydd a'r Fro? Ac a wnewch chi ymrwymo, erbyn diwedd tymor y Senedd hon, i fod wedi mynd i'r afael â'r diffyg cyllid a gwneud i'r cloddwyr gloddio'r sylfeini ar gyfer adeiladu ysbyty newydd yng Nghaerdydd?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763995
179
En
2026-06-17T14:33:03
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3785&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, mae'r Aelod yn llygad ei le nad yw'r sefyllfa yr ydym ynddi gydag Ysbyty Athrofaol Cymru, ac ysbytai eraill ledled Cymru yn wir, yn dderbyniol. Roedd yn llygad ei le yn datgan bod staff yn gwneud gwyrthiau mewn amgylchiadau anodd iawn. Rwy'n adleisio'r pwyntiau hynny. Ond hoffwn bwysleisio eto nad oes unrhyw gynlluniau wedi'u cyflwyno gan y bwrdd iechyd i ailddatblygu Ysbyty Athrofaol Cymru. Ein blaenoriaeth ni ar hyn o bryd yw sicrhau ein bod yn mynd i'r afael ar frys â'r ôl-groniad yn y GIG ledled Cymru, er mwyn inni allu sicrhau canlyniadau teg i gleifion ledled Cymru gyfan.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764002
180
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Gweithredu Diwydiannol gan Ymwelwyr Iechyd
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764003
181
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
O
5107
5107
Vikki Howells AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5107
Howells, Vikki
<p>7. A wnaiff y Gweinidog Cabinet ddatganiad am yr anghydfod diwydiannol parhaus gan ymwelwyr iechyd ym Mwrdd Iechyd Prifysgol Cwm Taf Morgannwg? OQ64134</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764004
182
En
2026-06-17T14:33:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3838&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Ie, gan fentro ailadrodd fy hun, hoffwn gofnodi ein gwerthfawrogiad o'r gwaith a wneir gan ymwelwyr iechyd. Fe wyddom pa mor bwysig ydynt. Maent yn gofalu am rai o'r bobl fwyaf agored i niwed yn ein cymdeithas, felly mae’n rhaid inni sicrhau eu bod yn cael eu parchu. Rwyf wedi nodi'n gwbl glir ein bod yn disgwyl i'r bwrdd iechyd a'r undeb ddod ynghyd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764012
183
En
2026-06-17T14:34:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3867&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5107
5107
Vikki Howells AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5107
Howells, Vikki
<p>Weinidog, rwyf i a fy nghyd-Aelodau Llafur Cymru’n cyd-sefyll â'r ymwelwyr iechyd ym mwrdd Cwm Taf Morgannwg, sy'n chwarae rhan amhrisiadwy yn cefnogi teuluoedd. Maent eisiau bod yn ôl yn y swydd y maent yn ei charu. Mae Aelodau'r Senedd ac Aelodau Seneddol Llafur Cymru wedi ysgrifennu ar y cyd at y bwrdd iechyd, yn eu hannog i ailddechrau trafod a gweithio mewn partneriaeth gymdeithasol i ddatrys yr anghydfod hwn. Ond nid mater lleol yn unig mohono. Mae fy swyddfa wedi gofyn i'r byrddau iechyd eraill sut y maent yn talu eu hymwelwyr iechyd. Mae un yn gwerthuso rôl y swydd. Mae tri'n defnyddio gwahanol fandiau, sydd mewn un achos yn amrywio o fand 5 i fand 8B yr 'Agenda ar gyfer Newid'. Ond dim ond ar fand 6 y mae dau arall yn talu ymwelwyr iechyd, y band sydd wedi sbarduno gweithredu diwydiannol ym mwrdd Cwm Taf Morgannwg, sydd bellach, wrth gwrs, yn ei ail wythnos ar bymtheg.</p>
<p>Felly, yn amlwg, mae angen dull o weithredu ar gyfer Cymru gyfan arnom, fel bod ymwelwyr iechyd yn cael y cyflog a'r bandiau y maent yn eu haeddu, ac y mae eu rôl, eu haddysg a'u profiad yn dangos eu bod yn eu haeddu mewn gwirionedd, ac er mwyn iddynt allu mynd yn ôl i'w gwaith yn cefnogi teuluoedd. Felly, a wnewch chi flaenoriaethu datrysiad Cymru gyfan i hyn?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763975
184
En
2026-06-17T14:35:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3902&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764025
185
En
2026-06-17T14:37:35
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4057&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764042
186
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
763998
187
En
2026-06-17T14:35:39
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3941&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Lywydd, mae'r Aelod yn llygad ei lle ein bod yn gweld gwahanol batrymau, gwahanol fandiau, gwahanol lefelau ar draws byrddau iechyd yng Nghymru. Dyna pam y mae fframwaith cenedlaethol newydd yn cael ei lunio ar hyn o bryd, fel bod gennym y dull safonedig hwnnw. Buasai'n dda gennyf weld hyn yn cael ei gynllunio mewn partneriaeth gymdeithasol. Yn anffodus, fel y mae pethau, gan fod Unite mewn anghydfod, nid ydynt yn rhan o'r broses honno. Buaswn yn annog Unite a'r holl bartneriaid eraill i fod yn rhan o'r broses honno, fel y gallwn gyflawni'r hyn rydych chi am ei weld, sef strwythur cenedlaethol unedig, fel bod gan bawb yr un disgwyliadau ledled Cymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764006
188
Cy
2026-06-17T14:36:20
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3982&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac yn olaf, Weinidog Cabinet, cwestiwn 8 i'w ateb gan y Dirprwy Weinidog. Jayne Bryant. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764008
189
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
B
Bydwreigiaeth
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764009
190
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
O
5038
5038
Jayne Bryant AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5038
Bryant, Jayne
<p>8. Pa gamau y mae Llywodraeth Cymru yn eu cymryd i gynyddu nifer y bydwragedd? OQ64176</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764010
191
Cy
2026-06-17T14:36:32
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=3994&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5207
5207
Delyth Jewell AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5207
Jewell, Delyth
<p>Diolch. Rŷn ni yn cymryd camau wedi'u targedu i gryfhau a sefydlogi'r gweithlu bydwreigiaeth trwy'r cynllun gweithlu amenedigol strategol, ac rŷn ni'n gweithio gyda'r gwasanaeth iechyd cenedlaethol i gynorthwyo graddedigion i symud i mewn i gyflogaeth, gan gynnwys trwy'r <em>summit</em> graddedigion ar 18 Mehefin. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764015
192
En
2026-06-17T14:36:52
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4014&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5038
5038
Jayne Bryant AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5038
Bryant, Jayne
<p>Diolch. Fel merch i fydwraig gymunedol wedi ymddeol ond sy'n dal i fod yn aelod o Goleg Brenhinol y Bydwragedd, rwy'n pryderu ynglŷn â’r materion y mae Coleg Brenhinol y Bydwragedd yng Nghymru wedi'u codi ynghylch ansicrwydd swyddi. Mae bydwragedd newydd gymhwyso yn fedrus, yn ymrwymedig ac yn barod i ddarparu gofal o ansawdd uchel i fenywod, babanod a theuluoedd. Gyda mwy o gymhlethdod mewn achosion, mae bylchau penodol yn y gefnogaeth ar ôl toriadau gesaraidd a gofal ôl-enedigol a gofal mewn profedigaeth. Pa drafodaethau y mae'r Gweinidog wedi'u cael gyda bydwragedd ac undebau llafur ynghylch y materion pwysig hyn, i sicrhau ein bod yn defnyddio sgiliau bydwragedd newydd gymhwyso?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764137
193
Cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
I
<p>Daeth y Dirprwy Lywydd (Kerry Ferguson) i’r Gadair.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764017
194
En
2026-06-17T14:37:35
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4057&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
5207
5207
Delyth Jewell AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5207
Jewell, Delyth
<p>A gaf i ddiolch i chi am godi'r cwestiwn hwn, Jayne? Mae'n amlwg yn fater sy'n agos iawn at eich calon, ac yn agos at eich teulu, a diolch am yr empathi a ddangosoch chi gyda'ch cwestiwn.</p>
<p>Edrychwch, rwy'n cydnabod y pryder a'r gofid sy'n wynebu llawer o fydwragedd newydd gymhwyso—y rhai sy'n methu cael swyddi ar hyn o bryd, pan fo gwasanaethau mamolaeth, fel rydych chi newydd ei nodi, yn parhau i wynebu'r pwysau hwn ar y gweithlu. Rwy'n cydnabod hynny. Mae hyn yn creu risg wirioneddol o golli'r bydwragedd newydd gymhwyso hyfforddedig hynny y mae eu hangen arnom mor daer cyn y gallant hyd yn oed ddechrau eu gyrfaoedd yma. Nid yw'n sefyllfa y byddai unrhyw un ohonom eisiau bod ynddi.</p>
<p>Nawr, fel y dywedais, rydym yn gweithio gyda GIG Cymru i sicrhau gwell alinio rhwng comisiynu addysg, swyddi gwag a swyddi a ariennir. Rwyf wedi cyfarfod yn fyr â Choleg Brenhinol y Bydwragedd. Rwy'n bwriadu cael sgwrs lawer hirach gyda nhw. Fel y soniais, cynhelir uwchgynhadledd i raddedigion ar 18 Mehefin. Mae hynny yfory, felly mae hyn yn amserol iawn. Rydym yn blaenoriaethu hyn i ddod â phartneriaid ynghyd ac i ganolbwyntio ar y camau ymarferol sydd eu hangen arnom i gefnogi'r gweithwyr proffesiynol newydd gymhwyso hyn i gael swyddi. Nawr, mae'r gwaith hwnnw'n amlwg yn mynd law yn llaw â gweithredu'r cynllun gweithlu amenedigol strategol.</p>
<p>Rhaid inni wneud popeth yn ein gallu i gadw'r dalent yr ydym wedi'i hyfforddi yma yng Nghymru, i recriwtio a chefnogi, a'u defnyddio lle mae eu hangen. Rydych chi newydd nodi, Jayne, pa mor hanfodol bwysig ydynt yn ein cymdeithas. Mae pob un ohonom yn diolch yn fawr iddynt am y gwaith a wnânt. Mae'n amhrisiadwy. Felly, diolch yn fawr am godi'r cwestiwn hollbwysig hwn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764138
195
Cy
2026-06-17T14:39:18
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4160&l=cy
260617-3
2. Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Diolch, Weinidog a Dirprwy Weinidog.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764026
196
Cy
2026-06-17T14:39:21
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4163&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Cwestiynau i'r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio. Cwestiwn 1, Paul Marr. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764032
197
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Tai Amlfeddiannaeth
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764033
198
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
O
12180
12180
Paul Marr AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12180
Marr, Paul
<p>1. A oes gan y Gweinidog Cabinet ddata ar gyfer cyfanswm y tai amlfeddiannaeth yng Nghymru a'r gyfran sy'n cael eu meddiannu gan geiswyr lloches presennol a chyn-geiswyr lloches? OQ64156</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764034
199
Cy
2026-06-17T14:39:45
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4187&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Y Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr am y cwestiwn. Mae Llywodraeth Cymru yn cyhoeddi gwybodaeth bob blwyddyn ar wefan StatsCymru am nifer y tai sydd yn cael eu galw yn HMOs—tai â mwy nag un preswylydd—hynny yw, yr ystadegau sydd yn hysbys i awdurdodau lleol. Roedd hyn yn 14,954 ar 31 Mawrth 2025—i'ch sbario chi rhag mynd i chwilio ar StatsWales. Dydy'r data ddim yn cael ei gasglu am breswylwyr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764101
200
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764102
201
Cy
2026-06-17T14:44:59
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4501&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764103
202
Cy
2026-06-17T14:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4202&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764173
203
Cy
2026-06-17T14:44:54
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4496&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764178
204
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764179
205
Cy
2026-06-17T14:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4202&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764180
206
Cy
2026-06-17T14:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4202&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764187
207
Cy
2026-06-17T14:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4202&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764188
208
Cy
2026-06-17T14:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4202&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764046
209
Cy
2026-06-17T14:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4202&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764063
210
En
2026-06-17T14:40:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4233&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12180
12180
Paul Marr AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12180
Marr, Paul
<p>Diolch am eich ymateb, Weinidog. Yn ddiweddar, cyfarfûm â chyn-filwr 70 oed yn fy etholaeth i, Ceredigion Penfro, a ddywedodd wrthyf, mewn cyfnod o galedi, ei fod wedi treulio sawl blwyddyn yn byw mewn hen gerbyd gwersylla, gan nad oedd yn gallu cael llety. O ystyried achosion fel hyn, pa sicrwydd y gall eich Llywodraeth ei roi i bobl Cymru sy'n wynebu digartrefedd na fyddant yn cael eu trin yn llai ffafriol wrth ddyrannu tai neu gymorth tai nag unigolion sydd wedi cael statws ceiswyr lloches?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764068
211
Cy
2026-06-17T14:41:04
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4266&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Ein huchelgais ni ydy bod pawb yng Nghymru yn gallu cael tŷ o ansawdd da, am gost fforddiadwy ac yn yr ardal iawn iddyn nhw, gan gynnwys cyn-filwyr, gan gynnwys ffoaduriaid yn ogystal.</p>
<p>Roedd eich cwestiwn cyntaf chi ynglŷn â thai amlfeddiannaeth, ac mae'n hysbys bod yna ormodedd o'r math yma o dai yn gallu bod mewn rhai ardaloedd, a bod hynny'n gallu creu problemau. Ond dwi'n troi yn ôl at beth ddywedwyd yn y Siambr yma ddoe, ac yn sefyll yn gadarn efo'r hyn ddywedodd arweinydd Plaid Cymru: nid mewnfudo sy'n achosi'r argyfwng tai, nid ceiswyr lloches sy'n achosi'r argyfwng tai. Dwi'n hapus iawn i ddychwelyd at yr holl faterion sydd ynghlwm efo'r argyfwng tai sydd gennym ni yma yng Nghymru, ond peidiwch â cheisio creu rhaniadau o fewn ein cymdeithas ni drwy drio pwyntio'r bai at un garfan benodol yn ein cymdeithas ni. Yr ateb i'r argyfwng tai—. Mae yna sawl ateb i'r argyfwng tai, ond un ohonyn nhw, yn hollol glir, ydy ein bod ni'n creu cyflenwad mwy o dai cymdeithasol ar gyfer pawb sy'n dymuno bod yn byw yma yng Nghymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764079
212
En
2026-06-17T14:42:47
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4369&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12178
12178
Anna Nicholl AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12178
Nicholl, Anna
<p>Yn Wythnos Ffoaduriaid Cymru, rwy'n falch o gael cyfle i gydnabod y cyfraniad enfawr y mae ffoaduriaid yn parhau i'w wneud i'n cymunedau a'n heconomi yng Nghymru, gan gynnwys yn fy etholaeth i, Ceredigion Penfro. Mae tai yn sylfaen i fywydau pob un ohonom, ond yn anffodus, mae llawer o ffoaduriaid yng Nghymru heddiw yn wynebu amddifadedd. Mae cartref diogel yn sylfaen i bobl sy'n ffoi rhag rhyfeloedd ac erledigaeth allu ailadeiladu eu bywydau fel y gallant gyfrannu at eu cymunedau newydd. A all y Gweinidog gadarnhau y bydd ffoaduriaid yn cael eu cynnwys yn ei gwaith i roi diwedd ar ddigartrefedd i bawb yng Nghymru?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764088
213
Cy
2026-06-17T14:43:26
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4408&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Mi ddaru'r Ddeddf Digartrefedd a Dyrannu Tai Cymdeithasol (Cymru) 2026 gael Cydsyniad Brenhinol ar 1 Ebrill. Mi fydd y Ddeddf yma yn helpu i gael gwared ar rwystrau a heriau sy'n wynebu ffoaduriaid newydd yn ystod y cyfnod lloches symud ymlaen, yn bennaf trwy wella mynediad at wasanaethau digartrefedd a thai cymdeithasol i bob person cymwys.</p>
<p>Mae'r Ddeddf, wrth gwrs, yn anelu at wneud digartrefedd yng Nghymru yn beth prin, byr a heb gael ei ailadrodd. Mae hyn yn drawsnewidiad sylweddol o'r system, ac mae'n debygol y bydd hyn o fudd i ffoaduriaid newydd, sy'n aml mewn perygl uchel o ddigartrefedd ar ôl gadael llety lloches.</p>
<p>Mae'r gweithredoedd dŷn ni'n eu cymryd yng Nghymru i gefnogi pobol sy'n chwilio am loches, ac sydd o fewn ein pŵer datganoledig, yn bennaf yn seiliedig ar atal tlodi a pheidio ag ychwanegu pwysau ar ein gwasanaethau cyhoeddus. Dŷn ni, fel Llywodraeth, wedi ymrwymo i warchod y weledigaeth genedlaethol, y weledigaeth ryngwladol, o genedl noddfa, ac i sicrhau bod ein hegwyddorion yn cael eu hymgorffori ar draws polisi, yn cynnwys yn y maes tai.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764104
214
Cy
2026-06-17T14:44:53
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4495&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Cwestiwn 2, Mair Rowlands.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764186
215
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Cefnogi'r Gymraeg fel Iaith Fyw
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764106
216
Cy
2026-06-17T14:44:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4498&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
5084
5084
Mair Rowlands AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5084
Rowlands, Mair
<p>Diolch yn fawr. Llongyfarchiadau i'r Gweinidog ar ei rôl newydd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764021
217
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764022
218
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
O
5084
5084
Mair Rowlands AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5084
Rowlands, Mair
<p>2. Sut y bydd y Gweinidog Cabinet yn cydweithio ag awdurdodau lleol i weithredu argymhellion cynllunio'r Comisiwn Cymunedau Cymraeg, er mwyn cefnogi’r Gymraeg fel iaith fyw ym Mangor Conwy Môn? OQ64173</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764024
219
Cy
2026-06-17T14:45:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4502&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764023
220
Cy
2026-06-17T14:45:12
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4514&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch am y cwestiwn. Mi fyddwn ni’n cydweithio efo Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru i fwrw ymlaen efo argymhellion y Comisiwn Cymunedau Cymraeg, cyn belled a'u bod nhw'n ymwneud efo cynllunio, sydd yn fy mhortffolio i. Mi fydd tystiolaeth leol yn hanfodol i ddod o hyd i’r dulliau polisi cywir fydd yn cefnogi’r Gymraeg mewn cymunedau ar hyd a lled Cymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764031
221
Cy
2026-06-17T14:45:39
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4541&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
5084
5084
Mair Rowlands AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5084
Rowlands, Mair
<p>Diolch am yr ymateb. Mi fydd y Gweinidog yn ymwybodol bod y Gymraeg yn iaith fyw o fewn nifer fawr o gymunedau yn fy etholaeth i, a dwi'n croesawu'r ymrwymiad gan Blaid Cymru i sicrhau bod yr iaith Gymraeg yn cael yr ystyriaeth sy'n haeddiannol iddi yn y system gynllunio gwlad a thref. Mi fydd y Gweinidog Cabinet hefyd yn ymwybodol bod nifer o brosiectau sy'n mynd tu hwnt i reolaeth awdurdodau lleol sydd hefyd wedi achosi cryn dipyn o bryder i gymunedau ym Mangor Conwy Môn dros y blynyddoedd diwethaf—fel enghraifft, ffermydd solar ar lefel fawr. Byddwn yn gwerthfawrogi, felly, petai'r Gweinidog yn medru rhoi mwy o fanylder i ni ar sut y bydd yn mynd ati i gydweithio efo awdurdodau lleol i roi'r Gymraeg yn ganolog mewn systemau cynllunio lleol a sicrhau bod yr iaith Gymraeg yn cael ystyriaeth ystyrlon mewn prosiectau o arwyddocâd cenedlaethol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764043
222
Cy
2026-06-17T14:46:28
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4590&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn. Dwi'n ymwybodol iawn o'r pwysau sydd ar yr iaith Gymraeg nid yn unig yn eich ardal chi, ond ar draws yr ardaloedd yn y gorllewin, a thu hwnt, i fod yn onest—yr ardaloedd lle mae'r Gymraeg yn iaith fyw o ddydd i ddydd. Mae'n rhaid i ni wneud popeth o fewn ein gallu i warchod a hyrwyddo'r iaith Gymraeg yn yr ardaloedd yna. Mae'r Gymraeg yn rhan hanfodol o hunaniaeth ddiwylliannol Cymru, wrth gwrs, ac mae'n rhaid i'r Llywodraeth yma fynd ati o ddifri, rŵan, i edrych ar y system gynllunio a sut y bydd y system gynllunio yn gallu cynnal y Gymraeg a ddim gweithio yn erbyn y Gymraeg.</p>
<p>Mae'r gwaith y mae'r comisiwn wedi ei wneud o gwmpas yr ochr gynllunio yn ddarn o waith pwysig a gwerthfawr ofnadwy. Un o'u hargymhellion nhw ydy dynodi ardaloedd o arwyddocâd ieithyddol dwysedd uwch, ac mae hyn yn bwysig er mwyn diogelu cymunedau Cymraeg rhag shifft ieithyddol pellach. Felly, rydyn ni'n edrych o ddifri ar yr argymhellion yma. Rydw i wedi gofyn i swyddogion ar draws y Llywodraeth—ac rydw i'n gweithio efo'r Gweinidog dros y Gymraeg, ac rydyn ni'n mynd i fod yn edrych efo'n gilydd i gyflwyno'r ffordd orau o weithredu'r mecanweithiau sydd yn cael eu nodi yn adroddiad y comisiwn. Mi fyddai, yn fy marn i yn sicr, ac ym marn y comisiwn, dynodi ardaloedd o arwyddocâd ieithyddol dwysedd uwch yn gyfrwng pwysig i reoli, adolygu, diwygio neu lunio polisïau a all ddiogelu a chreu amodau ffafriol i'r iaith ffynnu.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764051
223
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Cwestiynau Heb Rybudd gan Lefarwyr y Pleidiau
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764050
224
Cy
2026-06-17T14:48:24
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4706&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Galwaf nawr ar lefarwyr y pleidiau i holi'r Gweinidog Cabinet. Llefarydd Reform UK, Francesca O'Brien.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764052
225
En
2026-06-17T14:48:32
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4714&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12190
12190
Francesca O'Brien AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12190
O'Brien, Francesca
<p>Diolch, Ddirprwy Lywydd. Weinidog, fe wnaethoch chi sefyll etholiad ar addewid maniffesto i ddarparu o leiaf 20,000 o gartrefi cymdeithasol newydd erbyn 2030. Fe'ch etholwyd gan bobl Cymru ar sail yr ymrwymiad hwn. Felly, hoffwn wybod beth yw'r cerrig milltir blynyddol. Faint o gartrefi cymdeithasol rydych chi'n disgwyl iddynt gael eu hadeiladu erbyn mis Mawrth 2027, mis Mawrth 2028 a mis Mawrth 2029, gan nad ymrwymiad yw targed heb lwybr, ond terfyn amser heb unman i guddio nes ei bod yn rhy hwyr? Felly, Weinidog, a allwch chi gadarnhau heddiw y byddwch chi'n cyhoeddi carreg filltir flynyddol yn erbyn eich targed o 20,000 o gartrefi cymdeithasol o fewn 100 diwrnod cyntaf eich Llywodraeth nad oes gennych ond 60 ohonynt ar ôl? Yn ogystal, pa gamau penodol y bwriadwch eu cymryd i gynyddu'r cyflenwad o dai ar gyfer yr 84 y cant o aelwydydd Cymru nad ydynt mewn tai cymdeithasol ond sy'n dioddef canlyniadau diffyg cyflenwad o gartrefi ar werth ac i'w rhentu?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764057
226
Cy
2026-06-17T14:49:34
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4776&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr, a diolch am fynd ar ôl un o fy mhrif flaenoriaethau i, sef yr ymrwymiad i greu o leiaf 20,000 o gartrefi cymdeithasol—y rheini yn nwylo cyhoeddus mae hynny'n golygu, wrth gwrs—erbyn 2030. Mae'r ymrwymiad yma yn mynd i allu ein helpu ni i daclo digartrefedd, cadw pobl allan o lety dros dro, lleihau'r rhestrau aros sydd ar draws Cymru ar gyfer tai cymdeithasol a gwneud tai yn fwy fforddiadwy. Mi fyddaf i'n dod â mwy o fanylion ymlaen i chi.</p>
<p>Rydych chi'n iawn i ofyn i cwestiynau am beth fydd y cerrig milltir ar hyd y daith, ac rydw i'n awyddus iawn i fod yn edrych ar hynna i gyd ac yn awyddus hefyd i roi mwy o fanylion ynglŷn â sut rydym ni'n diffinio beth sydd yn cyrraedd y targed, a pha fath o dai yn union rydym ni'n sôn amdanyn nhw o fewn hyn. Rydw i wedi bod yn hollol glir, rydw i'n meddwl, fod rhaid i ni fynd i'r afael efo cynyddu'r cyflenwad net o dai cymdeithasol. </p>
<p>Ac o ran beth oeddech chi'n gofyn amdano yn gyffredinol hefyd, wrth gwrs, mae eisiau gwneud tai yn fwy fforddiadwy i bobl sydd yn prynu am y tro cyntaf ac mae eisiau meddwl—ac mi ydyn ni'n meddwl—am yr holl becynnau sydd wedi bod ar gael ar gyfer pobl yn prynu am y tro cyntaf, sydd yn helpu nid yn unig y bobl sydd eisiau symud i mewn i'w cartref eu hunain, ond yn helpu hefyd y sector tai, yn helpu adeiladwyr bychain—yn helpu'r sector tai yn ei gyfanrwydd—hefyd i gael budd allan o unrhyw gymorth mae'r Llywodraeth yn gallu ei gynnig.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764041
227
Cy
2026-06-17T14:50:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4802&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764073
228
En
2026-06-17T14:51:45
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4907&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12190
12190
Francesca O'Brien AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12190
O'Brien, Francesca
<p>Diolch, Weinidog. Rwy'n siŵr y byddwch chi'n cytuno, os na allwn gael amserlen ar gyfer yr 20,000 o gartrefi, na allwn fonitro cynnydd eich Llywodraeth, a dyna pam y byddwn ni, Reform UK, yn eich dwyn i gyfrif ac yn craffu arnoch, rhywbeth y mae pobl Cymru eisiau i ni ei wneud.</p>
<p>Mae eich Llywodraeth wedi cydnabod bod y system gynllunio wedi torri, rhywbeth y credaf y gall y ddwy ohonom gytuno yn ei gylch. Fodd bynnag, er mwyn ichi fynd i'r afael â'r mater hwn, rydych chi'n rhoi bywyd i gorff hyd braich newydd, corff trethdalwyr newydd i lywio system gynllunio sydd o dan gymaint o faich rheoleiddiol fel bod yr adeiladwyr wedi rhoi'r gorau i adeiladu, system gynllunio sydd mor gamweithredol fel bod hyd yn oed y swyddogion cynllunio yn cynllunio eu ffordd allan o'r swyddi. Gofynnaf i'r Gweinidog ddweud wrth y Siambr hon, cyn ichi greu corff arall i reoli'r fiwrocratiaeth, a wnewch chi ymrwymo i adolygiad brys o fewn amser penodol o bob haen reoleiddiol sy'n atal adeiladwyr Cymru rhag bwrw ymlaen â'u gwaith ar hyn o bryd? Ac a wnewch chi osod terfyn amser yn nhymor y Senedd hon ar gyfer cael gwared ar y rheini na ellir eu cyfiawnhau?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764084
229
Cy
2026-06-17T14:52:49
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=4971&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr. Dydw i ddim cweit yn cyd-fynd efo'r darlun rydych chi'n ei roi o system gynllunio wedi torri yn llwyr. Oes, mae yna heriau mawr o fewn y system gynllunio ac mae swyddogion cynllunio yn gweithio dan amodau anodd iawn. Yn aml iawn, adrannau cynllunio cynghorau sir sydd wedi cael eu torri oherwydd bod cynghorau sir yn trio gwarchod y gwasanaethau hynny sy'n diogelu'r bobl fwyaf bregus, fel addysg a gwasanaethau cymdeithasol. Mae adrannau cynllunio wedi, yn sicr, cael eu heffeithio yn anghymesur oherwydd polisïau llymder yn y pen draw—llai o arian yn dod i wasanaethau cyhoeddus a'r rheini'n gorfod gwneud penderfyniadau caled. Ond rydw i'n cytuno efo chi fod angen adolygu sut fedrwn ni wneud y system gynllunio yn fwy deniadol, mewn ffordd, ar gyfer datblygu a chreu cyflenwad digonol o dai cymdeithasol a materion eraill hefyd. Felly, mae gennym ni gynlluniau ar y gweill, ac mae'r trafodaethau yna wedi cychwyn ynglŷn â chreu system gynllunio sydd yn fwy hygyrch ac yn fwy perthnasol i'r datblygiadau rydym ni'n deisyfu eu creu.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764093
230
En
2026-06-17T14:54:14
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5056&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12190
12190
Francesca O'Brien AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12190
O'Brien, Francesca
<p>Diolch am eich ymateb, Weinidog. Hoffwn symud ein sylw at lywodraeth leol, sy'n fater agos at ein calonnau fel y gwn, gan ein bod ni'n dwy wedi bod yn gynghorwyr. Ymhen 11 mis, byddwn yn anfon pobl Cymru yn ôl i'r blwch pleidleisio i bleidleisio dros eu llywodraeth leol newydd. Nawr, o ystyried bod y Gweinidog cyllid wedi cyfaddef dros y penwythnos fod eich Llywodraeth yn wynebu penderfyniadau anodd iawn i ariannu eich addewidion etholiad, nad yw'n syndod gan oes unrhyw golwg o'ch costau o hyd—ond rwy'n siŵr y byddant yn cyrraedd rywbryd yn yr hydref—oni fyddai'n ddoeth gofyn i gynghorau gynnal archwiliadau gwerth am arian ar ôl yr etholiad? Yn dilyn pob etholiad lleol, dylai fod yn ofynnol i gynghorau gynnal archwiliad cynhwysfawr o wariant, contractau a darpariaeth gwasanaethau. Byddai hyn yn datgelu aneffeithlonrwydd yn gynnar ac yn caniatáu i weinyddiaethau newydd roi camau pendant ar waith. Felly, Weinidog, a wnewch chi weithio'n adeiladol gyda ni i weithredu'r polisi hwn i sicrhau gwerth am arian i dalwyr y dreth gyngor yn lleol?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764019
231
En
2026-06-17T14:55:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5102&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764037
232
Cy
2026-06-17T14:55:17
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5119&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Mae'n hollol amlwg fod angen creu gwydnwch o fewn ein hawdurdodau lleol ni. Maen nhw o dan bwysau sylweddol iawn, ond dwi ddim yn credu bod beth rydych chi'n ei awgrymu yn ffordd o drio cyrraedd at hynny, a bod yn onest. Dwi'n credu bod angen i ni fod yn gweithio efo llywodraeth leol. Dwi wedi sylwi, ym maniffesto Reform, eich bod chi'n sôn am gosbi neu roi cyfyngiadau ar lywodraeth leol os nad ydyn nhw'n gwneud hyn a'r llall ac arall. Nid dyna ffordd y Llywodraeth yma. Ffordd y Llywodraeth yma ydy gweithio mewn partneriaeth efo llywodraeth leol. Mi ydym ni'n edrych ar y strategaeth bartneriaeth ac, yn fanna, mae'r trafodaethau yn mynd i fod o gwmpas sut i gryfhau gwydnwch llywodraeth leol, a dwi'n edrych ymlaen yn fawr at y trafodaethau yna. Dwi'n mynd i gynhadledd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru yfory, fel mae'n digwydd, lle bydd y trafodaethau yna'n digwydd. Yn y ffordd yna, dwi'n meddwl, mae gweithio'r efo llywodraeth leol, nid gosod rhyw set o ofynion arnyn nhw, fel yr oeddech chi'n awgrymu.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764044
233
Cy
2026-06-17T14:56:37
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5199&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Llefarydd Llafur Cymru, Mike Hedges.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764045
234
En
2026-06-17T14:56:40
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5202&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
332
332
Mike Hedges AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332
Hedges, Mike
<p>Diolch, Ddirprwy Lywydd. A gaf i groesawu'r Gweinidog i'w rôl fel Gweinidog llywodraeth leol a'i llongyfarch ar ei phenodiad? Rwy'n credu mai dyma'r tro cyntaf inni gael Gweinidog llywodraeth leol a llefarydd yr wrthblaid a oedd yn arfer bod mewn swyddi etholedig uwch mewn llywodraeth leol. Fy nghwestiwn i yw hwn: beth yw eich cyfrifiad o gyfradd chwyddiant ar gyfer 2026-27 a fydd yn effeithio ar lywodraeth leol?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764053
235
En
2026-06-17T14:57:03
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5225&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Mae’n ddrwg gennyf, Mike, a allwch chi ailadrodd y rhan olaf—?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764054
236
En
2026-06-17T14:57:06
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5228&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
332
332
Mike Hedges AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332
Hedges, Mike
<p>Beth yw eich cyfrifiad o gyfradd chwyddiant ar gyfer 2026-27 a fydd yn effeithio ar lywodraeth leol?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764056
237
Cy
2026-06-17T14:57:13
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5235&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn, Mike, a diolch yn fawr iawn i chi am y gydnabyddiaeth yna o'r profiad sydd gen i fel cyn-aelod o gabinet a chyn-ddirprwy arweinydd cyngor hefyd.</p>
<p>Yn amlwg, mae'r pwysau sydd yn wynebu awdurdodau lleol, fel roedden ni'n sôn, yn bwysau sylweddol iawn. Fedraf i ddim ateb eich cwestiwn chi ar ei ben, mae arnaf ofn, Mike—fuasech chi ddim yn disgwyl i fi fedru gwneud, dwi'n siŵr iawn o hynny—ond mi wnaf i edrych i weld os medrwn ni gael y wybodaeth yna i chi.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764062
238
En
2026-06-17T14:57:54
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5276&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
332
332
Mike Hedges AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332
Hedges, Mike
<p>Gallaf eich helpu gyda hynny.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764064
239
En
2026-06-17T14:57:57
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5279&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Da iawn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764065
240
En
2026-06-17T14:57:58
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5280&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
332
332
Mike Hedges AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332
Hedges, Mike
<p>Cyn cyllideb derfynol Llywodraeth Cymru ar gyfer 2026-27, amcangyfrifodd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru y gallai'r cyllid ychwanegol sydd ei angen i ddiwallu pwysau cyllidebol awdurdodau lleol gyrraedd cyfanswm o £1.6 biliwn dros y tair blynedd nesaf. Dywedodd Archwilydd Cyffredinol Cymru fod rhai cynghorau ar ymyl y dibyn o ran sefydlogrwydd ariannol. Ym mis Tachwedd 2025, pwysleisiodd fod rhai awdurdodau lleol yn agos at gyhoeddi hysbysiadau adran 114. Addysg a gwasanaethau cymdeithasol yw'r gyfran fwyaf o wariant llywodraeth leol. Mae Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru yn amcangyfrif mai ysgolion a gwasanaethau cymdeithasol yn unig sydd i gyfrif am oddeutu 60 y cant o'r pwysau ariannol eleni. Mae gan awdurdodau lleol ddyletswydd statudol i ddarparu'r gwasanaethau hyn, a chyda'r galw cynyddol yn y meysydd hyn, nid oes fawr o hyblygrwydd mewn cyllidebau eraill. Cafodd Llywodraeth Cymru gyllid canlyniadol sylweddol yn sgil gwariant ar ADY yn Lloegr. A yw'r Gweinidog bellach yn disgwyl i'r arian hwnnw ddod i lywodraeth leol, ac a ydych chi'n derbyn yr hyn a ddywedaf ynglŷn â faint yn ychwanegol sydd ei angen arnom ar gyfer llywodraeth leol, ac a fyddwch chi'n dadlau dros arian ychwanegol ar gyfer llywodraeth leol yn y gyllideb atodol?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764069
241
Cy
2026-06-17T14:59:01
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5343&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn i chi, Mike, am y cwestiynau yna. O ran y gyllideb, wrth gwrs, mi oedden ni, fel plaid, yn hapus iawn ein bod ni wedi gallu negodi efo'ch Llywodraeth chi—y Llywodraeth Lafur flaenorol—£112.1 miliwn o gyllid ychwanegol i awdurdodau lleol i sicrhau bod hynny ar gael ar gyfer 2026-27.</p>
<p>Mae hi'n gyfnod hynod o heriol, wrth gwrs, a dwi'n siŵr y bydd y Gweinidog cyllid yn amlinellu mwy am yr her yna yn fuan iawn. Rydyn ni'n deall y pwysau sydd ar ysgolion ac awdurdodau lleol, ac yn enwedig ar deuluoedd, ac yn enwedig ym maes cefnogi anghenion pob dysgwr, a'r rhai efo anghenion dysgu ychwanegol ynghlwm efo hynny. Dydy'r system addysg a'r trefniadau cyllidol ddim yr un fath yng Nghymru a Lloegr, wrth gwrs, ac mae'n amlwg bod pwysau ariannol sylweddol mewn awdurdodau lleol, ysgolion, yn ein gwlad ni yn ogystal ag yn Lloegr. A dwi'n gwybod eu bod nhw wedi gorfod gwneud penderfyniadau anodd iawn i reoli hyn. Mae'n rhaid inni rŵan symud ymlaen i weithio efo'n partneriaid i ddatblygu cynllun trawsnewid hirdymor, clir ar gyfer anghenion dysgu ychwanegol—un clir, un penodol ac un amserol—i sicrhau bod y sector yn gallu cefnogi anghenion dysgwyr yn ogystal â bod yn gynaliadwy yn weithredol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764039
242
Cy
2026-06-17T15:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5402&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764047
243
Cy
2026-06-17T15:00:52
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5454&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Llefarydd y Ceidwadwyr Cymreig, Peter Fox.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764049
244
En
2026-06-17T15:00:56
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5458&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4787
4787
Peter Fox AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787
Fox, Peter
<p>Diolch, Ddirprwy Lywydd. Weinidog Cabinet, a gaf innau hefyd eich llongyfarch unwaith eto ar eich penodiad? Nawr, mae eich maniffesto'n sôn am adolygu'r fformiwla ariannu ar gyfer llywodraeth leol, ac mae hynny i'w groesawu'n fawr—fel y gwyddoch, rwyf wedi galw am hynny ers amser maith—ond mae eich maniffesto hefyd yn nodi y bydd strwythurau llywodraeth yng Nghymru, gan gynnwys cynghorau tref a chymuned, yn cael eu cadw dan adolygiad parhaus. Nawr, mae hyn wedi achosi cryn dipyn o ddryswch a phryder ymhlith awdurdodau lleol. A wnewch chi egluro felly, unwaith ac am byth, na fydd eich Llywodraeth yn ceisio ailstrwythuro awdurdodau lleol ac yn hytrach, y bydd yn gweithio gyda nhw i sicrhau eu bod yn gallu darparu'r gwasanaethau cyhoeddus y mae pobl Cymru yn eu haeddu?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764055
245
Cy
2026-06-17T15:01:40
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5502&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn, Peter. Roedd eich cwestiwn cyntaf chi ynglŷn â'r fformiwla ariannu, ac rydym ni eisoes wedi cychwyn ar y gwaith o adolygu fformiwla ariannu llywodraeth leol i sicrhau ei bod hi'n adlewyrchu gwir gost darparu gwasanaethau mewn gwahanol rannau o Gymru. Mi oeddech chi'n holi am ailstrwythuro llywodraeth leol. Dydy ailstrwythuro llywodraeth leol ddim yn flaenoriaeth i'r Llywodraeth yma. Fydd hynny ddim yn digwydd yn ystod cyfnod y Senedd yma. Ond, wrth gwrs, mae yna nifer o bethau y gallem ni fod yn gweithio arnyn nhw ar y cyd efo llywodraeth leol i leihau biwrocratiaeth a phrosesau a chanolbwyntio ar gyflawni. Dyna le mae'r cytundeb partneriaeth sydd gan Lywodraeth Cymru hefo llywodraeth leol yn werthfawr ofnadwy, er mwyn inni gyd-drafod ein blaenoriaethau ac edrych tua'r dyfodol.</p>
<p>Dwi'n dweud does yna ddim ailstrwythuro llywodraeth leol, ond mae angen edrych ar y rhanbartholi sydd wedi digwydd yn raddol drwy'r drws gefn. Ydy hwnna'n ffit i bwrpas ym mhob achos? Dwi'n meddwl bod cyfle i wneud gwaith o gwmpas yr agwedd ranbarthol o lywodraeth leol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764067
246
En
2026-06-17T15:03:14
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5596&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4787
4787
Peter Fox AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4787
Fox, Peter
<p>Wel, diolch am yr eglurhad hwnnw, Weinidog Cabinet; mae croeso mawr i hynny. Rwy'n gwybod am eich pryderon ynghylch cyd-bwyllgorau corfforedig a phethau felly, felly gallaf weld y byddwch chi'n edrych ar yr endidau rhanbarthol hynny.</p>
<p>Ond i symud ymlaen, un agwedd a achosodd i bleidleiswyr droi oddi wrth y Llywodraeth flaenorol yw'r ffaith eu bod wedi treulio gormod o amser yn chwilio am bwerau ychwanegol yn hytrach na defnyddio'r rhai a oedd ganddynt i ddarparu'r gwasanaethau sylfaenol y mae pobl Cymru yn dibynnu arnynt. Nawr, fel y clywsom sawl gwaith, mae awdurdodau lleol yn wynebu pwysau ariannol cynyddol ac yn cael eu gorfodi i godi'r dreth gyngor ddim ond i sicrhau eu bod yn gallu cadw eu pennau uwchben y dŵr. Nawr, y peth olaf sydd ei angen arnynt yw prosiectau newydd ychwanegol sy'n cael eu cyflwyno ar fympwy llunwyr polisi yma ym Mae Caerdydd. A fyddech chi'n cytuno â mi y dylid rhoi'r adnoddau y maent eu hangen i gynghorau i ddarparu gwasanaethau allweddol a statudol ac y dylai'r Llywodraeth ymatal rhag llwytho beichiau newydd arnynt?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764071
247
Cy
2026-06-17T15:04:17
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5659&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Yn sicr, mae unrhyw fath o newidiadau angen eu trafod yn fanwl, a phenderfyniadau yn cael eu gwneud efo'n gilydd. Dwi'n mynd yn ôl at y pwynt yna dro ar ôl tro. Dyna pam rydym ni wedi ymrwymo i adnewyddu'r cytundeb partneriaeth strategol efo awdurdodau lleol er mwyn sefydlu'r berthynas waith gadarnhaol yna efo awdurdodau lleol ar hyd a lled Cymru. Ac mae hwnna yn rhoi cyfle arbennig i ni fod yn trafod goblygiadau unrhyw fath o fater polisi sydd yn cael ei ystyried gan Lywodraeth Cymru ac sydd â goblygiadau i lywodraeth leol. Bydd hynna i gyd yn cael ei drafod mewn ysbryd adeiladol o gydweithio.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764058
248
Cy
2026-06-17T15:05:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5702&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764081
249
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Darparu Tai
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764082
250
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
O
12153
12153
Helen Jenner AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12153
Jenner, Hellen
<p>3. A wnaiff y Gweinidog Cabinet roi'r wybodaeth ddiweddaraf am ddarparu tai ym Mangor Conwy Môn? OQ64181</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764083
251
Cy
2026-06-17T15:05:19
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5721&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn. Mi fyddwn ni’n canolbwyntio ar sicrhau cynnydd yn y cyflenwad o dai cymdeithasol ar draws Cymru. Mi fydd hynny’n cynnwys drwy adfywio canol trefi mewn aneddiadau mwy, yn ogystal ag adeiladu rhagor o gartrefi newydd ar safleoedd tir llwyd. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764091
252
En
2026-06-17T15:05:39
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5741&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12153
12153
Helen Jenner AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12153
Jenner, Hellen
<p>Diolch, Weinidog. Yn ystod yr ymgyrch etholiadol, cyfarfûm â theulu lle roedd mam ifanc a'i phlentyn 18 mis oed yn dal i fyw gartref gyda'i rhieni am nad oedd ganddynt unman arall i fynd. Yn anffodus, dyna'r realiti sy'n wynebu llawer o deuluoedd ar draws Bangor Conwy Môn. Felly, a all y Gweinidog ddweud wrthym faint o aelwydydd sy'n aros am dai cymdeithasol ym Mangor Conwy Môn ar hyn o bryd, a yw'r nifer hwnnw'n codi neu'n gostwng, a phryd y gall teuluoedd fel yr un y cyfarfûm â nhw ddisgwyl gweld y rhestr aros yn lleihau mewn gwirionedd? Diolch yn fawr. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764092
253
Cy
2026-06-17T15:06:08
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5770&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn, ac, yn anffodus, mae beth rydych chi'n ei ddisgrifio yn rhywbeth sydd yn llawer rhy gyfarwydd i minnau hefyd, fel Aelod lleol. Mae <em>inbox</em> rhywun yn llawn, onid ydy, o broblemau oherwydd yr argyfwng tai. Mi ydym ni mewn argyfwng tai, does yna ddim dwywaith am hynny, ac mae'r effeithiau ar bobl go iawn yn cael eu teimlo mewn sefyllfaoedd fel yna—pobl yn byw mewn tŷ lle does yna ddim digon o le i bawb, ac yn ysu i fedru cael cartref digonol, cartref cymdeithasol, oherwydd bod y rhent yn fforddiadwy. Felly, dwi'n cydymdeimlo'n fawr efo'r teulu yna. Yr ateb ar ddiwedd y dydd ydy cynyddu'r cyflenwad o dai cymdeithasol. Mae gennym ni lawer iawn o dai cymdeithasol neu fforddiadwy ar y gweill, gan gynnwys 359 yn eich etholaeth chi, sydd i fod i gael eu cwblhau yn ystod 2026-27.</p>
<p>Roeddech chi'n gofyn am y rhestr aros. Dydy'r wybodaeth yna ddim gen i i law, a dwi'n ymwybodol bod yna dri, os nad pedwar, cyngor sir ynghlwm efo'ch etholaeth chi, a'r cynghorau sir sydd yn casglu'r wybodaeth yna ac yn dal y gofrestr tai. Ond dwi'n gwybod, drwy waith mae Shelter Cymru wedi ei wneud, fod tua 140,000 o bobl ar draws Cymru yn disgwyl ar restrau aros. Efallai fod y ffigur yna wedi cynyddu erbyn hyn. Dydy hwnna ddim yn ddata mae Llywodraeth Cymru yn uniongyrchol yn eu casglu, ond dwi eisiau gweld ni fel Llywodraeth yn gallu cael mynediad at ac yn cael y data yna, fel ein bod ni'n bod yn hollol dryloyw ynglŷn â'r sefyllfa. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764112
254
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Cefnogi Tenantiaid
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764113
255
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
O
12155
12155
Leticia Gonzalez AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12155
Gonzalez, Leticia
<p>4. A wnaiff y Gweinidog Cabinet roi'r wybodaeth ddiweddaraf am y gwaith sy'n mynd rhagddo i wneud rhentu yn fwy teg i denantiaid? OQ64159</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764114
256
Cy
2026-06-17T15:08:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5907&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr—cwestiwn pwysig. Mi fyddwn ni'n gweithredu pecyn o fesurau i amddiffyn pobl sy'n rhentu, ac yn bwrw ymlaen hefyd efo mesurau i sicrhau bod rhenti teg yn cael eu gosod fel bod pris rhentu cartref mor fforddiadwy â phosib.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764116
257
En
2026-06-17T15:08:43
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5925&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12155
12155
Leticia Gonzalez AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12155
Gonzalez, Leticia
<p>Diolch. Mae rhenti yng Nghymru yn codi ar raddfa gryn dipyn yn gyflymach na chyflogau, gyda rhenti preifat wedi codi 8.7 y cant ledled y wlad, a hyd yn oed yn uwch yng Nghaerdydd, gan adael llawer o aelwydydd yn agored i ddyled a thlodi. Ar yr un pryd, mae polisïau Llywodraeth y DU, fel y rhaglen Cartrefi Cynnes, yn cynnwys y newid gorfodol tuag at ofynion tystysgrif perfformiad ynni C ar gyfer pob cartref rhent preifat erbyn 2030. Bydd hyn yn anochel yn ychwanegu pwysau costau pellach ar landlordiaid, costau y mae tenantiaid eisoes yn poeni y byddant yn cael eu trosglwyddo iddynt hwy drwy renti uwch. Caiff hyn ei waethygu gan y gostyngiad yn y cap costau sydd ar gael i landlordiaid i wneud yr uwchraddiadau angenrheidiol, gan godi cwestiynau difrifol ynghylch pa mor gyflawnadwy yw'r safonau hyn yn ymarferol yn y sector rhentu preifat yng Nghymru. O ystyried hyn, a wnaiff Llywodraeth Cymru weithio gyda Llywodraeth y DU i geisio eglurder ar frys ynghylch sut y disgwylir i landlordiaid ariannu a chyflawni'r gwelliannau hyn heb achosi i renti godi ymhellach i denantiaid yng Nghymru?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764127
258
Cy
2026-06-17T15:09:46
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=5988&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr. Dwi yn credu bod gwella effeithlonrwydd ynni llety rhentu preifat yn hanfodol. Mae amcangyfrif yn dangos bod 30 y cant o rentwyr preifat yng Nghymru yn byw mewn tlodi tanwydd, sy'n sylweddol uwch na'r gyfradd mewn tai cymdeithasol neu gartrefi mae pobl yn berchen arnyn nhw. Dwi'n cydnabod y pryder ynghylch y costau i landlordiaid, ac i denantiaid os ydy'r costau yna yn cael eu pasio ymlaen drwy'r rhent. Yn y pen draw, mae gwella effeithlonrwydd ynni yn allweddol i leihau biliau ynni a mynd i'r afael â thlodi tanwydd, ond mae'n rhaid iddo fod yn ymarferol. Mi wnes i gyfarfod wythnos diwethaf y Gweinidog defnyddwyr ynni Llywodraeth y Deyrnas Unedig, ac mi wnes i gefnogi ac egluro wrtho fo ein bod ni’n cefnogi'r targed o gyrraedd safon EPC C erbyn 2030. Mi wnes i wneud yn glir hefyd fod yna nifer o landlordiaid yng Nghymru sydd ddim yn landlordiaid proffesiynol a byddaf i eisiau eu cefnogi nhw i ddeall eu rhwymedigaethau nhw o dan y safon newydd yma, neu'r ymgyrhaeddiad newydd, ac i gael mynediad at gyngor ar fesurau priodol a chost effeithiol. Felly, rydym ni'n awyddus i gefnogi yn y symudiad yna.</p>
<p>Roeddech chi'n holi am renti teg, ac yn sicr mae'r sefyllfa yn mynd yn waeth, mae'n ymddangos. Mae rhent misol preifat Cymru yn £834 ar gyfartaledd ym mis Ebrill 2026, sef cynnydd o 4.9 y cant, neu £39, o'i gymharu ar y flwyddyn gynt. Ond, wrth gwrs, mae'r sefyllfa yn amrywio llawer o ardal i ardal. Mae’r cynnydd mwyaf wedi bod ym Mhowys, 9.8 y cant, Castell Nedd Port Talbot, 9.2 y cant, Caerffili, 8 y cant, ac yn y blaen. Felly, mae angen i fynd i'r afael â hyn, ac mi wnaf i ddod â mwy o wybodaeth ymlaen ynglŷn â sut yn union rydym ni'n mynd i fod yn edrych ar reoli rhenti, ac yn edrych ar waith mewn gwahanol wledydd ar draws y byd sydd wedi llwyddo i wneud hyn yn llwyddiannus.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764059
259
Cy
2026-06-17T15:10:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6002&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764085
260
En
2026-06-17T15:12:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6153&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764080
261
Cy
2026-06-17T15:12:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6152&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Diolch. Mae cwestiwn 5 [OQ64150] gan Matthew Jones wedi'i dynnu nôl. Felly, cwestiwn 6—Steven Rodaway.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764243
262
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Darparu 20,000 o Gartrefi erbyn 2030
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764086
263
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
O
12191
12191
Steven Rodaway AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12191
Rodaway, Steven
<p>6. Beth yw'r gost ar gyfer targed Llywodraeth Cymru o 20,000 o gartrefi erbyn 2030, a pha ffynonellau cyllid fydd yn cael eu defnyddio i gyflawni hynny? OQ64169</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764089
264
Cy
2026-06-17T15:12:52
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6174&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Y prif ffrydiau ariannu ar gyfer y targed ydy'r grant tai cymdeithasol a'r rhaglen gyfalaf llety trosiannol. Rydym ni hefyd yn sefydlu Unnos, fydd yn gweithio'n agos efo awdurdodau lleol a chymdeithasau tai i hwyluso mynediad at gyllid a helpu cynlluniau i sicrhau buddsoddiad.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764090
265
En
2026-06-17T15:13:16
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6198&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12191
12191
Steven Rodaway AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12191
Rodaway, Steven
<p>Diolch, Weinidog. Wrth osod y targed o 20,000 o gartrefi cymdeithasol newydd, pa asesiad a wnaed o'r galw am dai sy'n deillio o'r rhaglen cenedl noddfa? Ac os na chafodd y galw hwnnw ei gynnwys, sut y gall y Llywodraeth fod yn fodlon fod y targed yn ddigonol i ddiwallu anghenion pobl sy'n byw yng Nghymru? Hefyd, o ystyried y pwysau sydd eisoes yn wynebu'r rhai sydd ar restrau aros am dai cymdeithasol, pa ddarparwyr tai yr ymgynghorwyd â nhw cyn mabwysiadu'r targed, a pha asesiad a wnaed o'r effaith y bydd ymrwymiadau'r genedl noddfa yn ei chael ar fynediad at dai cymdeithasol i bobl leol Cymru a chymunedau Cymru? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764098
266
Cy
2026-06-17T15:13:55
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6237&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Llywodraeth y Deyrnas Unedig sy'n gwneud penderfyniadau am lety i geiswyr lloches. Dydy tai cymdeithasol ddim ar gael i geiswyr lloches sydd yn disgwyl am benderfyniad. Mae hynny'n hollol glir. Y ffigur—. A ydych chi'n gwybod faint o geiswyr lloches sydd yng Nghymru ar hyn o bryd—unrhyw syniad o gwbl faint sydd yma? Dydy’r ffigur ddim yn cael ei gasglu gan Lywodraeth Cymru, fel roeddwn i’n esbonio yn gynharach, ond mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig, y Swyddfa Gartref, yn casglu'r wybodaeth, a’r ffigur sydd gen i ydy o gwmpas 3,400 o geiswyr lloches. Pobl ydy’r rhain sydd yn ffoi rhag erchyllterau, erchyllterau rhyfel, pethau fedrwn ni yn y Siambr yma dim ond yn dychmygu sut fath o fywyd a sut fath o drawma y mae'r bobl yma yn ffoi oddi wrtho. Felly, peidiwch â thrio creu rhaniadau drwy drafod problemau tai yn yr un gwynt â siarad am geiswyr lloches. Dydy'r argyfwng tai ddim byd i wneud efo ceiswyr lloches. Gobeithio bod y neges yna'n cyrraedd at y clustiau sydd angen clywed. Dydy'r argyfwng tai yng Nghymru ddim byd i wneud efo ceiswyr lloches, dydy o ddim byd i wneud efo ffoaduriaid.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764060
267
Cy
2026-06-17T15:15:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6302&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764066
268
En
2026-06-17T15:15:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6333&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
5038
5038
Jayne Bryant AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5038
Bryant, Jayne
<p>Rwy'n ymwybodol fod angen inni adeiladu mwy o gartrefi o bob math o ddeiliadaeth. Rhoddodd Llywodraeth Lafur Cymru y lefelau uchaf erioed o arian tuag at dai cymdeithasol, £2 biliwn yn nhymor y Senedd ddiwethaf, a arweiniodd at y lefelau uchaf erioed o gyflawniad a llif iach o adeiladu. Derbyniodd y Llywodraeth flaenorol holl argymhellion y tasglu tai fforddiadwy hefyd, a fu'n nodi ffyrdd pragmatig o gefnogi mwy o gartrefi a chartrefi fforddiadwy, ac fe'i croesawyd ar draws pob sector. A wnaiff y Llywodraeth hon addo bwrw ymlaen â'r gwaith hwnnw, ac os felly, pryd y cynhelir cyfarfod nesaf y grŵp gweithredu?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764070
269
Cy
2026-06-17T15:16:13
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6375&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn, Jayne, am y cwestiwn yna. Yn y Siambr ychydig wythnosau'n ôl, mi wnes i ganmol y gwaith oedd y Llywodraeth, yn gweithio efo landlordiaid cymdeithasol ac awdurdodau lleol, wedi'i wneud i symud y gwaith yma ymlaen o gyrraedd y targed 20,000. Wnaethoch chi ddim cweit ei wneud o, ond dwi'n gobeithio y bydd modd cadarnhau ein bod ni rŵan yn cyrraedd at y targed a osodwyd gan y Llywodraeth flaenorol erbyn diwedd y flwyddyn, ac mae yna gynlluniau ar y gweill sydd yn fy ngwneud i'n hyderus bod hyn yn hollol gyraeddadwy a chredadwy.</p>
<p>O ran y tasglu tai fforddiadwy, roeddwn i, fel chi, yn rhan o'r trafodaethau ynglŷn â'r gwaith wnaeth Lee Waters ei arwain o gwmpas y tasglu. Dwi wedi croesawu'r argymhellion yna a dwi'n awyddus i'r argymhellion barhau i gael eu gweithredu, efo canolbwyntio'n benodol o'r cychwyn ar y rhai sy'n cyd-fynd efo'n maniffesto ni a'n huchelgeisiau ni ar gyfer Unnos. Mae'r argymhellion yna'n rhai pwysig iawn inni fod yn eu cario ymlaen, ac mi ddof i'n ôl atoch chi efo dyddiad ar gyfer y cyfarfod cyntaf.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764075
270
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Unnos
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764076
271
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
O
4967
4967
Lyn Ackerman AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4967
Ackerman, Lyn
<p>7. A wnaiff y Gweinidog Cabinet roi'r wybodaeth ddiweddaraf am sefydlu Unnos i uwch-raddio'r broses o ddarparu cartrefi cymdeithasol ledled Cymru? OQ64175</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764077
272
Cy
2026-06-17T15:18:02
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6484&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch, Lyn. Mae’r gwaith wedi dechrau i sefydlu Unnos a fydd yn galluogi cynyddu ac, yn bwysig iawn, cyflymu’r gwaith o gyflenwi tai cymdeithasol. Bydd Unnos yn gweithio mewn partneriaeth â rhanddeiliaid allweddol i gyflymu’r cyflenwad hirdymor o gartrefi cymdeithasol newydd ledled Cymru drwy helpu i ddatgloi’r rhwystrau rhag cyflawni sy’n bodoli ar hyn o bryd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764078
273
En
2026-06-17T15:18:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6512&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4967
4967
Lyn Ackerman AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4967
Ackerman, Lyn
<p>Dros y flwyddyn ddiwethaf, mae rhenti preifat yng Nghasnewydd wedi codi bron 20 y cant, ac ar yr un pryd, yn 70 y cant o ardaloedd ledled Cymru, bron iawn, gwelodd Shelter Cymru nad oes unrhyw eiddo'n cael ei hysbysebu ar gyfer ei rentu o fewn y gyfradd lwfans tai lleol. Mae'r bwlch hwn rhwng costau tai a lefelau cymorth yn gadael llawer o aelwydydd heb unrhyw opsiwn ymarferol, gan gyfrannu'n uniongyrchol at gynnydd mewn digartrefedd a dibyniaeth gynyddol ar lety dros dro. O ystyried y pwysau clir y mae hyn yn ei roi ar awdurdodau lleol a'r cyfyngiadau ariannol hirdymor y mae llety dros dro yn eu creu i gyllidebau, y tu hwnt i gynyddu'r cyflenwad tai cymdeithasol, pa waith sy'n cael ei wneud i gefnogi cynghorau i symud tuag at ostyngiad mwy graddol wedi'i gynllunio mewn dibyniaeth ar lety dros dro, ac i ddarparu'r sefydlogrwydd cyllid sydd ei angen i reoli'r pontio yn effeithiol?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764087
274
Cy
2026-06-17T15:19:32
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6574&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn, Lyn. Rydych chi'n gywir i dynnu sylw at nifer o broblemau yn y fan hyn. Roeddech chi'n cychwyn efo'r <em>local housing allowance</em>, ac yn sicr rydyn ni fel Llywodraeth yn glir ein bod ni'n parhau i alw ar Lywodraeth y Deyrnas Unedig i ddadrewi'r lwfans tai lleol i leihau'r bwlch rhwng rhent a budd-dal tai, gan leihau'r risg o ddigartrefedd i filoedd o deuluoedd a sicrhau eu bod nhw'n gallu cadw i fyny efo rhenti cynyddol. Felly, mi fyddaf i'n gweithio efo'r Gweinidog Cabinet dros Gyllid ar y mater yma'n fuan iawn ac yn gwneud y ddadl yna i Lywodraeth y Deyrnas Unedig.</p>
<p>Roeddech chi'n sôn am yr angen i symud i ffwrdd oddi wrth lety dros dro. Wrth gwrs, mae Caerffili yn gwario £8 miliwn ar roi llefydd dros dro i bobl. Mi fyddai'r £8 miliwn yna'n gallu cael ei ddefnyddio llawer iawn gwell, oni fyddai, mewn ffyrdd i gynyddu'r cyflenwad o dai cymdeithasol. Ac yn y darlun mawr, pan fydd pobl yn cwestiynu faint ydy cost sefydlu Unnos, o gymharu efo'r £8 miliwn yna, mi fyddai sefydlu Unnos yn ffordd o fuddsoddi er mwyn bod y ffigwr yna'n diflannu oddi wrth gyngor fel Caerffili a nifer fawr o gynghorau sir sydd ar draws Cymru.</p>
<p>Dwi'n falch fy mod i wedi cefnogi'r Ddeddf Digartrefedd a Dyrannu Tai Cymdeithasol (Cymru) 2026—yr un a wnaeth y cyn-Ysgrifennydd Cabinet tai ei harwain drwy'r Senedd diwethaf. Mi fydd hi'n gatalydd ar gyfer diwygio'r system ddigartrefedd yng Nghymru. Mae gofyn i bob rhan o'r system weithio efo'i gilydd i nodi risg cynnar ac atal argyfwng, ac mi fyddwn ni'n cyhoeddi'r cynllun gweithredu ar gyfer y Ddeddf yna'n fuan iawn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764061
275
Cy
2026-06-17T15:20:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6602&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764094
276
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Fformiwla Ariannu Llywodraeth Leol
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764095
277
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
O
12189
12189
Safa Elhassan AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12189
Elhassan, Safa
<p>8. Pa gynnydd y mae Llywodraeth Cymru wedi'i wneud tuag at adolygu'r fformiwla ariannu ar gyfer llywodraeth leol? OQ64179</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764096
278
Cy
2026-06-17T15:22:04
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6726&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn. Mi ydw i'n gweithio efo llywodraeth leol ar y mater yma. Byddaf i’n trafod cyfeiriad yr adolygiad o’r fformiwla ariannu ar gyfer llywodraeth leol efo'r is-grŵp cyllid. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764097
279
En
2026-06-17T15:22:22
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6744&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12189
12189
Safa Elhassan AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12189
Elhassan, Safa
<p>Diolch, Weinidog Cabinet. Rydym i gyd yn ymwybodol o'r sefyllfa anodd iawn sy'n wynebu awdurdodau lleol ledled Cymru. Byddai'r gyllideb gan y Llywodraeth flaenorol yng Nghymru wedi golygu y byddai cynnydd o 22 y cant yn y dreth gyngor neu 14,000 o swyddi'n cael eu colli. Rwy'n falch o ymyrraeth Plaid Cymru, sy'n roi hwb o £113 miliwn i gyllid llywodraeth leol, gan gynyddu cyllideb cynghorau 4.5 y cant, heb i unrhyw gynghorau gael llai na 4.1 y cant, gan arbed miloedd o swyddi.</p>
<p>Mae'n amlwg, fodd bynnag, fod angen mwy o sicrwydd ar gynghorau a sylfaen fwy cynaliadwy. A wnaiff y Gweinidog Cabinet ddatganiad ar gynlluniau'r Llywodraeth ar gyfer cefnogi cynghorau i ddarparu gwasanaethau hanfodol?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764105
280
Cy
2026-06-17T15:23:08
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6790&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn, Safa. A diolch, ie, dwi'n cytuno bod y cytundeb cyllideb a wnaethon ni efo'r Llywodraeth flaenorol yn hanfodol bwysig i lywodraeth leol, a dwi'n credu mai'r ffigwr oedd £112 miliwn. Dwi wedi dweud y ffigwr yna sawl gwaith. Dwi ddim yn dda iawn am gofio ffigyrau fel arfer, ond dwi'n cofio hwnna. Fel y gwnes i nodi yn fy natganiad ar fy mlaenoriaethau'n gynharach yn y mis, mae llywodraeth leol yn bartner allweddol ar draws ystod eang o'n blaenoriaethau ni ar gyfer Cymru, ac mi fyddaf i'n gweithio'n agos efo nhw i sicrhau bod yr awdurdodau lleol yn y sefyllfa gryfaf bosib i ddarparu'r gwasanaethau y mae pob un ohonom ni'n dibynnu arnyn nhw.</p>
<p>O ran y fformiwla, medraf gyhoeddi bod yna gyfarfod o grŵp cyllid Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru yn digwydd ar ddechrau Gorffennaf. Rydyn ni wedi disgwyl ychydig bach oherwydd mae newid personél yn y WLGA, efo arweinydd newydd ac yn y blaen, ond un o'r pethau cyntaf y byddwn ni'n ei drafod efo nhw drwy'r grŵp cyllid ydy adolygu'r fformiwla ariannu.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764110
281
En
2026-06-17T15:24:29
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6871&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12183
12183
Tom Montgomery AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12183
Montomery, Tom
<p>Weinidog, barn y bobl ar y meinciau hyn yw bod pobl Cymru'n cael eu gordrethu. Gwelir hyn ar ei gliriaf gyda'r dreth gyngor. Mae'r dreth gyngor gyfartalog ar gyfer eiddo band D ym mhob un o'r tri awdurdod lleol yng Nghlwyd gannoedd o bunnoedd yn uwch na'r cyfartaledd ar gyfer band D yn Llundain—un o'r dinasoedd drutaf yn y byd—a theuluoedd sy'n gweithio sy'n cael eu taro galetaf gan y baich ariannol hwn.</p>
<p>Yn ystod yr ymgyrch etholiadol, fe wnaethoch chi ymrwymo i gynnal adolygiad o gyllid llywodraeth leol. A allwch chi fy sicrhau, Weinidog, y bydd y Llywodraeth yn bwrw ymlaen â'r adolygiad hwn ar frys er mwyn inni allu gweld setliad cyllido gwell ar gyfer llywodraeth leol erbyn y flwyddyn ariannol nesaf?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764072
282
En
2026-06-17T15:25:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6902&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764120
283
En
2026-06-17T15:28:27
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7109&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764121
284
En
2026-06-17T15:28:27
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7109&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764074
285
Cy
2026-06-17T15:25:13
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6915&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr am y cwestiwn pwysig yna, a dwi'n cytuno efo chi fod y system dreth gyngor fel y mae hi ar hyn o bryd ddim yn deg. Mae rhai o'r bobl sydd yn ennill y cyflogau isaf yn talu cyfran fwy o'u cyflogau nag ydy pobl sydd yn ennill cyflogau uwch. Dydy'r system ddim yn deg fel y mae hi, ac rydyn ni fel Llywodraeth wedi ymrwymo i edrych ar sut medrwn ni wneud y system yn fwy teg. A dweud y gwir, mae hwn ym mhortffolio'r Gweinidog cyllid yn ogystal â'm un i, so mi fyddaf i'n gweithio efo'r Gweinidog cyllid i ddod â gwybodaeth bellach ichi ynglŷn â sut yn union fyddwn ni'n symud ymlaen a beth ydy'r camau nesaf fydd yn digwydd o gwmpas hyn. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764099
286
En
2026-06-17T15:26:09
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6971&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
332
332
Mike Hedges AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332
Hedges, Mike
<p>Pan fyddwch chi'n cymharu Llundain â Chymru, efallai y gwelwch mai ychydig iawn o eiddo yn Llundain sy'n is na band D, ac mewn rhannau o Gymru fel Blaenau Gwent, mae'r rhan fwyaf o eiddo ym mand A. Felly, nid yw'n fater o faint y bandiau, ond yn hytrach, faint y mae pobl yn ei dalu mewn gwirionedd. Rwy'n credu y gwelwch nad oes llawer o wahaniaeth, mae Cymru'n talu ychydig—</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764107
287
En
2026-06-17T15:26:36
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=6998&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12183
12183
Tom Montgomery AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12183
Montomery, Tom
<p>Ie, ond nid yw'n talu mwy.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764108
288
En
2026-06-17T15:26:38
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7000&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
332
332
Mike Hedges AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=332
Hedges, Mike
<p>Fe geisiaf ei esbonio i chi'n syml y tu allan i'r fan yma.</p>
<p>A wnaiff y Gweinidog ddarparu cyfrifiad o'r data ar gyfer yr asesiad safonol o wariant ar gyfer pob cyngor? A wnaiff y Gweinidog wedyn ddarparu'r cyfrifiadau a'r data ar gyfer cefnogaeth Llywodraeth Cymru i gynghorau lleol? A yw'r Gweinidog yn cytuno bod angen hynny arnom cyn gwneud unrhyw newidiadau i'r fformiwla?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764109
289
Cy
2026-06-17T15:27:01
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7023&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr iawn, Mike. Megis dechrau mae'r trafodaethau ynglŷn â'r fformiwla. Bydd y trafodaethau yna'n digwydd, fel dwi'n dweud, drwy grŵp cyllid y WLGA, sydd yn cynnwys cynrychiolwyr o blith arweinwyr y cynghorau i gyd, ac, wrth gwrs, o dan y grŵp yna mae yna grŵp o swyddogion llywodraeth leol hefyd yn trafod yr holl fater ynglŷn â'r fformiwla. Dwi'n awyddus i edrych ar yr egwyddorion sydd y tu ôl i'r fformiwla, yn ogystal â'r newidiadau o ran mewnbynnu mwy o ddata o gwmpas addysg, er enghraifft, i mewn i'r fformiwla fel mae o ar hyn o bryd. Mae angen edrych o ddifrif ydy'r fformiwla yn ffit i bwrpas o hyd, a meddwl o ddifrif sut ydyn ni'n mynd i greu'r newid. Mae'n debyg fydd pawb, efallai, ddim ar eu hennill drwy newid y fformiwla, ond os ydy rhywun yn dod at y peth mewn ysbryd o greu tegwch ac yn rhoi'r ddadl ymlaen bod angen i'r tegwch yna ddigwydd ar draws Cymru, dwi'n credu bydd modd inni symud ymlaen.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764118
290
Cy
2026-06-17T15:28:26
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7108&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>A'r cwestiwn olaf, Weinidog, cwestiwn 9, Sarah Edwards.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764122
291
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
B
Gosod Ceblau Trydan o Dan y Ddaear
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764123
292
Cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
O
12161
12161
Sarah Edwards AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12161
Edwards, Sarah
<p>9. Pa gynlluniau sydd gan Lywodraeth Cymru i adolygu ei chanllawiau i awdurdodau lleol ar osod ceblau trydan o dan y ddaear? OQ64151</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764124
293
Cy
2026-06-17T15:28:43
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7125&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Mae ein maniffesto ni yn cynnwys rhagdybiaeth glir o blaid claddu ceblau trydan foltedd uchel, neu ddefnyddio polion pren yn hytrach na thyrau delltog dur. Byddwn yn ymgynghori ar ddiwygio’r polisi i roi’r ymrwymiad yn ein maniffesto ar waith.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764129
294
En
2026-06-17T15:29:07
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7149&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12161
12161
Sarah Edwards AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12161
Edwards, Sarah
<p>Weinidog Cabinet, roedd grŵp cynghori annibynnol Llywodraeth Cymru yn derbyn bod angen mwy o waith ar gostau llinellau trawsyrru tanddaearol drwy ddull aredig ceblau, a gwrthododd ei gynrychiolydd cymunedol gymeradwyo'r adroddiad oherwydd hyn. A ydych chi'n derbyn na ddylai penderfyniadau ar seilwaith grid newydd fynd rhagddynt hyd nes y bydd y cymariaethau costau hynny wedi'u cwblhau'n briodol? Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764131
295
Cy
2026-06-17T15:29:38
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7180&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Diolch yn fawr. O ran y fframwaith datblygu cenedlaethol newydd, sydd yn rhywbeth sydd yn fy mhortffolio i, dwi'n bwriadu cyhoeddi datganiad ynghylch ymgysylltu â'r cyhoedd ar gyfer lansio galwad am dystiolaeth, a bydd hynna yn digwydd yn fuan iawn. Yn ein maniffesto ni, fe wnaethon ni sefydlu rhagdybiaeth o blaid claddu ceblau foltedd uchel neu ddefnyddio peilonau pren yn hytrach na dur. Byddaf yn gweithio efo'r Gweinidog Cabinet dros Fenter, Cysylltedd ac Ynni i sefydlu'r dull polisi i gyflawni'r ymrwymiad. Mae'n bwysig egluro na fydd pob cebl trydan newydd yn cael ei gydsynio gan Weinidogion Cymru nac yn unol â'n polisi ni gan fod rhoi cydsyniad ar gyfer ceblau trydan dros 132 kV yn cael ei gadw nôl i Lywodraeth y Deyrnas Unedig. Dwi'n siŵr eich bod chi'n ymwybodol o'r ddwy haen yna sydd yn bodoli. </p>
<p>O dan adran 127 o Ddeddf Seilwaith (Cymru) 2024, fe all Gweinidogion Cymru gyhoeddi datganiad polisi ar ein dull gweithredu ar gyfer rhwydweithiau trawsyrru trydan, gan gynnwys gosod llinellau o dan ddaear, ac wedyn mae'n rhaid penderfynu ar bob cais yn unol â'r datganiad polisi yna. Felly, fel dwi’n dweud, dwi’n credu bod—. Efallai mai dyna mae o’n ei wneud, siŵr o fod, ar hyn o bryd—trafod y polisi newydd sydd angen ei gyflwyno. Bydd angen i'r polisi fynd trwy brosesau priodol cyn iddo gael ei ddynodi er mwyn sicrhau nad ydy'r testun yn creu problemau. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764100
296
Cy
2026-06-17T15:30:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7202&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764181
297
Cy
2026-06-17T15:31:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7293&l=cy
260617-4
3. Cwestiynau i’r Gweinidog Cabinet dros Lywodraeth Leol, Tai a Chynllunio
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Diolch, Weinidog. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764117
298
Cy
2026-06-17T15:31:33
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7295&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Cwestiwn amserol i'w ofyn i'r Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764125
299
Cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
B
Ysbyty Glan Clwyd
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764126
300
Cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
O
171
171
Darren Millar AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=171
Millar, Darren
<p>1. A wnaiff y Gweinidog Cabinet ddatganiad am benderfyniad Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru i ddynodi'r adran achosion brys yn Ysbyty Glan Clwyd fel gwasanaeth sydd angen ei wella'n sylweddol? TQ1466</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764128
301
En
2026-06-17T15:31:52
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7314&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
Y Gweinidog Cabinet dros Iechyd a Gofal
ap Gwynfor, Mabon
<p>Rwy'n bryderus iawn fod arolygiad AGIC wedi nodi methiannau sylweddol yn adran achosion brys Ysbyty Glan Clwyd, sydd wedi arwain at ei ddynodi unwaith eto'n wasanaeth sydd angen gwelliant sylweddol, lai na dwy flynedd ar ôl iddo golli'r statws hwn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764130
302
En
2026-06-17T15:32:11
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7333&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
171
171
Darren Millar AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=171
Millar, Darren
<p>Diolch am gydnabod eich pryder, Weinidog Cabinet. Mae llawer o fy etholwyr yn bryderus hefyd wrth gwrs, ond nid ydynt yn synnu, a dweud y gwir, o glywed bod yr adran wedi'i dynodi unwaith eto'n wasanaeth sydd angen ei wella gan Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru. Mewn gwirionedd, roeddent yn synnu ei bod wedi'i hisgyfeirio yn y lle cyntaf yn ôl ym mis Awst 2024, gan fod y sefyllfa yn yr adran achosion brys honno'n gwbl annerbyniol, nid yn unig i gleifion, ond hefyd i'r staff sy'n gofalu amdanynt—y staff gweithgar. Mae'n anniogel, mae staff yn cael eu gorweithio, mae cleifion yn cael eu niweidio, ac mae arnaf ofn fod rhai hyd yn oed yn marw o ganlyniad i'r methiannau yn arweinyddiaeth a llywodraethiant Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr.</p>
<p>Wythnos ar ôl wythnos, mae etholwyr yn cysylltu â mi i rannu eu profiadau annerbyniol yn yr ysbyty hwnnw. Mae'r rhain yn cynnwys claf oedrannus yn treulio pedwar diwrnod mewn cadair mewn coridor oherwydd prinder gwelyau; eraill yn gorwedd ar flancedi ar lawr wrth aros am driniaeth; claf yn gorfod aros am wyth awr yn yr adran achosion brys cyn y gellid eu rhyddhau, wrth aros i bresgripsiwn gael ei baratoi; ac wrth gwrs, ymdrechion rheolaidd i ryddhau unigolion a chleifion sâl iawn nad ydynt yn ddigon iach i fynd adref oherwydd prinder gwelyau. Ac wrth gwrs, gwelsom i gyd yr adroddiad ofnadwy ar y cyfryngau am farwolaeth drasig iawn unigolyn oedrannus mewn coridor y llynedd, mewn ffordd anurddasol iawn, yng ngolwg cleifion eraill. Mae'n gwbl annerbyniol, a gwn fod pob un ohonom eisiau gweld gwelliannau mawr.</p>
<p>Ond nid y bwrdd iechyd yn unig sy'n methu mynd i'r afael â'r problemau hyn. Mae Llywodraeth Cymru hefyd, drwy ei threfniadau uwchgyfeirio ac ymyrryd, wedi methu mynd i'r afael â'r problemau yn yr ysbyty hwnnw, ac rwy'n siŵr y byddwch yn cydnabod hynny. Fe'i gwnaed yn destun mesurau arbennig gyntaf dros ddegawd yn ôl—11 mlynedd yn ôl i'r wythnos diwethaf mewn gwirionedd—ac mae'r perfformiad hwnnw wedi dirywio dros yr amser hwnnw, dros y cyfnod hwnnw o 11 mlynedd. Mewn gwirionedd, ysbyty Glan Clwyd sydd â'r adran achosion brys sy'n perfformio waethaf yn y wlad gyfan. Nid wyf yn falch o ddweud hynny. Nid wyf eisiau i bethau fod felly. Rwyf eisiau i'r adran fod ar y brig, ond nid felly y mae, ac nid yw'n iawn.</p>
<p>Felly, a gaf i ofyn hyn i chi, Weinidog Cabinet? Fe wyddom fod angen inni fwrw ymlaen â'r gwaith o ddarparu ysbyty newydd yn y Rhyl. Rwyf wedi gofyn i chi ddwywaith hyd yma a fyddwch chi'n edrych ar nifer y gwelyau yn yr ysbyty hwnnw fel y gall dynnu pwysau go iawn oddi ar yr adran achosion brys yng Nglan Clwyd. A wnewch chi gynyddu nifer y gwelyau i 30, sef y cynllun gwreiddiol, yn hytrach na'r 14 sydd wedi'u cynllunio ar hyn o bryd? Byddai ateb syml 'gwnaf' neu 'na wnaf' ar hynny'n cael ei werthfawrogi. A wnewch chi hefyd, yn y cyfamser—gan gydnabod mai prinder gwelyau yw'r brif broblem uniongyrchol—fynd ati ar unwaith i weithio gyda'r bwrdd iechyd i edrych ar ddefnyddio'r capasiti yn ysbyty cyfagos Abergele, fel y gellir symud cleifion mewnol yno pan fydd yn ddiogel i wneud hynny, a bod modd sefydlu uned mân anafiadau yno er mwyn tynnu'r pwysau oddi ar ddrws blaen yr ysbyty?</p>
<p>A wnewch chi hefyd gytuno â ni ei bod hi'n bryd edrych ar drefniadau uwchgyfeirio ac ymyrryd Llywodraeth Cymru, nad ydynt yn addas i’r diben yn ôl pob golwg—yn sicr, nid ydynt yn gweithio yn ardal gogledd Cymru—er mwyn deall pam, ac yn olaf, a wnewch chi gomisiynu adolygiad annibynnol, ymchwiliad annibynnol, i fethiannau bwrdd iechyd Betsi Cadwaladr, fel y gallwn ddwyn y rhai sy'n gyfrifol am fethu gwella perfformiad y sefydliad i gyfrif?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764111
303
En
2026-06-17T15:35:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7502&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764115
304
En
2026-06-17T15:35:59
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7561&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Yn gyntaf, hoffwn dalu teyrnged i staff yr adran achosion brys yn Ysbyty Glan Clwyd. Nid yw'r materion a nodwyd yn yr adroddiad hwn yn adlewyrchiad o'u gwaith ymroddedig mewn unrhyw ffordd, a hoffwn i hynny gael ei gofnodi. Mae'r camweithredu sefydliadol parhaus nad yw'n fai ar y staff yn gwneud tro gwael â nhw yn ogystal â'r cleifion. Rwyf wedi nodi'n glir fod y problemau parhaus yn y bwrdd iechyd, nad ydynt wedi'u datrys yn foddhaol dros nifer o flynyddoedd, yn gwbl annerbyniol. Rwyf wedi cyfleu hyn yn blwmp ac yn blaen i gadeirydd a phrif weithredwr y bwrdd.</p>
<p>Bydd yr Aelod yn ymwybodol mai un o fy ymweliadau cyntaf yn y rôl hon oedd ymweliad ag Ysbyty Glan Clwyd, lle gwelais lawer iawn o waith caled a phroffesiynoldeb ymhlith y staff. Ond gwelais hefyd â'm llygaid fy hun sut y mae'r materion hyn ar lefel y bwrdd yn cael effaith mor gyrydol ar effeithlonrwydd a diogelwch gwasanaethau, gyda materion fel gofal mewn coridorau yn dal i fod yn llawer rhy gyffredin ar y wardiau. Rwyf wedi cael llond bol ar y sefyllfa. Gwn fod yr Aelod wedi cael llond bol. Mae'r staff wedi cael llond bol, ac mae pobl gogledd Cymru wedi cael llond bol. Fel yr amlinellodd y Prif Weinidog yr wythnos diwethaf, rydym wedi rhybuddio'r bwrdd iechyd. Rhaid i bethau wella, a rhaid iddynt wella'n gyflym. Mae pob opsiwn ar y bwrdd yn hyn o beth.</p>
<p>Rwyf wedi cael sicrwydd gan y bwrdd iechyd ei fod wedi cymryd camau ar unwaith mewn ymateb i'r materion a godwyd ac a nodwyd, a'i bod yn ddiogel i bobl barhau i fynychu'r adran achosion brys yn Ysbyty Glan Clwyd. Byddwn yn parhau i fonitro'r sefyllfa'n agos ac yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf i'r Aelodau yn unol â hynny. Rwyf hefyd wedi egluro fy nisgwyliad y bydd y bwrdd iechyd yn gweithio heb oedi gydag AGIC i wneud y gwelliannau angenrheidiol. Mae hyn yn cynnwys camau clir i wella ansawdd gofal, yn ogystal â pherfformiad trosglwyddo cleifion ambiwlans, i fynd i'r afael â gofal mewn coridorau, ac i wella lefelau rhyddhau, er mwyn adfer hyder mewn gwasanaethau gofal brys a gofal argyfwng.</p>
<p>Mae'r bwrdd iechyd yn parhau i fod ar statws uwchgyfeirio lefel 5, gan gynnwys ar gyfer gofal brys a gofal argyfwng, gan fod cleifion yn y gogledd yn aros yn rhy hir mewn adrannau brys ac yn haeddu gwell. Ond fel y soniais eisoes, nid yw hyn yn ein hatal rhag cymryd camau pellach os na welwn welliannau ar unwaith. Mae Perfformiad a Gwella GIG Cymru yn gweithio'n uniongyrchol gyda'r bwrdd iechyd i hybu'r gwelliannau brys sydd eu hangen. Rydym yn chwilio am welliant sylweddol mewn perfformiad, ym mhrofiadau a chanlyniadau cleifion, ac rydym yn cefnogi'r bwrdd iechyd i wella canlyniadau gofal brys drwy gryfhau gofal brys, gofal sylfaenol, gofal yn y gymuned a gofal cymdeithasol. Bydd y dull system gyfan hwn yn gwella llif cleifion, yn cefnogi pobl yn nes at adref, ac yn osgoi derbyniadau diangen.</p>
<p>Mae Perfformiad a Gwella GIG Cymru eisoes yn cefnogi'r gwaith o gyflawni cynllun gwella'r bwrdd iechyd. Rhaid i'r bwrdd iechyd ddangos gwelliant cyflymach a mesuradwy yn erbyn ei feini prawf uwchgyfeirio a'i gynllun gwella. Fel rhan o'n cynllun 100 diwrnod, fe fydd yr Aelod yn ymwybodol ein bod yn gweithio gydag Archwilio Cymru ac AGIC i adolygu effeithiolrwydd y fframwaith uwchgyfeirio presennol er mwyn iddo allu cefnogi ac ymgorffori gwelliannau'n well ar sail barhaol. Mae hyn yn rhan o'n rhaglen ehangach o ddiwygiadau llywodraethu yn y GIG, a gafodd ei llywio drwy ymgysylltiad uniongyrchol â gweithwyr gofal iechyd proffesiynol ac a ysbrydolwyd yn bennaf gan ein cymhelliant diysgog i fynd i'r afael â mater bwrdd Betsi unwaith ac am byth.</p>
<p>Yn dilyn fy nghyfarfod â'r cadeirydd a'r prif weithredwr yn ystod fy ymweliad ag Ysbyty Glan Clwyd y mis diwethaf, nodais fy nisgwyliad y dylent dderbyn cyfrifoldeb am y problemau hirsefydlog o fewn y bwrdd iechyd a gwneud y gwelliannau sydd eu hangen ar gyfer y bobl y maent yn eu gwasanaethu. Er gwaethaf y gefnogaeth honno, nid wyf yn argyhoeddedig o gwbl fod y bwrdd iechyd wedi cyflawni'r gwelliant sy'n ofynnol yn erbyn y meini prawf isgyfeirio yn ddigon cyflym nac yn ddigon da, nac wedi dangos ei fod wedi gweithredu'n llawn ar y cyngor a'r mewnwelediad a ddarparwyd. Mae hyn yn annerbyniol. Byddaf yn cadeirio cyfarfod â bwrdd a thîm gweithredol y bwrdd iechyd ym mis Gorffennaf i adolygu goruchwyliaeth, craffu ar gynnydd ac atgyfnerthu disgwyliadau ar gyfer cyflawni'n gyflymach yn erbyn y cynllun gwella a'r meini prawf ar gyfer isgyfeirio.</p>
<p>Yn olaf, ar rai o'r pwyntiau a godwyd yn benodol gan yr Aelod, rwyf wedi sôn ac rydym wedi ymrwymo i adolygiad o nifer y gwelyau ledled Cymru fel y gallwn fod yn sicr fod gennym y niferoedd sy'n briodol ar gyfer ein hanghenion a'r galw. Fe wyddom fod cyfleusterau cam-i-lawr yn ychwanegiad defnyddiol at wasanaethau cymunedol. Fel y soniais, byddwn yn edrych ar y fframwaith uwchgyfeirio ac ymyrryd. O ran Abergele, rwy'n fwy na pharod i wahodd yr Aelod i ddod i drafod y mater hwn gyda swyddogion.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764139
305
En
2026-06-17T15:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7802&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764154
306
En
2026-06-17T15:40:40
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7842&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
12183
12183
Tom Montgomery AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12183
Montomery, Tom
<p>A gaf i ddechrau drwy ddiolch i Darren am gyflwyno hyn? Mae'n fater pwysig iawn. Weinidog, mae sawl etholwr wedi cysylltu â mi ynghylch methiannau parhaus y bwrdd iechyd a'r ysbyty hwn. Rydym wedi cael blynyddoedd o fesurau arbennig, blynyddoedd o adroddiadau'n rhybuddio, a blynyddoedd o storïau yn y cyfryngau yn datgelu hanesion erchyll gan gleifion. Weinidog, ni all y sefyllfa barhau. Yn Reform, fe wnaethom addo gweithredu ac fe wnaethom addo atebolrwydd. Dywedasom y byddem yn adolygu Deddf y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (Cymru) 2006 i wella pwerau gweinidogol i ymyrryd mewn byrddau iechyd sy'n methu. A wnewch chi yr un peth?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764156
307
Cy
2026-06-17T15:41:20
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7882&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Diolch yn fawr iawn am yr ymateb a'r cwestiwn yna. Dwi wedi ymrwymo'n barod y byddwn ni'n adolygu'r fframwaith uwchgyfeirio ac ymyrryd, felly mi fyddwn ni'n edrych yn gyson ar hynny ac yn edrych i weld lle y gallwn ni ei gryfhau o er mwyn cryfhau'r sefyllfa yn Betsi Cadwaladr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764158
308
En
2026-06-17T15:41:42
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7904&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
12184
12184
Becca Martin AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12184
Martin, Becca
<p>Mae Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr wedi treulio llawer o'i fodolaeth yn destun rhyw ffurf ar fesurau arbennig. Ceir hanes tra hysbys o heriau diwylliannol a chamreolaeth o fewn y bwrdd iechyd, sy'n tanlinellu'r angen brys am newid sylfaenol. Rhaid inni ymbellhau oddi wrth y cylch dieflig o reoli argyfyngau'n adweithiol, ac yn lle hynny, ymgorffori diwylliant sydd wedi'i lywio gan berfformiad, sy'n dryloyw ac sy'n wirioneddol atebol. A yw'r Gweinidog Cabinet felly'n cytuno bod Llywodraeth bresennol Cymru yn iawn i beidio â throi ei chefn ar y problemau hirsefydlog hyn gyda llywodraethiant y bwrdd iechyd, ond eu hwynebu'n uniongyrchol drwy gynnal adolygiad trylwyr o'r fframwaith uwchgyfeirio?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764161
309
Cy
2026-06-17T15:42:24
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7946&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Unwaith eto, dwi'n diolch i'r Aelod am y cwestiwn yna. Mae hi'n berffaith iawn i gyfeirio at y problemau diwylliannol sy'n bodoli o fewn y bwrdd iechyd, ynghyd â'r problemau llywodraethiant. Dyna pam y gwnes i gyhoeddi papur rai blynyddoedd yn ôl ar ddiwylliant a llywodraethiant o fewn y gwasanaeth iechyd yng Nghymru. Mi ddaru hi gychwyn efo'r cwestiwn, sut mae datrys problem fel Betsi Cadwaladr? Dyna'n union ydy'n bwriad ni—edrych ar y fframwaith uwchgyfeirio ac ymyrryd, i'w gryfhau o er mwyn gwneud yn siŵr bod aelodau annibynnol a'r cadeirydd yn cael eu grymuso er mwyn dal y bwrdd i gyfrif, a gwneud yn siŵr bod gennym ni system sydd efo hyder y gwasanaeth iechyd ar draws Cymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764170
310
Cy
2026-06-17T15:43:03
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7985&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Ac yn olaf, Ken Skates.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764172
311
En
2026-06-17T15:43:05
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=7987&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
267
267
Ken Skates AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=267
Skates, Ken
<p>Diolch, Ddirprwy Lywydd. Diolch eto am gyflwyno'r cwestiwn hwn, Darren Millar. Weinidog, mae hwn yn adroddiad sy'n peri cryn bryder. Canfu'r arolygiad broblemau brawychus gyda diogelwch yn yr adran ddamweiniau ac achosion brys ac arweinyddiaeth a diwylliant mewnol. Yr wythnos nesaf, mae'r bwrdd iechyd wedi addo ystyried cynlluniau i gryfhau lefelau staffio ar draws yr holl adrannau achosion brys yng ngogledd Cymru, ond ni yw'r problemau yma'n ymwneud â lefelau staffio'n unig. Maent yn ymwneud â staff yn teimlo na chawsant eu clywed. Yn benodol, beth yw eich ymateb i bryderon ynghylch arweinyddiaeth a diwylliant mewnol? Yn ail, fe sonioch chi yn eich ymateb i Darren Millar fod pob opsiwn ar y bwrdd mewn perthynas â dyfodol Betsi Cadwaladr. A yw hynny'n cynnwys ad-drefnu?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764189
312
Cy
2026-06-17T15:44:01
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8043&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
269
269
Mabon ap Gwynfor AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=269
ap Gwynfor, Mabon
<p>Unwaith eto, mae'r Aelod yn berffaith iawn i nodi'r siom a'r pryderon dybryd—sydd, yn ymddangosiadol, ar draws y pleidiau fan hyn—ynghylch adroddiad HIW i fewn i Ysbyty Glan Clwyd, a dwi'n rhannu'r gofidiau hynny, fel dwi wedi sôn eisoes.</p>
<p>Mae'r Aelod yn berffaith gywir nad problem yn ymwneud â niferoedd y staff yn unig ydy hyn; mae hon yn broblem sy'n perthyn i ddiwylliant. Mae adroddiad HIW yn nodi'n glir bod yna broblemau diwylliannol mewnol o fewn Ysbyty Glan Clwyd, ac rydym ni'n gwybod bod yna ddiwylliant ar draws y bwrdd iechyd sydd angen edrych arno. Dyna pam fy mod i wedi bod yn edrych i ffeindio datrysiad i hynny. Mi rydw i wedi trafod, ac yn parhau i drafod, efo swyddogion yn y gwasanaeth iechyd, i weld sut y gallwn ni fynd i'r afael â'r cwestiynau yna ynghylch y diwylliant. Achos os na fedrwn ni ddatrys hynna, yna fyddwn ni ddim yn gallu datrys dim un o'r problemau niferus sy'n wynebu Betsi Cadwaladr.</p>
<p>Mae yna broblemau eraill y mae'n werth sôn amdanyn nhw hefyd pan fo rhywun yn edrych ar Ysbyty Glan Clwyd. Pan wnes i ymweliad rhyw fis yn ôl efo Ysbyty Glan Clwyd, mi wnaeth un o'r swyddogion sôn am ystadegyn a ddaeth fel braw i mi. Roedd yn eithaf brawychus. Wyddoch chi, os wnewch chi ystyried maint ysbyty Glan Clwyd o gymharu efo maint Ysbyty Athrofaol Cymru—maint ardal Rhyl, Bodelwyddan a Phrestatyn o'i gymharu efo Caerdydd—mae yna wahaniaeth sylweddol, ond mae'r un faint o ymweliadau ambiwlans yn mynd i Ysbyty Glan Clwyd yn ddyddiol a beth sydd yn mynd i ysbyty’r Heath yng Nghaerdydd. Felly, mae yna broblem yn fanna. Pam mae gyda ni'r niferoedd yna o bobl yn dod i mewn? Mae'n codi cwestiwn am wendidau sylweddol a sylfaenol ein gofal cynradd a sut fedrwn ni fynd i'r afael â hynny. Dyna pam ein bod ni yn edrych i gefnogi a chryfhau gofal cynradd. Ac mae'n gofyn cwestiynau am sut y mae pobl yn dod allan o'r ysbyty yn ddiogel, hynny ydy y <em>flow</em> yna drwy'r ysbyty.</p>
<p>Felly, mae yna broblemau dyfnach y mae'n rhaid edrych arnyn nhw, ynghyd â'r pwynt creiddiol y mae'r Aelod wedi gwneud am ddiwylliant. Felly, dwi'n hapus i gymryd yr hyn mae'r Aelod wedi ei ddweud, a dwi'n awyddus i weithio yn drawsbleidiol er mwyn ffeindio datrysiad i'r problemau yma.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764132
313
Cy
2026-06-17T15:45:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8102&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764147
314
Cy
2026-06-17T15:46:24
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8186&l=cy
260617-5
4. Cwestiynau Amserol
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Diolch, Weinidog.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764151
315
Cy
2026-06-17T15:46:26
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8188&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Datganiadau 90 eiliad. Steve Bayliss.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764153
316
En
2026-06-17T15:46:33
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8195&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
8696
8696
Steve Bayliss AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8696
Bayliss, Steve
<p>Diolch. Gyda chryn dristwch y codaf i dalu teyrnged i Caroline Jones, cyn-Aelod o'r Senedd a menyw y gadawodd ei dewrder, ei charedigrwydd a'i hymroddiad i eraill ôl parhaol ar Gymru.</p>
<p>Roedd Caroline, yn anad dim, yn was cyhoeddus. Drwy gydol ei hoes, ymrwymodd i helpu eraill, cefnogi elusennau, cyn-filwyr, pobl ddigartref, llochesi menywod, sefydliadau plant, ac achosion cymunedol dirifedi. Rhoddodd ei hamser yn hael, a gweithiodd yn ddiflino i wella bywydau'r rhai o'i chwmpas.</p>
<p>Efallai fod ei hymrwymiad i eraill i'w weld amlycaf yn ei chefnogaeth i fenywod sy'n wynebu canser y fron. Wynebodd y frwydr honno ei hun. Daeth Caroline yn fentor ac yn ffynhonnell gobaith i lawer o fenywod a wynebodd yr un diagnosis. Dangosodd ddewrder rhyfeddol, gan wrthod caniatáu i salwch ddiffinio ei bywyd neu gyfyngu ar ei huchelgais. Yn wir, un o'r enghreifftiau mwyaf nodedig o'i gwydnwch oedd cael ei hethol i'r Senedd hon wrth iddi barhau â'i thriniaeth ganser. Roedd y cyflawniad hwnnw nid yn unig yn adlewyrchu ei phenderfyniad, ond hefyd ei chred ddiysgog mewn gwasanaeth cyhoeddus a'i hawydd i wneud gwahaniaeth.</p>
<p>Roedd Caroline hefyd yn eiriolwr balch dros gyn-filwyr, wedi'i hysbrydoli gan wasanaeth milwrol ei thad a'i chryfhau gan yrfa nodedig ei gŵr yn y lluoedd arfog. Roedd yn hyrwyddwr i'r rhai sydd wedi gwasanaethu ein gwlad, ac ni chollodd gyfle erioed i gefnogi eu hachosion.</p>
<p>Mae'r rhai a oedd yn adnabod Caroline yn sôn am ei chynhesrwydd, ei haelioni, ei synnwyr digrifwch a'i gallu i wneud i bobl deimlo eu bod yn cael eu gwerthfawrogi a'u croesawu. Cyffyrddodd â bywydau dirifedi drwy gyfeillgarwch, tosturi a gweithredoedd syml o garedigrwydd.</p>
<p>Heddiw, rydym yn cofio nid yn unig cyn-Aelod o'r Senedd hon, ond menyw nodedig y bydd ei gwaddol o ddewrder, gwasanaeth a charedigrwydd yn parhau. Mae ein meddyliau a'n cydymdeimlad dwysaf gyda'i gŵr, Alun, ei theulu, ei ffrindiau a'r holl fywydau y cyffyrddodd â nhw. Heddwch i'w llwch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764155
317
Cy
2026-06-17T15:49:11
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8353&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
4981
4981
Sian Gwenllian AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=4981
Gwenllian, Sian
<p>Tua'r adeg yma yr wythnos nesaf, bydd nifer ohonom ni'n talu'r deyrnged olaf i Robin Evans, cerddor, cynhyrchydd a Chymro i'r carn. Yn wreiddiol o Eifionydd, fe setlodd Robin yng Nghaernarfon. Roedd yn perthyn i genhedlaeth oedd yn benderfynol o weld yr iaith Gymraeg yn tyfu'n iaith gyfoes a oedd yn perthyn i bob agwedd ar fywyd. Roedd y weledigaeth honno yn amlwg yn rhai o'r prif bethau y bydd Robin yn cael ei gofio amdanyn nhw: Mynediad am Ddim a <em>Rownd a Rownd</em>.</p>
<p>Yn y cyfnod y sefydlwyd y band Mynediad am Ddim, roedd canu poblogaidd o'r math yma yn brin iawn, ac yn ddechrau ar oes aur mewn cerddoriaeth Gymraeg fodern. Yn yr un modd, roedd <em>Rownd a Rownd</em> yn gysyniad arloesol, yn rhaglen deledu fyddai'n cyflwyno'r iaith i bobl ifanc mewn cyd-destun anffurfiol a phoblogaidd. Hyd heddiw, mae'n parhau i fod yn rhaglen sy'n denu cynulleidfa ffyddlon. Roedd y cyfan yn rhan o weledigaeth Robin y byddai'r iaith Gymraeg yn parhau, cyn belled â bod diwylliant yn adlewyrchu bywyd ac iaith bob dydd. </p>
<p>Ond yr hyn fydd yn aros yn y cof, ochr yn ochr â'i lwyddiant a'i ddawn, oedd ei fod yn ŵr hynaws a gwylaidd. Dwi'n meddwl am Heulwen, Llio, Huw a gweddill y teulu yn y cyfnod trist yma, ac yn 'Cofio dy Wyneb', Robin.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764135
318
Cy
2026-06-17T15:50:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8402&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764168
319
Cy
2026-06-17T15:54:05
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8647&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764174
320
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764175
321
Cy
2026-06-17T15:50:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8402&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764176
322
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764177
323
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764152
324
En
2026-06-17T15:50:51
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8453&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
5107
5107
Vikki Howells AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5107
Howells, Vikki
<p>Mis Mehefin yw Mis Pride, y dathliad blynyddol o hunaniaethau LHDTC+. Cynhaliwyd y gorymdeithiau Pride gwreiddiol i goffáu terfysgoedd Stonewall yn ninas Efrog Newydd ym 1969. Bellach, cynhelir digwyddiadau ledled y byd drwy gydol y flwyddyn. Mae thema eleni i bob un ohonom yn canolbwyntio ar undod, cynhwysiant ac eiriolaeth dros grwpiau LHDTC+ sydd wedi'u hymyleiddio. Mae hefyd yn ein hatgoffa bod Mis Pride yn ddathliad ac yn alwad i weithredu. Mae hyn yn arbennig o wir pan welwn hunaniaethau LHDTC+ yn cael eu bygwth ledled y byd. Mae ein brodyr a'n chwiorydd traws yn arbennig o agored i niwed. Rwy'n falch o'r hyn a gyflawnodd Llafur Cymru mewn grym: y cynllun gweithredu LHDTC+, ehangu'r ddarpariaeth o broffylacsis ôl-gysylltiol am ddim, cefnogi digwyddiadau Pride. Ond mae mwy y gallwn ac y dylem ei wneud bob amser.</p>
<p>Ddydd Sadwrn diwethaf, cynhaliwyd Pride Cymru yma yng Nghaerdydd. Daeth miloedd o bobl i lawenhau, i fod yn nhw eu hunain a hefyd i hybu'r economi leol. Gyda thema eleni, cawn ein hatgoffa bod sefydliadau Pride ar lawr gwlad yn bwysicach nag erioed, gan roi gwelededd i bobl yn eu cymunedau eu hunain a sicrhau lle diogel i bawb lle bynnag rydych chi'n byw yng Nghymru. Yn fy etholaeth i, byddwn yn dathlu Pride Rhondda Cynon Taf ar 25 Gorffennaf ym mharc Ynysangharad a Pride Merthyr dair wythnos yn ddiweddarach ar 15 Awst. I'r holl wirfoddolwyr sy'n gwneud i hyn ddigwydd, diolch am yr hyn a wnewch i bob un ohonom.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764160
325
En
2026-06-17T15:52:36
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8558&l=cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
C
145
145
Paul Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=145
Davies, Paul
<p>Yr wythnos diwethaf, roeddwn yn falch iawn o ymuno â Mencap Cymru yng Ngardd Furiog Ystangbwll yn fy etholaeth i ddathlu carreg filltir wirioneddol arwyddocaol: pen-blwydd y sefydliad yn 80 oed. Roedd y digwyddiad yn adlewyrchu hanes balch Mencap, ac yn cydnabod y gwaith y mae'n ei wneud i gefnogi pobl ag anableddau dysgu fel y gallant fyw bywydau annibynnol boddhaus ac fel bod teuluoedd a gofalwyr yn gallu cael y cymorth sydd ei angen arnynt.</p>
<p>Nawr, mae hefyd yn Wythnos Anabledd Dysgu yr wythnos hon, ac mae thema eleni, 'Ydych chi'n fy ngweld i?', yn canolbwyntio ar gyflogaeth. Yn anffodus, er bod llawer o gyflogwyr yng Nghymru yn cydnabod y gall pobl ag anableddau dysgu fod yn aelodau gwerthfawr a chynhyrchiol o'r gweithlu, mae gormod yn dal i beidio â chymryd y cam hwnnw i'w cyflogi. Mae ymchwil Mencap yn awgrymu mai mater o hyder yw hyn, nid cost. Yn aml, mae cyflogwyr yn poeni am wneud pethau'n anghywir, am iechyd a diogelwch neu am y ffordd orau o ddarparu cymorth, ac eto, mewn gwirionedd, gall y rhan fwyaf o addasiadau fod yn syml, yn isel o ran cost ac yn gwbl gyraeddadwy gyda'r canllawiau cywir.</p>
<p>Ar adeg o anweithgarwch economaidd a phrinder llafur, rhaid inni beidio â diystyru talentau a chyfraniadau pobl ag anableddau dysgu. Maent eisiau cyfle i weithio, i gyfrannu a chael eu gweld. Ac felly, ar y nodyn hwnnw, hoffwn ddiolch yn fawr i Mencap Cymru am y gwaith a wnânt yn cefnogi pobl ag anableddau dysgu yng Nghymru. Maent o ddifrif yn trawsnewid bywydau, ac rwy'n annog pob Aelod i ddangos eu cefnogaeth i Wythnos Anabledd Dysgu.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764166
326
Cy
260617-6
5. Datganiadau 90 Eiliad
I
<p>Daeth y Llywydd (Huw Irranca-Davies) i’r Gadair.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764182
327
Cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
I
<p>Detholwyd y gwelliannau canlynol: gwelliant 1 yn enw Heledd Fychan, a gwelliant 2 yn enw Lynne Neagle. Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliant 2 ei ddad-dethol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764183
328
Cy
2026-06-17T15:54:05
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8647&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac yn awr, rydyn ni'n symud i eitem 6, dadl Reform UK, gwariant rhyngwladol y Llywodraeth. Galwaf ar Cai Parry-Jones i wneud y cynnig. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764184
329
Cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
I
<p>Cynnig NDM9249 Llŷr Powell</p>
<p>Cefnogwyd gan Andrew Griffin, Art Wright, Cristiana Emsley, Jason O'Connell, Joshua Kim</p>
<p>Cynnig bod y Senedd:</p>
<p>Yn cefnogi dod â holl wariant rhyngwladol Llywodraeth Cymru i ben.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764185
330
Cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
I
<p>Cynigiwyd y cynnig.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764193
331
En
2026-06-17T15:54:17
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8659&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12174
12174
Cai Parry-Jones AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12174
Parry-Jones, Cai
<p>Diolch, Lywydd. Mae'n fraint cael agor y ddadl hon heddiw a gyflwynwyd yn enw fy nghyd-Aelod Llŷr Powell, ar ran fy mhlaid, ac yn fwyaf nodedig, ar ran y trethdalwyr gweithgar niferus yng Nghymru. Lywydd, rydym yn treulio llawer o amser, yn gywir ddigon, yn siarad am yr argyfwng costau byw. Mae pobl ledled Cymru’n ei chael hi'n anodd cael deupen llinyn ynghyd oherwydd costau cynyddol. Felly, pan fyddwn ni, fel deddfwyr, yn argymell trethu pobl, mynd ag arian o'u pocedi, rhaid inni sicrhau bod modd cyfiawnhau pob ceiniog. Gyda 0.5 miliwn o bobl yn aros am driniaeth GIG, pan fo dros 20,000 o barseli bwyd brys yn cael eu dosbarthu i unigolion mewn blwyddyn yng Nghaerdydd a chyda 20 y cant o blant Cymru'n gadael yr ysgol gynradd yn ymarferol anllythrennog, rhaid sicrhau bod ffocws i'n holl adnoddau a'u bod yn cyflawni ar ran pobl Cymru.</p>
<p>Wrth gwrs, fe wyddom na fydd y problemau difrifol hyn yng Nghymru yn cael eu hunioni'n gyfan gwbl gan yr arian y mae Llywodraeth Cymru’n ei wario dramor, ond bydd yn ddechrau da. Ac mae hyn yn ymwneud â mwy na phunnoedd a cheiniogau yn unig, mae a wnelo ag egwyddorion. Mae a wnelo â Llywodraeth Cymru’n gweithredu, yn gyntaf oll, er budd pobl Cymru a chymunedau Cymru. Yn yr ymgyrch etholiadol, siaradais â channoedd o bleidleiswyr—llawer ohonynt yn gyn-bleidleiswyr Llafur a dweud y gwir—a ddywedodd na allent weld sut y gellid cyfiawnhau gwario dramor tra bo'u cymunedau lleol yn amlwg yn ei chael hi'n anodd.</p>
<p>Gan droi at y gwelliannau, rwyf am ddelio yn gyntaf â'r gwelliant a gyflwynwyd yn enw Lynne Neagle ar ran Llafur. Ynddo, dywed fod gwariant rhyngwladol yn 0.031 y cant o gyllideb bresennol Llywodraeth Cymru. Yn amlwg, mae'r Blaid Lafur yn ceisio esgus bod y gwariant hwn yn ddibwys, ond mae'r ganran fach honno bron yn £10 miliwn y flwyddyn. Gadewch imi fod yn glir: gall yr arian hwnnw wneud gwahaniaeth enfawr i bobl yng Nghymru. Gallai'r arian hwnnw lenwi ymhell dros 100,000 o dyllau ar ffyrdd Cymru, gallai dalu am bron i hanner y diffyg cyllidebol yng Nghyngor Caerdydd, gallai ddarparu miliynau o brydau ysgol am ddim i'n plant tlotaf, a byddwn yn clywed sawl defnydd posibl arall i'r arian hwnnw yn nes ymlaen yn y ddadl.</p>
<p>Mae gwelliant Llafur hefyd yn galw ar y Senedd i gydnabod manteision economaidd uniongyrchol y gwariant hwn. Lywydd, rwy'n gobeithio y bydd un o siaradwyr Llafur y prynhawn yma yn gallu nodi'r manteision uniongyrchol hyn a sut y cawsant eu cyflawni, oherwydd yn y gorffennol mae'r Senedd wedi cael trafferth craffu ar y gwariant hwn. Yn wir, yn gynharach eleni, dywedodd pwyllgor cysylltiadau rhyngwladol y Senedd fod ganddo bryderon difrifol ynghylch y tryloywder ariannol a'r gyllideb cysylltiadau rhyngwladol. Dywedasant eu bod wedi cael eu hamddifadu o'r gallu i graffu ar y gyllideb, gan ychwanegu bod</p>
<p>'yr wybodaeth ysgrifenedig yn aml yn anghyflawn ac yn aneglur, gyda symiau anghyson'</p>
<p>o arian o fewn y gwariant. Felly, gwn y byddai pob un ohonom yn croesawu rhywfaint o dryloywder ar y mater hwn.</p>
<p>Nawr, gan droi at welliant y Llywodraeth, a gyflwynwyd yn enw Heledd Fychan, sy'n disgrifio dull Reform o ymdrin â Chymru yn y byd fel un 'ynysig'. Mae'n ymosodiad eofn, Lywydd, gan blaid sydd ond yn bodoli er mwyn ceisio tynnu Cymru allan o'r Deyrnas Unedig. Ond nid oes unrhyw beth yn ynysig am ddewis llywodraethu ar ran pobl Cymru. Dyna y dylem fod yma i'w wneud; ni ddylai fod yn ddadleuol. Ac mae'n haerllug awgrymu, oni bai eich bod chi'n cefnogi gwario arian trethdalwyr Cymru ar lysgenadaethau bach tramor neu blannu coed yn Affrica, eich bod yn ynysu eich hun oddi wrth y byd.</p>
<p>Mae'r gwelliant hefyd yn galw arnom i ddathlu enw da Cymru am fod, ymhlith pethau eraill, yn agored i fusnes. Mae hwn, unwaith eto, yn ymosodiad rhyfedd gan blaid a fydd yn niweidio busnesau bach yn ein cymuned dwristiaeth gyda'u treth dwristiaeth, gan beryglu bywoliaeth dros un o bob 10 o weithwyr Cymru. A gadewch inni beidio ag anghofio bod Plaid Cymru wedi cefnogi'r terfyn cyflymder diofyn o 20 mya, yr amcangyfrifir y bydd yn costio £4.5 biliwn i economi Cymru. Er bod Reform wedi ymrwymo i gefnogi twristiaeth, cefnogi ein strydoedd mawr a diwygio ardrethi busnes, nid ydym am dderbyn unrhyw bregethau gan Blaid Cymru ar greu Cymru sy'n agored i fusnes.</p>
<p>Lywydd, soniodd y Gweinidog Cyllid dros y penwythnos am benderfyniadau anodd iawn y bydd angen i Lywodraeth Cymru eu gwneud i ariannu eu haddewid maniffesto, gan fod Llywodraeth flaenorol Cymru wedi gadael cyllid mewn cyflwr mor wael. Ni allwn ond dychmygu, Lywydd, pa mor flin fydd Plaid Cymru pan gânt afael ar y bobl a gefnogodd y gyllideb honno gan y Llywodraeth ddiwethaf. Mae pobl yng Nghymru bellach yn pryderu bod posibilrwydd gwirioneddol y bydd y Llywodraeth hon yng Nghymru yn torri gwasanaethau cyhoeddus er mwyn ariannu polisïau nad ydynt wedi'u costio, a bydd llawer yn ddig am y toriadau hynny ac am orfod cyfyngu ar eu gwariant eu hunain, pan nad yw Llywodraeth Cymru'n cyfyngu ar eu gwariant tramor.</p>
<p>Rwy'n gobeithio y bydd Aelodau ar draws y Siambr hon yn ymuno â ni i roi buddiannau pobl Cymru yn gyntaf o'r diwedd. Diolch yn fawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764016
332
En
2026-06-17T15:55:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8702&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764171
333
Cy
2026-06-17T15:59:53
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=8995&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Rwyf wedi dethol y gwelliannau i'r cynnig. Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliant 2 ei ddad-ddethol. Galwaf ar y Gweinidog Cabinet dros Effeithiolrwydd Llywodraeth a’r Cyfansoddiad i gynnig yn ffurfiol welliant 1, a gyflwynwyd yn enw Heledd Fychan—yn ffurfiol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764048
334
Cy
2026-06-17T16:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9002&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764140
335
Cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
I
<p>Gwelliant 1—Heledd Fychan</p>
<p>Dileu popeth a rhoi yn ei le:</p>
<p>Cynnig bod y Senedd:</p>
<p>1. Yn gresynu at agwedd ynysig Reform UK o ran lle Cymru yn y byd.</p>
<p>2. Yn dathlu enw da Cymru fel gwlad ryngwladol, oddefgar a blaengar sydd ar agor i fusnes sy’n elwa ar ei gwaith ymgysylltu rhyngwladol, gan gynnwys gwariant.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764141
336
Cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
I
<p>Cynigiwyd gwelliant 1.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764142
337
Cy
2026-06-17T16:00:14
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9016&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12140
12140
Dafydd Trystan Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12140
Y Gweinidog Cabinet dros Effeithiolrwydd Llywodraeth a’r Cyfansoddiad
Trystan Davies, Dafydd
<p>Cynnig yn ffurfiol. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764143
338
Cy
2026-06-17T16:00:15
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9017&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch yn fawr iawn. Galwaf nawr ar Huw Thomas i gynnig gwelliant 2, a gyflwynwyd yn enw Lynne Neagle. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764144
339
Cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
I
<p>Gwelliant 2—Lynne Neagle</p>
<p>Dileu popeth a rhoi yn ei le:</p>
<p>Cynnig bod y Senedd:</p>
<p>1. Yn nodi bod 'gwariant rhyngwladol' yn 0.031 y cant o gyllideb gyfredol Llywodraeth Cymru.</p>
<p>2. Yn cydnabod manteision economaidd uniongyrchol y buddsoddiad hwn i bobl Cymru a busnesau Cymru, gan gynnwys y cyfraniad y mae wedi'i wneud i ddenu mewnfuddsoddiad.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764145
340
Cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
I
<p>Cynigiwyd gwelliant 2.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764146
341
En
2026-06-17T16:00:28
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9030&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12156
12156
Huw Thomas AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12156
Thomas, Huw
<p>Lywydd, rwy'n codi i siarad o blaid gwelliant Llafur Cymru, ond byddwn hefyd yn pleidleisio o blaid gwelliant Plaid Cymru. Mae'n ymddangos i mi, Lywydd, fod dwy ddadl o blaid gwariant rhyngwladol gan Lywodraeth Cymru. Mae'r gyntaf yn un ymarferol, ein bod yn cael gwerth ardderchog am arian amdano, a bod yn onest. Rydym wedi clywed y ffigurau: £9 miliwn yn cael ei wario dramor bob blwyddyn, 0.031 y cant o gyllideb Llywodraeth Cymru. Ac o'r ffigur hwnnw, mae £8 miliwn yn cael ei wario ar hyrwyddo Cymru dramor, gyda phwyslais ar ddatblygu economaidd, drwy swyddfeydd o fewn y gwledydd mewn llefydd fel Efrog Newydd, yn y dwyrain canol ac Ewrop. Maent yn cefnogi twf allforion Cymru ac yn helpu i sicrhau buddsoddiad uniongyrchol i Gymru.</p>
<p>Cofiwch yr uwchgynhadledd buddsoddi rhyngwladol a gynhaliwyd yng Nghasnewydd fis Rhagfyr diwethaf; ni fyddai'r prif fuddsoddiad o £16 biliwn a sicrhawyd drwy'r gynhadledd honno wedi cael ei sicrhau heb waith ein swyddfeydd rhyngwladol. Yn wir, yn 2024-25, gwelodd Cymru gynnydd o 23 y cant yn y lefelau o fuddsoddiad tramor uniongyrchol, gyda 65 o fuddsoddiadau newydd, 2,500 o swyddi newydd, gyda Chymru'n gweld y cynnydd canrannol uchaf ond un ymhlith gwledydd a rhanbarthau'r DU mewn prosiectau. Ac mae'r gwariant hwn ar waith rhyngwladol wedi cefnogi recriwtio cannoedd o weithwyr gofal iechyd i gefnogi'r GIG yma yng Nghymru. Mae'n amlwg, felly, fod budd uniongyrchol i Gymru o'r gwariant hwn. Mewn byd ôl-Brexit, y gwnaethoch chi bleidleisio drosto, dyma'n union y dylem ei wneud allan yno—hyrwyddo Cymru ar lwyfan byd-eang.</p>
<p>Ond y tu hwnt i'r ddadl ynghylch y budd i ni ein hunain, mae achos moesol i'w wneud hefyd. Nid ychwanegiad yw undod byd-eang i Gymru; mae'n rhan annatod o bwy ydym ni. Mewn gyrfa flaenorol, flynyddoedd lawer yn ôl, cawn fy nghyflogi gan Cymorth Cristnogol. Mae'n sefydliad a aned o rwbel yr ail ryfel byd, cyfnod pan ddaeth eglwysi a chapeli ledled Cymru at ei gilydd i helpu ffoaduriaid yn Ewrop i ailadeiladu eu bywydau—pobl Cymru yn dod allan o'u hargyfwng mwyaf, gan weld eu lle yn y broses o adeiladu byd a oedd yn fwy cyfiawn, lle gallai pawb ffynnu. Yr un ymagwedd ryngwladol a welodd weithwyr Cymru'n ymuno â'r frigâd ryngwladol i frwydro yn erbyn ffasgiaeth yn Sbaen yn y 1930au, a'r un ddelfrydiaeth a welodd gymunedau ledled Cymru yn gynnar yn y 2000au yn ymuno â'r ymgyrch Rhown Derfyn ar Dlodi, gan fynnu byd sy'n rhydd o dlodi. Ac atebodd Cymru gyda'n rhaglen Cymru o Blaid Affrica ein hunain. Nid ar fympwy y rhoddwyd y cyllid hwn ar waith, ond mewn ymateb i alwadau cydgysylltiedig gan bleidleiswyr Cymru. Felly, gadewch inni fod yn glir, Lywydd: nid ynys yw Cymru. Nid ydym wedi ein hynysu rhag y rhyfel yn Wcráin, rhag sychder a chlefydau yn nwyrain Affrica, na rhag gwrthdaro yn y dwyrain canol sydd wedi dadleoli teuluoedd. Mae gwrthdaro a newid hinsawdd yn gwthio costau byw i fyny yn ein cymunedau ni.</p>
<p>Mewn byd sy'n fwyfwy rhyng-gysylltiedig, mae gan bobl Cymru hawl i Lywodraeth a Senedd sydd o ddifrif ynghylch anghenion ei phobl a'i chyfrifoldebau ar lefel fyd-eang. Rydym eisoes wedi clywed cyfeirio dro ar ôl tro y tymor hwn at fewnfudo a cheiswyr lloches oddi ar y meinciau gyferbyn. Pe baent o ddifrif eisiau lleihau mewnfudo, byddent yn cefnogi cyllid cymorth i helpu pobl yn y de global yr effeithir arnynt gan wrthdaro ac effaith newid hinsawdd. Pe baent o ddifrif eisiau mynd i'r afael â thlodi plant, ni fyddent yn gwrthwynebu i Lywodraeth Lafur y DU ddileu'r cap dau blentyn ar fudd-daliadau. Ond nid oes gan Reform ddiddordeb mewn atebion go iawn. Ac mae'r ddadl hon yn gyfle arall eto i ennyn dicter mewn ffordd sy'n groes i'r realiti a filiwn o filltiroedd i ffwrdd o'r haelioni gwirioneddol sydd gan bobl Cymru yn eu calonnau pan fydd argyfwng yn taro.</p>
<p>Pan lansiodd y Pwyllgor Argyfyngau Brys ei apêl ar gyfer Wcráin, rhoddodd pobl Cymru bron i £16 miliwn, yn cynnwys £4 miliwn gan Lywodraeth Cymru, gan ddangos cryfder cefnogaeth y cyhoedd i'r gwariant rhyngwladol hwn. Roedd Cymorth Cristnogol, Achub y Plant, Oxfam ymhlith elusennau'r Pwyllgor Argyfyngau Brys a drodd yr haelioni hwn yn weithredoedd, gan gyflenwi 75,000 o becynnau trawma i sifiliaid a chyflenwadau meddygol hanfodol eraill i Wcráin. Mae'r rhain yn fentrau achub bywyd y mae gweinidogaeth iechyd Wcráin yn eu canmol am helpu i achub bywydau sifiliaid. Dyma beth y mae'r cyllid hwn yn ei gyflawni, Lywydd, er mor fychan—nid moethusrwydd, ond ymrwymiad i obaith, i ffyniant dynol a dyfodol gwell i Gymru a'r byd. Mae'n fynegiant o bwy ydym ni bob amser wedi bod a phwy fyddwn ni bob amser, gobeithio. A dyna pam y byddaf yn pleidleisio yn erbyn y cynnig sinigaidd hwn heddiw. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764133
342
En
2026-06-17T16:05:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9302&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764134
343
En
2026-06-17T16:05:20
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9322&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5196
5196
Sarah Rees
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5196
Rees, Sarah
<p>Hoffwn ddatgan buddiant, fy mod yn gadeirydd Grŵp Asiantaethau Tramor Cymru yn fy rôl flaenorol, yn llefarydd ar ran Pwyllgor Argyfyngau Brys Cymru, ac yn y gorffennol, cefais fy noddi gan Glwb Rotari Llanilltud Fawr i fynd ar daith gyfnewid astudiaethau byd-eang yn Ynysoedd y Philipinau.</p>
<p>Mae'r cynnig hwn yn galw ar Lywodraeth Cymru i roi diwedd ar bob gwariant rhyngwladol. Mae'n gofyn inni droi ein cefnau ar y byd, cau'r drws ar ein gwerthoedd a thorri'r cysylltiadau o undod sydd wedi diffinio Cymru ers amser maith. Rwy'n annog yr Aelodau i wrthod gwleidyddiaeth ymrannol a chasineb.</p>
<p>Nid yw ein cysylltiadau byd-eang ymhellach i ffwrdd na chipolwg allan drwy'r ffenestr uwch ein pennau tuag at Tiger Bay, ond gadewch inni beidio â rhamanteiddio hynny, gan mai rhydwelïau ymerodraeth oedd y dociau hynny, yn llwytho llongau ag adnoddau a echdynnwyd drwy ecsbloetio trefedigaethol. Rhaid inni gofio'r hanes hwnnw gyda llygaid clir. Ond mae pobl Cymru—ein hundebau llafur, ein grwpiau ffydd, ein cymunedau—bob amser wedi chwilio am lwybr gwahanol. O ddeiseb heddwch menywod 1924 i'n statws fel Cenedl Masnach Deg gyntaf y byd, rydym wedi dewis defnyddio ein cysylltiadau byd-eang er daioni, nid er trachwant. Mae cael gwared ar wariant rhyngwladol yn bradychu'r traddodiad hwnnw. Mae'n arwydd nad yw Cymru'n malio mwyach.</p>
<p>Felly, gadewch inni edrych ar yr hyn y mae'r gwariant hwn yn ei gyflawni mewn gwirionedd. Mae Llywodraeth Cymru, ynghyd â holl genhedloedd eraill y DU, wedi cefnogi'r Pwyllgor Argyfyngau Brys, ac mae apeliadau'r pwyllgor a lansiwyd mewn ymateb i rai o drychinebau dyngarol gwaethaf y byd yn achub bywydau yn llythrennol—bwyd, dŵr, gofal meddygol a lloches i bobl sy'n dioddef caledi anhygoel. Ac yn ystod y blynyddoedd diwethaf, yn anffodus, rydym wedi gweld llu o argyfyngau dyngarol: trallod dinasyddion Wcráin mewn ymateb i oresgyniad Rwsia; golygfeydd dirdynnol daeargryn Twrci-Syria, gyda theuluoedd yn gwylio timau achub yn cloddio am eu hanwyliaid o dan y rwbel; erchyllterau dystopaidd hil-laddiad pobl Palestina yn Gaza. Ac er mor fychan oedd poblogaeth Cymru, roeddwn i bob amser yn teimlo'n ostyngedig eu bod bob amser yn ymateb i alwadau'r Pwyllgor Argyfyngau Brys am gymorth.</p>
<p>Pur anaml y mae trychinebau naturiol, pandemigau a gwrthdaro yn parchu ffiniau. Ond mae cydweithrediad a dysg yn croesi ffiniau hefyd, ac mae hynny'n rhywbeth y gallwn i gyd elwa ohono. Mae'r ddadl hon dros ynysu yn un ffug. Mae'n awgrymu ein bod ni, drwy edrych tuag at i mewn, yn dod yn gryfach. Ond rwy'n dal i aros am enghraifft o fudd yn sgil Brexit. Mewn byd sy'n wynebu newid hinsawdd, gwrthdaro ac anghydraddoldeb, nid oes unrhyw genedl yn ynys. Mae'r heriau a wynebir dramor yn aml yn rhagflaenu'r heriau a wynebwn gartref. Mae'r pandemig COVID, yr argyfwng costau byw, ein biliau tanwydd cynyddol—mae'r rhain yn atgoffa bod ein heconomïau a'n cymdeithasau wedi'u cydblethu. Rwy'n gwybod am fanteision gydol oes rhaglenni fel Taith, sy'n galluogi dysgwyr o bob rhan o Gymru i deithio i fwy na 90 o wledydd, gan ehangu gorwelion na all unrhyw ystafell ddosbarth ar ei phen ei hun eu cyrraedd. Nid gwariant gwastraffus yw hwn. Mae'n fuddsoddiad darbodus yn y dyfodol a rannwn.</p>
<p>Mae rhai yn ceisio disgrifio Plaid Cymru fel ymwahanwyr, gan ddefnyddio semanteg i ledaenu ymraniadau, yn hytrach na chanolbwyntio ar graffu go iawn. Ond rydym ni, Blaid Cymru, yn cadw at ein gwerthoedd. Rydym ni'n bobl ryngwladol. Rydym ni'n credu mewn Cymru sy'n estyn llaw o gyfeillgarwch, oherwydd mae yma groeso go iawn. Rwy'n annog yr Aelodau i wrthod y cynnig hwn. Gadewch inni ailddatgan ein hymrwymiad i Gymru sy'n arwain nid yn unig mewn polisi fel Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol 2015, ond yn ein gweithredoedd. Gadewch inni barhau i sefyll gyda phobl mewn angen, i adeiladu partneriaethau, ac i'n cenedl fach arwain y gwaith dros fyd mwy cyfiawn a heddychlon. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764136
344
En
2026-06-17T16:09:43
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9585&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12170
12170
Iain McIntosh AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12170
McIntosh, Iain
<p>Rwy'n teimlo'n angerddol iawn ynglŷn â siarad am y mater hwn a'i gefnogi oherwydd, yn ei hanfod, mae'n ymwneud â chael y blaenoriaethau'n iawn. Ledled Cymru, mae pobl yn gofyn y cwestiwn syml: os nad oes digon o arian i ddarparu'r gwasanaethau y maent yn dibynnu arnynt, y maent yn talu amdanynt, pam y mae Llywodraeth Cymru yn gwario arian dramor?</p>
<p>Felly, yn fy etholaeth i, Brycheiniog Tawe Nedd, ac fel y soniwyd mewn araith gynharach hefyd, roedd pobl, gan gynnwys rhai o'n teulu ein hunain, yn aros am flynyddoedd am driniaeth y GIG. Roedd rhai'n teithio pellteroedd enfawr i gael mynediad at ofal iechyd, am nad oes gan Bowys, y sir fwyaf yng Nghymru, unrhyw ysbyty cyffredinol dosbarth o hyd. Mae ein ffyrdd gwledig yn dirywio. Mae trafnidiaeth gyhoeddus yn gyfyngedig. Mae strydoedd mawr yn ei chael hi'n anodd. Mae cynghorau'n parhau i godi'r dreth gyngor gan dorri gwasanaethau lleol. Ar yr un pryd, mae cynghorau ledled Cymru yn cau ysgolion cynradd. Yn fy etholaeth fy hun, mae Ysgol Gynradd Cradoc, ychydig lathenni yn llythrennol o fy nghartref, yn cael ei chau er gwaethaf gwrthwynebiad angerddol teuluoedd a thrigolion lleol. A phan fydd ysgol bentref yn cau, nid yr adeilad yn unig sy'n cau, ond y blynyddoedd a rhan o'r gymuned, ac mae'n rhwygo'r galon allan ohoni. Mae'n cael gwared ar ganolbwynt i deuluoedd lleol ac mae'n gwanhau gwead y Gymru wledig. Eto i gyd, tra bo gofyn i gymunedau dderbyn y toriadau a'r cau, mae Llywodraeth Cymru'n parhau i wario arian trethdalwyr dramor.</p>
<p>Fel y nododd un o fy nghyd-Aelodau nawr, ym mis Ionawr, adroddwyd gan un o bwyllgorau'r Senedd fod disgwyl i strategaeth ryngwladol Llywodraeth Cymru gostio tua £58 miliwn. Roedd yn cynnal 20 swyddfa dramor ar draws 11 gwlad, gyda chostau rhedeg blynyddol yn filiynau o bunnoedd. Dywedir wrthym fod y gwariant hwn yn hanfodol, yn ôl y gŵr bonheddig draw acw. Ond ar yr un pryd, dywedir wrthym yn gyson nad oes digon o arian ar gael ar gyfer y gwasanaethau cyhoeddus sydd eu hangen arnom yma gartref. Nawr, bydd llawer o drethdalwyr yn cael trafferth deall pam y mae angen yr hyn y mae rhai wedi'u galw'n llysgenadaethau bach ar Gymru ledled y byd pan na all cleifion gael triniaeth, pan fo ffyrdd yn chwalu, ysgolion yn cau a chynghorau dan bwysau ariannol difrifol.</p>
<p>Nawr, nid yw'r pryderon yn dod i ben yno. Mae aelodau o bwyllgor cysylltiadau rhyngwladol y Senedd ei hun, a nododd y gwariant o £58 miliwn, hefyd wedi codi pryderon am dryloywder y gwariant hwn, ac wedi cwyno nad oeddent wedi gallu craffu'n briodol ar agweddau ar y gyllideb honno. Nawr, mewn unrhyw faes gwariant cyhoeddus, dylai tryloywder ac atebolrwydd fod yn ddigwestiwn. Rydym hefyd wedi gweld sôn am wariant sylweddol ar letygarwch, teithio a digwyddiadau drwy rai swyddfeydd tramor. Beth bynnag yw'r cyfiawnhad a gynigir, bydd llawer o bobl sy'n cael trafferth gyda chostau byw yn cwestiynu a yw gwariant o'r fath yn gwneud y defnydd gorau o'u harian—nid ein harian ni ydyw, ond eu harian nhw.</p>
<p>Nawr, mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi ymrwymo miliynau o bunnoedd i gymorth tramor a phrosiectau rhyngwladol. Gadewch imi fod yn glir: mae pobl Cymru yn bobl hael iawn. Rydym yn poeni'n fawr am y rhai sy'n dioddef yn sgil rhyfeloedd, trychinebau naturiol a thlodi ledled y byd, ond yn y pen draw lle llywodraeth yw gwneud dewisiadau sydd er budd trethdalwyr yn y wlad hon. Felly mae'n gwbl rhesymol i drethdalwyr ddisgwyl i Lywodraeth Cymru ganolbwyntio yn gyntaf ar Gymru. Nid ymwneud ag ynysu y mae'r ddadl hon, fel y nodwyd yn gynharach. Dylai Cymru barhau i fasnachu'n rhyngwladol, dylai Cymru barhau i groesawu ymwelwyr a buddsoddiad o bob cwr o'r byd, a dylem barhau i hyrwyddo cynnyrch Cymreig, busnesau Cymreig a thwristiaeth Cymru ar y llwyfan byd-eang. Mae hynny'n cael ei wneud yn genedlaethol hefyd eisoes, ar wahân i hyn. Ond mae gwahaniaeth clir rhwng hyrwyddo Cymru a gwario arian trethdalwyr Cymru ar weithgareddau y tu hwnt i—[<em>Torri ar draws.</em>]—fe ddof i ben ac fe adawaf i chi ddod i mewn—ar weithgareddau y tu hwnt i gyfrifoldebau craidd Llywodraeth ddatganoledig. Mae materion tramor wedi eu cadw'n ôl i San Steffan, nid y fan hon. Prif gyfrifoldeb Gweinidogion Cymru yw gwella gofal iechyd, addysg, trafnidiaeth, twf economaidd, gwasanaethau cyhoeddus yma yng Nghymru. Felly—[<em>Torri ar draws</em>.]</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764164
345
En
2026-06-17T16:10:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9602&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764212
346
En
2026-06-17T16:14:22
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9864&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>A ydych chi eisiau gwneud ymyriad?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764213
347
En
2026-06-17T16:14:24
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9866&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5196
5196
Sarah Rees
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5196
Rees, Sarah
<p>Ydw, os gwelwch yn dda.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764214
348
En
2026-06-17T16:14:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9867&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12170
12170
Iain McIntosh AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12170
McIntosh, Iain
<p>Fe ddywedais y byddaf yn caniatáu iddi ddod i mewn ar y diwedd un, mae'n ddrwg gennyf.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764215
349
En
2026-06-17T16:14:26
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9868&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5196
5196
Sarah Rees
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5196
Rees, Sarah
<p>Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764217
350
En
2026-06-17T16:14:27
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9869&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12170
12170
Iain McIntosh AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12170
McIntosh, Iain
<p>Oherwydd fel arall byddaf yn anghofio ble roeddwn i, ac rwyf i wedi gwneud hynny nawr. [<em>Chwerthin.</em>] Felly, gadewch imi ailadrodd: mae materion tramor wedi'u cadw'n ôl i San Steffan. Cyfrifoldeb Gweinidogion Cymru yw gwella gofal iechyd yma, addysg, trafnidiaeth, tai, twf economaidd a gwasanaethau cyhoeddus yma yng Nghymru. Felly, mae pob £1 sy'n cael ei gwario dramor yn £1 na ellir ei gwario'n lleihau rhestrau aros GIG Cymru, yn cefnogi ysgolion sy'n ei chael hi'n anodd, yn atgyweirio ffyrdd, yn helpu pobl agored i niwed neu'n cryfhau cymunedau gwledig.</p>
<p>Mae'r bobl a'n hetholodd yn disgwyl inni ganolbwyntio ar y materion sy'n effeithio ar eu bywydau bob dydd. Maent yn disgwyl inni roi Cymru yn gyntaf. Felly, mae hynny'n golygu canolbwyntio ein hadnoddau ar wella gwasanaethau cyhoeddus, cefnogi ein cymunedau a chyflawni canlyniadau gwell i'r bobl a wasanaethwn. Dyna pam y mae Reform UK yn credu y dylai gwariant rhyngwladol Llywodraeth Cymru ddod i ben ac yn hytrach, y dylid cyfeirio'r adnoddau hynny at flaenoriaethau pobl Cymru. Diolch. Gallwch ddod i mewn nawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764194
351
En
2026-06-17T16:18:04
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10086&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764149
352
En
2026-06-17T16:15:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9902&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764163
353
En
2026-06-17T16:15:42
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9944&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764165
354
En
2026-06-17T16:15:43
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9945&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764148
355
En
2026-06-17T16:15:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9932&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>I egluro, rwy'n gwybod ein bod ni i gyd yn dod i arfer â'r Siambr, ond mae angen i chi wneud ymyriad yn ystod y cyfraniad; ni allwch dderbyn yr ymyriad ar y diwedd. Ond rydym i gyd yn dysgu; peidiwch â phoeni. Diolch, Iain. Nid yw'n bosibl gwneud ymyriad nawr, mae arnaf ofn. Anna Nicholl.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764169
356
En
2026-06-17T16:15:49
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=9951&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12178
12178
Anna Nicholl AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12178
Nicholl, Anna
<p>Diolch, Lywydd. Rwy'n falch o fod yn aelod o Blaid Cymru, plaid ryngwladol. Rwy'n falch fod pleidleiswyr yng Nghymru ym mis Mai wedi gwrthod ideoleg ynysig Reform UK a fyddai wedi bod yn hynod niweidiol i economi Cymru, ein cymunedau a'n gwasanaethau. Mae gwariant rhyngwladol yn agor Cymru i'r byd, yn cynyddu ein brand byd-eang ac yn cefnogi buddsoddiad yn y wlad, yn ogystal ag agor ein busnesau i farchnadoedd byd-eang.</p>
<p>Yn y flwyddyn a ddaeth i ben ym mis Mawrth 2026, cyfanswm gwerth allforion Cymru oedd £19.1 biliwn, a allforiwyd i wledydd fel yr Unol Daleithiau, Iwerddon a'r Almaen. Mae allforion yn cefnogi ein busnesau bach a microfusnesau, gyda'r Swyddfa Ystadegau Gwladol yn nodi mai busnesau bach a microfusnesau oedd y nifer fwyaf o fusnesau masnachol yn 2019. Gwyddom fod gan wariant rhyngwladol ac allforion Cymru berthynas gyd-ddibynnol, sy'n golygu bod gwariant rhyngwladol yn cefnogi busnesau domestig ledled Cymru yn uniongyrchol. Mae cwmnïau sydd wedi elwa o raglen cymorth allforio Llywodraeth Cymru ers 2020 wedi darparu mwy na £475 miliwn i economi Cymru, ac rwy'n croesawu cynlluniau Plaid Cymru ar gyfer awdurdod ddatblygu newydd i wella'r gefnogaeth i allforion ymhellach. </p>
<p>Yn wahanol i Reform UK, sydd eisiau ein cau oddi wrth weddill y byd, mae Plaid Cymru eisiau gwella'r mynediad sydd gan ein busnesau domestig i farchnadoedd byd-eang, yn ogystal â denu buddsoddiad rhyngwladol i Gymru. Ers 2020, cafwyd 280 o brosiectau buddsoddi gan gwmnïau mewn perchnogaeth dramor yng Nghymru, gan greu a diogelu mwy na 24,000 o swyddi. Rydym yn deall bod Cymru fyd-eang yn cefnogi ein busnesau ac yn tyfu ein heconomi, ac y bydd cynlluniau i dorri'r holl wariant rhyngwladol yn gwanhau ein heconomi ac yn torri swyddi. Rwyf am weithio'n rhan o'r gymuned ryngwladol er budd ein gwlad a'n pobl, ac rwy'n annog yr Aelodau i wrthod y cynnig hwn. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764195
357
En
2026-06-17T16:18:08
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10090&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12146
12146
Joe Martin AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12146
Martin, Joe
<p>Diolch i Llŷr Powell am gyflwyno'r ddadl heddiw. Y newyddion da yw ein bod wedi dod o hyd i £9 miliwn ar gyfer eich syniad gofal plant. Y newyddion drwg yw eich bod chi'n mynd i orfod rhoi'r gorau i ariannu rhai o'r cynlluniau mwyaf dibwrpas sy'n hysbys i ddyn. Fe fyddwch chi'n gyfarwydd â'r cynlluniau hyn wrth gwrs, gan fod eich pleidiau wedi gwneud i chi eu hamddiffyn yn ystod yr ymgyrch etholiadol, ond dylwn ddweud bod pob un o'r rhain yn ddefnydd real o arian trethdalwyr.</p>
<p>Mewn un cynllun, er enghraifft, ym Mheriw, fe wnaethom frwydro yn erbyn newid hinsawdd drwy ddarparu canŵau sy'n cael eu pweru gan yr haul i'r llwyth Wampis brodorol. Yn Uganda, fe wnaethom hyrwyddo cydraddoldeb rhwng y rhywiau drwy gynllun cadw gwenyn, rywsut. Ac yn amlwg—[<em>Torri ar draws.</em>] Na. Ac yn amlwg, rydym yn anfon arian i Uganda i blannu coed hefyd, oherwydd fe wnaethom ennill y gystadleuaeth, 'Pwy all ddod o hyd i'r defnydd mwyaf hurt o arian trethdalwyr?' Fe wnaethom ofyn i rai o bobl Uganda beth oeddent hwy'n ei feddwl o gynllun Cymru i anfon arian atynt ar gyfer coed a'r hyn a ddywedasant oedd, 'Pam ydych chi'n anfon arian atom ar gyfer coed?' Yna fe wnaethom ofyn yr un cwestiwn i fyfyrwyr o Gymru a oedd wedi bod drwy ein system addysg sy'n cael ei thanariannu, ond ni chawsom ateb gan inni anfon e-bost atynt ac ni allent ddarllen. [<em>Torri ar draws.</em>] Edrychwch ar gyfraddau anllythrennedd myfyrwyr sy'n graddio.</p>
<p>Yn olaf, rydym yn gwario £5 miliwn ar lysgenadaethau bach ledled y byd. Yn India, un o swyddogaethau'r llysgenadaethau bach hynny yw recriwtio nyrsys i ddod i weithio yn ein GIG, sy'n wych am ei fod yn golygu y gall y Cymry a fyddai fel arall wedi dod yn nyrsys fynd ar gredyd cynhwysol. Rwyf wedi holi pam na allwn gael twll enfawr lle rydym yn llosgi'r holl arian, ond mae'n debyg nad yw hynny'n cydymffurfio â sero net.</p>
<p>Nid yw pawb yn meddwl bod y rhain yn syniadau twp, wrth gwrs. Cefais e-bost gan etholwr y diwrnod o'r blaen o blaid y cynlluniau hyn. Jôc; naddo, chefais i ddim.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764201
358
En
2026-06-17T16:19:57
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10199&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12141
12141
Zaynub Akbar AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12141
Akbar, Zaynub
<p>Rwy'n mynd i adael am nad wyf yn derbyn dim o hyn ac nid wyf am fod yn rhan ohono, felly rwy'n mynd i adael y Siambr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764157
359
En
2026-06-17T16:20:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10202&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764159
360
En
2026-06-17T16:20:09
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10211&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>[<em>Anghlywadwy.</em>]—i fod yn ofalus ynghylch y ffordd yr ydym yn cynnal dadleuon a pharch at Aelodau eraill a'r iaith sy'n cael ei defnyddio. Felly, rwy'n eich atgoffa, efallai nad oeddech chi yn y Siambr yn gynharach, ond os caf eich cynghori yn unol â hynny, os gwelwch yn dda.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764162
361
En
2026-06-17T16:20:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10227&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12146
12146
Joe Martin AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12146
Martin, Joe
<p>Iawn. Ac mae'r ffaith nad oes unrhyw gefnogaeth i'r cynlluniau hyn ymhlith y cyhoedd yn gwneud imi feddwl i bwy'n union rydym ni'n eu gwneud. Mae gennyf deimlad ofnadwy ein bod ni'n ei wneud er mwyn gwleidyddion Plaid Cymru a Llafur, a hynny er mwyn gwneud iddynt hwy deimlo'n dda. Rydym yn gwneud iddynt hwy deimlo'n dda mewn gwlad lle bu farw 1,000 o bobl mewn coridorau mewn ysbytai y llynedd.</p>
<p>Brand Plaid Cymru yw plaid ar gyfer Cymru, nid Uganda, nid Periw, nid India. Mewn gwirionedd, dyma sut y gallwch chi helpu'r gwledydd hynny mewn gwirionedd: gwella Cymru'n raddol nes ei bod yn dod yn esiampl i'r gwledydd hynny ei dilyn, ac os nad ydynt yn gwneud hynny, eu dewis nhw fydd hynny. Dyna beth fyddai plaid genedlaetholgar go iawn yn ei wneud, a phan fyddaf yn meddwl tybed a allwn ni byth weithio gyda'n gilydd, dyna'r hyn rwy'n gobeithio amdano, y byddwch chi, un diwrnod, yn ailddarganfod y ffaith eich bod chi'n blaid genedlaetholgar. Rwy'n genedlaetholwr hefyd, dros Brydain yn ei chyfanrwydd, ond rwy'n deall yr hyn sy'n eich ysgogi, a phan fyddaf yn chwilio am dda ym Mhlaid Cymru, rwy'n ei weld, oherwydd rwy'n gweld pobl yn eu plith sy'n wirioneddol garu eu gwlad. Ond pan fyddwch chi'n caru rhywbeth, rydych chi'n rhoi'r peth hwnnw yn gyntaf.</p>
<p>Yr wythnos diwethaf, fe siaradoch chi am bwysigrwydd hanfodol gofal plant wedi'i ariannu gan y trethdalwr i blant Cymru. Pa mor bwysig yw hynny i chi? A yw'n bwysicach na gwariant tramor? Yn San Steffan, dyblodd y blaid Dorïaidd gymorth tramor gan osod polisïau cyni ar yr un pryd. Dim ond saith ohonynt sydd yn y Siambr hon erbyn hyn. Yr un fydd tynged unrhyw blaid sy'n sarhau trethdalwyr drwy wastraffu arian dramor ar brosiectau porthi balchder. Felly, rwyf am annog Plaid Cymru i fod yn genedlaetholgar, i roi Cymru yn gyntaf. Gwariwch arian eich etholwyr ar eich etholwyr. Drwy wneud hynny, pan fydd rhywun yn gorwedd mewn coridor mewn ysbyty a'u bod yn gofyn i chi, 'Ai Plaid ar gyfer Cymru ydych chi mewn gwirionedd?', fe allwch chi ddweud 'ie'.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764196
362
En
2026-06-17T16:22:06
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10328&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
171
171
Darren Millar AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=171
Millar, Darren
<p>I ni, mae hon yn ddadl ynglŷn â'r hyn y mae'r Senedd a Llywodraeth Cymru yn gyfrifol amdano yn erbyn yr hyn y mae Llywodraeth y DU yn gyfrifol amdano, a ble mae'r cyfrifoldebau hynny'n perthyn. Mae'n amlwg iawn fod cysylltiadau tramor, datblygu rhyngwladol yn faterion i Lywodraeth y DU, nid i Lywodraeth Cymru, ac o ganlyniad i hynny, rwy'n credu ein bod yn parchu datganoli a gallwn ddisgwyl parch at ddatganoli yn ôl pan fyddwn ni'n parchu ffiniau ein cymhwysedd deddfwriaethol a chymhwysedd safbwynt Llywodraeth Cymru hefyd.</p>
<p>Rydym wedi dadlau ers blynyddoedd lawer yn y Senedd hon na ddylid gwario arian trethdalwyr ar lysgenadaethau bach, swyddfeydd tramor mewn gwahanol rannau o'r byd. Mae yna dair, er enghraifft, yn Tsieina yn unig, gwlad y gwyddom iddi fod yn gysylltiedig ag ysbïo yn y wlad hon, ac rydym hyd yn oed wedi gweld unigolion a oedd yn gysylltiedig â'r Llywodraeth Lafur flaenorol yng Nghymru'n cael eu harestio, ac mae hynny, i mi, yn bryder. Felly, o'm rhan ninnau, rydym am weld y £9 miliwn a wariwyd ar y llysgenadaethau tramor hynny ac ar y prosiectau datblygu rhyngwladol y cyfeiriwyd atynt yn y Siambr hon yn cael ei fuddsoddi yma.</p>
<p>Nawr, nid wyf yn gwrthwynebu cymorth rhyngwladol. Rwyf am wneud hynny'n glir. Ac fel y nodwyd eisoes yn y ddadl hon, mae pobl Cymru'n hael, ac ar sail wirfoddol, maent yn rhoi symiau enfawr bob blwyddyn tuag at brosiectau cymorth rhyngwladol. Mae llawer ohonoch yn gwybod bod gennyf gysylltiadau cryf â'r gymuned ffydd, a gadewch imi ddweud wrthych, fe welwch fod gan gynulleidfaoedd eglwysig hael ledled y wlad hon gysylltiadau ag Affrica, Asia a phob math o rannau eraill o'r byd, ac maent yn gwneud gwaith anhygoel. Nid wyf yn gwrthwynebu'r pethau hynny, rwy'n cefnogi'r pethau hynny, ac rwyf eisiau annog pobl i roi i'r pethau hynny. Ond pan fydd pobl yn marw wrth aros am ambiwlans, pan ydym ar waelod y goeden addysgol yn y Deyrnas Unedig, a phan nad yw ein seilwaith ffyrdd yn gweithio, a'n seilwaith trafnidiaeth yn gwegian, nid wyf yn credu ei bod hi'n iawn inni wario'r miliynau hynny o bunnoedd ar y pethau hynny, pan ddylai Llywodraeth Cymru ganolbwyntio ar y pethau y mae'n gyfrifol amdanynt. [<em>Torri ar draws.</em>] Fe wnaf dderbyn yr ymyriad.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764202
363
En
2026-06-17T16:24:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10472&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12156
12156
Huw Thomas AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12156
Thomas, Huw
<p>Diolch am dderbyn yr ymyriad. A wnaiff yr Aelod dderbyn bod datblygu economaidd yn rhywbeth y mae gan y Senedd a Llywodraeth Cymru gymhwysedd datganoledig i'w gyflawni? Ac a wnaiff dderbyn ymhellach fod y mwyafrif helaeth o'r gwariant rhyngwladol hwn yn mynd tuag at ddatblygu economaidd? </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764208
364
En
2026-06-17T16:24:44
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10486&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
171
171
Darren Millar AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=171
Millar, Darren
<p>Wyddoch chi, mae Llywodraeth y DU yn gyfrifol am ddatblygu economaidd a chysylltiadau tramor i ddod â mewnfuddsoddiad i'r Deyrnas Unedig yn ei chyfanrwydd, ac mae hynny'n cynnwys Cymru. Ac maent yn gwneud gwaith eithaf da, o'r gorau? Rydym yn sicrhau llawer iawn o fewnfuddsoddiad rhyngwladol i'r Deyrnas Unedig drwy waith llysgenadaethau Prydain ledled y byd, Masnach a Buddsoddiad y DU a'r holl sefydliadau eraill sy'n gweithio yn y maes.</p>
<p>Ac wrth gwrs, edrychwch, rwy'n Geidwadwr, rwyf o blaid busnes, rwyf am i fusnesau yma ffynnu. Rwyf am i gwmnïau ddod i fuddsoddi yn ein gwlad oherwydd fe wnaeth y Blaid Lafur chwalu ein heconomi dros y blynyddoedd yng Nghymru. Ni yw'r rhan dlotaf o'r Deyrnas Unedig; wrth gwrs bod angen mewnfuddsoddiad arnom. Ond yr hyn nad oes ei angen arnom yw pobl wedi'u plannu mewn dinasoedd egsotig ledled y byd—oherwydd nid yw'n ymddangos eich bod chi'n dewis lleoedd nad ydynt yn lleoedd hynod egsotig neu braf i fyw ynddynt—a gwneud yn siŵr bod gennym—. Byddwn bob amser eisiau bod yn wlad ryngwladol, sy'n edrych tuag at allan ac yn ceisio dylanwadu ar y byd, ond fe wnawn hynny fel rhan o'r Deyrnas Unedig, rhan annatod o'r Deyrnas Unedig. Ac rwy'n falch o fod yn aelod nid yn unig o'r Blaid Geidwadol Gymreig, ond o'r Blaid Geidwadol ac Unoliaethol, ac rwy'n credu yn undeb y Deyrnas Unedig, a bod y cysylltiadau tramor a datblygu rhyngwladol yn cael eu gwneud yn well fel y Deyrnas Unedig yn ei chyfanrwydd.</p>
<p>Aelodau, rwy'n credu ei bod yn sgandal ei bod yn amhosibl ceisio craffu ar y £58 miliwn sydd wedi'i wario hyd yma ar y cysylltiadau rhyngwladol hyn. Mae'n gywilydd arnom i gyd nad yw'r wybodaeth honno ar gael yn rhwydd i Aelodau'r Senedd hon, fel y gallwn wneud ein gwaith yn dwyn Llywodraeth Cymru i gyfrif am yr arian y mae'n ei wario. Ac fel y nodwyd eisoes, nid eu harian nhw mohono yn y lle cyntaf: arian trethdalwyr ydyw. Mae pob unigolyn yn y wlad hon yn haeddu gwybod ble mae'r arian hwnnw'n cael ei wario. Rwy'n gobeithio'n fawr y bydd y pwyllgorau newydd a sefydlwyd yn gallu mynd drwy'r holl waith papur yn ddigon da fel y gallant weld pob ceiniog a wariwyd yn enw trethdalwyr y wlad hon, a gwneud yn siŵr ei bod yn cael ei buddsoddi yn y ffordd iawn. Rwy'n cefnogi'r cynnig. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764191
365
En
2026-06-17T16:25:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10502&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764200
366
En
2026-06-17T16:27:12
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10634&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5083
5083
Gwyn Williams
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5083
Williams, Gwyn
<p>Rwy'n ymwybodol o'r ffaith fy mod i mewn lleiafrif go fychan nawr, ond mae dwy elfen i hyn: yn gyntaf, sut y mae'n edrych, ac yn ail, enghraifft o sut y mae. Yn gyntaf oll, ers amser maith mae Cymru wedi bod yn wlad sy'n edrych y tu hwnt i'n gorwelion ein hunain, yn ceisio gwneud gwahaniaeth yn y byd a helpu lle gallwn, ond hefyd rydym yn dibynnu ar help sy'n dod i mewn i ni hefyd. Rwy'n siarad fel rhywun sy'n gweithio yn y GIG ac mae llawer iawn o weithwyr gofal iechyd yn dod o dramor, yn enwedig yma yng Nghymru, a byddai pob ysbyty yn y wlad yn chwalu pe bai'r holl weithwyr rhyngwladol yn mynd adref.</p>
<p>Mae 22 y cant o'n gweithwyr yng Nghymru yn ddinasyddion o'r tu allan i'r UE, ac mae 6 y cant yn dod o'r UE ei hun. Yn Ysbyty Singleton Abertawe, yn adran y llygaid, fi yw'r unig feddyg ymgynghorol yno sy'n siarad Cymraeg ac sy'n hanu o Gymru, ac er fy mod yn hoffi argyhoeddi fy hun y gallaf wneud gwaith 10 o bobl, ni allaf, yn enwedig nawr gan fy mod i yma. [<em>Chwerthin</em>.] Mae prinder cronig yn y sectorau hyn yn cynyddu oedi cyn rhyddhau cleifion o ysbytai, yn lleihau argaeledd gwelyau ac yn creu tagfeydd ar draws y system gofal iechyd. Ar adeg pan fo'r GIG yn ei chael hi'n anodd, mae angen cefnogaeth o dramor arnom hefyd, er bod angen inni dyfu ein gallu ein hunain yn ogystal wrth gwrs.</p>
<p>A dyma enghraifft—mae pawb yn hoffi enghraifft. A Huw draw yno, fe soniodd yn garedig am raglen Cymru o Blaid Affrica, a oedd yn rhaglen ryfeddol ac rwyf i fy hun wedi bod yn rhan ohoni. Mae ein partneriaethau iechyd byd-eang yn bethau y dylem fod yn falch ohonynt. Cymerais ran yn Vision 2020, a oedd, mewn gwirionedd, yn rhan o raglen gan Ysgol Hylendid a Meddygaeth Drofannol Llundain gyda Sefydliad Iechyd y Byd a Choleg Brenhinol yr Offthalmolegwyr i atal dallineb y gellir ei osgoi ar sail fyd-eang. Roedd yn gynllun ar draws y DU, ond yng Nghymru fe'i hariannwyd i raddau helaeth gan raglen Cymru o Blaid Affrica, ac roedd adran y llygaid yn Abertawe yn ddiolchgar iawn amdano.</p>
<p>Fe wnaethom gymryd rhan yng nghanolfan gofal llygaid ranbarthol Sheikh Zayed yn y Gambia cyn inni gael y cyswllt Vision 2020, a thrwy'r rhaglen honno fe wnaethom gefnogi gwell ymarfer offthalmolegol yno, roeddem yn rhoi eu golwg yn ôl i bobl, ond yn bwysicach fyth efallai—os ydych chi i gyd yn meddwl, 'Beth a gawn yn ôl o hyn?'—yw'r ffaith ein bod wedi sefydlu'r uned honno gyda rhwydwaith ymchwil clinigol retinopathi diabetig, fel y gallent ddarparu data clinigol i rwydwaith byd-eang i drin clefyd llygaid diabetig, yr hyn a wnewch mewn oedema macwlaidd, er enghraifft.</p>
<p>Yn anffodus, mae retinopathi diabetig ymledol ac achosion o ddiabetes datblygedig yn llawer mwy cyffredin yn y Gambia nag yma, felly mae gennym lawer i'w ddysgu o hyn, ac mae gan y gymuned ryngwladol o ymchwilwyr lawer i'w ddysgu o hyn. Er budd pobl yma yng Nghymru sydd â diabetes ac er budd yr holl ddynoliaeth, oherwydd rydym i gyd—fe glywsom ddyfynnu John Donne ar fwy nag un achlysur—</p>
<p>'yn ddarn o'r cyfandir, yn gyfran o'r tir mawr'</p>
<p>a</p>
<p>'caf fy llesgáu gan angau neb / wrth berthyn i'r ddynolryw.'</p>
<p>Beth bynnag, mae'r holl ddadl hon yn ceisio gosod buddsoddiad rhyngwladol a buddsoddiad domestig fel dau begwn i'w gilydd. Nid dyna ydyw. Nid yw edrych tuag at allan yn digwydd ar draul edrych tuag at i mewn. Rwy'n awgrymu bod agwedd rhy syml o'r fath yn nawddoglyd i bobl Cymru ac yn llesteirio gwyddoniaeth. Rwy'n annog yr holl Aelodau, yr Aelodau sydd ar ôl, i wrthod y cynnig a gyflwynwyd heddiw ac i ddangos bod gan Gymru uchelgais.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764197
367
En
2026-06-17T16:30:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10802&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764205
368
En
2026-06-17T16:30:35
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=10837&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12187
12187
Andrew Griffin AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12187
Griffin, Andrew
<p>Hoffwn ddechrau drwy ddiolch i'r Aelodau hynny sydd eisoes wedi cyfrannu at y ddadl hon, ac yn arbennig i Llŷr Powell am gyflwyno'r cynnig hwn. Mae'n drafodaeth bwysig, ac yn un sy'n ymwneud yn uniongyrchol â'r ffordd y blaenoriaethwn y defnydd o'n cronfeydd cyhoeddus cyfyngedig.</p>
<p>Rwyf am siarad am hyn yn y ffordd y mae etholwyr ar draws fy etholaeth yng Ngwynedd Maldwyn yn ei godi gyda mi, nid drwy ideoleg. Oherwydd pan fyddwn yn siarad am weithgarwch rhyngwladol neu swyddfeydd tramor, gall deimlo'n bell iawn o realiti beunyddiol fy etholwyr. Gadewch inni ei edrych arno'n fanwl. Rydym yn siarad am ddewis ynglŷn â sut y gwariwn oddeutu £9 miliwn y flwyddyn, a phan edrychwch ar hynny, mae'n stopio bod yn haniaethol yn gyflym iawn. Mae rhan sylweddol o hynny, tua £4.6 miliwn i £4.7 miliwn bob blwyddyn, yn cael ei wario ar gynnal y swyddfeydd tramor. Felly cyn i unrhyw beth arall ddigwydd, mae bron i hanner y cyllid hwnnw eisoes wedi'i ymrwymo. Ac yng Ngwynedd Maldwyn, mae hynny'n bwysig.</p>
<p>Gallaf ddweud wrthych beth y mae £9 miliwn yn ei olygu yn nes adref. Mae'n golygu teuluoedd yn aros yn hirach nag y dylent am gartref, etholwyr yn cael trafferth cael mynediad at ofal iechyd cyson, cymunedau lle mae'r gwasanaeth bws wedi'i leihau neu ei dorri, a thrigolion hŷn sydd angen mwy o gefnogaeth i aros yn annibynnol. Nid pwysau haniaethol yw'r pethau hyn. Dyma'r pethau y mae fy etholwyr yn ymrafael â nhw nawr. Gallai'r un £9 miliwn y flwyddyn olygu tua 200 o nyrsys ychwanegol, 60 i 90 o gartrefi cymdeithasol, dwsinau o lwybrau bysiau gwledig, neu gannoedd o becynnau gofal cartref. Dyna raddfa'r dewis a wnawn.</p>
<p>Yng Ngwynedd Maldwyn, mae ein heconomi'n dibynnu ar ffermio, busnesau bach, twristiaeth a lletygarwch, pob un ohonynt dan bwysau. Gellid defnyddio'r un cyllid i gefnogi'r sectorau hynny'n uniongyrchol, gan gryfhau'r economi leol y mae fy etholwyr yn dibynnu arni. Ar yr un pryd, mae cynghorau Gwynedd, Powys a Wrecsam yn ei chael hi'n anodd, mae gwasanaethau iechyd dan bwysau ac mae cysylltedd gwledig yn fregus. Nid oes gennym gapasiti dros ben.</p>
<p>Nid wyf yn sôn am effeithiau damcaniaethol. Rwy'n siarad am beth y byddai cyllid yn ei wneud gyda'r systemau rydym eisoes yn eu rhedeg. Mae'r cwestiwn yn syml. Ai dyma'r defnydd gorau o £9 miliwn y flwyddyn i fy etholwyr yng Ngwynedd Maldwyn ac etholwyr eraill mewn etholaethau eraill yng Nghymru? Oherwydd mae pob punt a werir yn rhyngwladol yn bunt na chaiff ei gwario ar wasanaethau lleol, busnesau lleol na'r cymunedau gwledig rwy'n eu cynrychioli. Yng Ngwynedd Maldwyn, nid yw £9 miliwn yn ffigur bach. Mae'n golygu'r gwahaniaeth rhwng pwysau'n lleddfu neu'n parhau. Mae fy etholwyr yn disgwyl i'r gwahaniaeth hwnnw gael ei wneud yma gennym ni, ac rwy'n eich annog i gefnogi'r cynnig hwn. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764218
369
En
2026-06-17T16:33:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11012&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12176
12176
Paul Rock AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12176
Rock, Paul
<p>Mae pobl Cymru bob amser wedi bod yn bobl sy'n edrych tuag at allan. Rydym yn deall ein lle yn y byd a'r gwahaniaeth y mae'n ei wneud pan fyddwn ni'n gwneud y pethau bach, gartref a thramor. Mor aml, rydym wedi arwain y byd fel cenedl gyfrifol ar lefel fyd-eang. Bydd llawer ohonom yn y Siambr hon yn cofio 18 mlynedd yn ôl i'r wythnos diwethaf pa mor falch oeddem pan ddaeth Cymru'n Genedl Masnach Deg gyntaf y byd, a brofodd y gall Cymru fod, a'i bod hi, yn arweinydd ar lefel fyd-eang. Mae ein harweinyddiaeth ar fasnach deg yn brawf y gall penderfyniadau a wneir yma yng Nghymru gael effaith gartref a thramor. Mae nwyddau masnach deg bellach ar gael yn eang ac yn cael eu cydnabod gan y cyhoedd yng Nghymru, ac mae effaith hyn ar gymunedau cynhyrchwyr yn enfawr. Ni ellid bod wedi cyflawni hyn heb gefnogaeth gan Lywodraeth Cymru. Mae unrhyw un sy'n dweud na allwn wneud gwahaniaeth yn gwneud cam â Chymru ac nid yw'n rhoi'r clod sy'n ddyledus iddi i'n cenedl.</p>
<p>Hyd yn oed os nad yw rhai yn y Siambr yn credu y dylem fod o ddifrif ynghylch ein cyfrifoldebau ar lefel fyd-eang, mae'n hynod naïf meddwl nad yw Cymru'n elwa o wariant rhyngwladol y Llywodraeth. Er enghraifft, mae Iwerddon, ein cymydog rhyngwladol agosaf, yn un o'r gwledydd y mae Llywodraeth Cymru'n gwario arian ynddi. Iwerddon yw ein partner masnachu mwyaf ond dau, a gwariodd ymwelwyr o Weriniaeth Iwerddon £47 miliwn yn 2023. Aelodau, os yw'r Senedd hon yn cefnogi'r cynnig hwn, ni fydd modd defnyddio cyllid Llywodraeth Cymru mwyach i ddenu twristiaeth o Iwerddon i Gymru, a bydd ein heconomi'n dioddef yn unol â hynny. Os yw'r Senedd hon yn cefnogi'r cynnig hwn, ni fydd cyllid Llywodraeth Cymru yn gallu helpu busnesau Cymru i allforio i Iwerddon mwyach. Os yw'r Senedd hon yn cefnogi'r cynnig hwn, bydd yn dinistrio'r trefi porthladd yng Nghymru sy'n dibynnu ar fasnach a thwristiaeth gydag Iwerddon. Os derbynnir y cynnig hwn, beth fydd yr Aelodau a bleidleisiodd drosto yn ei ddweud wrth ein trefi porthladd, ein ffermwyr yng Nghymru a'n perchnogion busnesau bach sy'n mynd i golli cymaint? Ai dyma beth yw bwriad Reform drwy gyflwyno'r cynnig hwn?</p>
<p>Mae'r arian y mae'r cynnig yn cyfeirio ato, fel y clywsom, oddeutu 0.031 y cant o gyllideb Llywodraeth Cymru. Efallai y byddai Dewi Sant wedi teimlo bod y swm hwn yn un o'r pethau bach hynny a all wneud gwahaniaeth enfawr. Am y rhesymau hyn, ac i gynnal ein lle fel cenedl sy'n gallu parhau i arwain y byd drwy fod o ddifrif ynghylch ein cyfrifoldebau ar lefel fyd-eang, rwy'n annog yr Aelodau i wrthod y cynnig.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764190
370
En
2026-06-17T16:35:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11102&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764198
371
Cy
2026-06-17T16:36:35
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11197&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Galwaf nawr ar y Gweinidog Cabinet dros Effeithiolrwydd Llywodraeth a’r Cyfansoddiad, Dafydd Trystan Davies.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764199
372
En
2026-06-17T16:36:43
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11205&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12140
12140
Dafydd Trystan Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12140
Y Gweinidog Cabinet dros Effeithiolrwydd Llywodraeth a’r Cyfansoddiad
Trystan Davies, Dafydd
<p>Diolch, Lywydd. Rwy'n credu y dylwn roi ychydig eiliadau ar ddechrau'r cyfraniad hwn i fyfyrio ar gywair y ddadl. Fe wnaethoch chi, Lywydd, ddechrau eich cyfraniad drwy atgoffa pobl ein bod ni'n seneddwyr, ac mae arnaf ofn fod safon y ddadl hon wedi disgyn i lefel y dafarn, nid Senedd genedlaethol, mewn ambell fan. A gadewch imi ddweud, nid mater o anghytundeb yw hynny. Fe wnaeth fy nghyfaill, arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig araith, ac rwy'n anghytuno â'r cyfan ohoni fwy neu lai, ac eto cafodd ei mynegi'n briodol ac yn unol â Rheolau Sefydlog a gweithdrefnau'r Senedd hon. Rwy'n credu y dylem i gyd wneud ein dyletswyddau yn briodol fel seneddwyr, beth bynnag yw'r safbwyntiau y cytunwn neu yr anghytunwn yn eu cylch.</p>
<p>Fel y Gweinidog sy'n gyfrifol am effeithiolrwydd Llywodraeth, mae fy mlaenoriaeth yn syml: sicrhau bod y Llywodraeth hon yn dangos arweinyddiaeth ac yn cyflawni'n effeithlon, yn dryloyw ac er budd pobl Cymru. Rwy'n falch fod y Llywodraeth hon yn darparu arweinyddiaeth, yn gweithio ar ran ei phobl ac yn gweithredu i hyrwyddo llesiant cymdeithasol gan sefydlu Cymru fel cenedl hyderus, sy'n gysylltiedig yn fyd-eang. Dyna mae Llywodraeth effeithiol yn ei olygu, a dyna beth y byddwn yn ei gyflawni.</p>
<p>Mae gwariant Llywodraeth Cymru ar waith rhyngwladol, fel y clywsom, oddeutu £9 miliwn, neu 0.03 y cant o'r gyllideb gyffredinol—cyfraniad bach, buaswn yn awgrymu, i adeiladu ein ffyniant, diogelu ein gwasanaethau cyhoeddus, cryfhau ein diwylliant a hyrwyddo ein gwerthoedd. Dyma sut y mae Cymru'n sefydlu ein lle yn y byd, gan ddangos hyder, cyfrifoldeb ac ymdeimlad clir o bwy ydym ni. Mae ein gwaith rhyngwladol yn troi'r gred honno'n weithred, gan greu swyddi a buddsoddiad. [<em>Torri ar draws.</em>] Rwy'n meddwl, Lywydd, ein bod wedi clywed digon gan ein ffrindiau gyferbyn heddiw. Yn y dyfodol, efallai y byddaf yn derbyn ymyriadau, ond heddiw rwyf am wneud cynnydd.</p>
<p>Mae ein gwaith rhyngwladol yn troi'r gred honno'n weithred, gan greu swyddi a buddsoddiad, allforion a phartneriaethau, profiadau sy'n newid bywydau i fyfyrwyr, cydweithwyr newydd i'n GIG ac yn galluogi cymunedau yng Nghymru a thu hwnt i ddysgu oddi wrth ei gilydd. Pan fydd Cymru'n gweithio'n rhyngwladol, mae pobl Cymru'n elwa. Mae ein busnesau'n cyrraedd marchnadoedd newydd, mae prifysgolion yn adeiladu partneriaethau byd-eang, mae pobl ifanc yn dychwelyd adref gyda sgiliau a hyder, ac mae enw da Cymru'n tyfu. Dylem fod yn falch o hynny, nid mewn ffordd gul, nid gyda'n cefnau wedi'u troi at eraill, ond yn falch o fod yn hael ac yn edrych tuag at allan, yn falch o rannu, yn falch o ddysgu—yn rhyngwladol, nid yn ynysig.</p>
<p>Mae ein cysylltiadau rhyngwladol yn bwysig. Mewn byd cythryblus, maent yn bontydd y gall masnach, gwybodaeth a diwylliant basio drostynt. Naill ai drwy ddyfnhau cysylltiadau â'n cymdogion yn yr Undeb Ewropeaidd—ac efallai nad yw ein ffrindiau gyferbyn yn hoffi hynny chwaith—cryfhau cysylltiadau ag Asia neu adeiladu partneriaethau ar draws Gogledd America, mae Cymru'n dweud, 'Rydym ni yma, mae gennym rywbeth i'w gynnig ac rydym eisiau gweithio gyda chi'. Rhyngwladol, nid ynysig. Mae'r cysylltiadau hyn yn helpu cwmnïau o Gymru i allforio, yn denu buddsoddiad i'n cymunedau, yn creu swyddi i bobl Cymru, yn cefnogi cydweithio ar ymchwil, ac yn agor drysau i artistiaid, athletwyr, myfyrwyr ac entrepreneuriaid. Ond maent hefyd yn gwneud rhywbeth dyfnach; maent yn atgoffa'r byd nad troednodyn yw Cymru. Rydym yn wlad sy'n meddu ar iaith fyw, ar lais democrataidd, ar dalent a dychymyg moesol dwfn.</p>
<p>Mae ein diaspora yn adrodd stori Cymru dramor ac yn gaffaeliad i gefnogi ein huchelgeisiau. Rydym ni yma i ddysgu ac i rannu'r hyn a wyddom gydag eraill. Daw ein cysylltiadau rhyngwladol â manteision economaidd yn eu sgil, boed yn fuddsoddiad gwerth miliynau o bunnoedd gan Vishay, sy'n sicrhau 500 o swyddi yn sector lled-ddargludyddion Casnewydd, neu £475 miliwn ychwanegol mewn archebion allforio i gwmnïau Cymreig sydd wedi cael cymorth gan Lywodraeth Cymru. Mae'r canlyniadau hyn yn real i bob un o'n hetholwyr ledled Cymru.</p>
<p>Fe wnaethom ddathlu ein perthynas â Japan, gan gydnabod hanner canrif o fewnfuddsoddiad i Gymru, gyda gefeillio dau safle UNESCO, cestyll Conwy a Himeji. A'r wythnos hon, cyhoeddwyd bod nifer y twristiaid i'r gogledd o Japan yn cynyddu i'r fath raddau fel y gallem weld hwb o £4.5 miliwn i'n sector twristiaeth ar gyfer y rhan honno o'r wlad yn unig. Mae rhaglen Cymru ac Affrica, ers dros 20 mlynedd, wedi dangos sut y gall partneriaethau rhyngwladol newid bywydau, fel y clywsom gan fy nghyd-Aelod dros etholaeth Gŵyr Abertawe, drwy barchu ein gilydd, rhannu dysg a gweithredu ymarferol. O weithredu ar yr hinsawdd a chysylltiadau iechyd ag addysg, masnach deg ac undod cymunedol, mae'r manteision yn llifo i'r ddau gyfeiriad, gan ddod â sgiliau, hyder a chysylltiad yn ôl i Gymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764192
373
En
2026-06-17T16:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11402&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764206
374
En
2026-06-17T16:42:17
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11539&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
171
171
Darren Millar AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=171
Millar, Darren
<p>A wnewch chi dderbyn ymyriad?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764209
375
En
2026-06-17T16:42:19
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11541&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12140
12140
Dafydd Trystan Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12140
Trystan Davies, Dafydd
<p>Fe wnaf, Darren.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764211
376
En
2026-06-17T16:42:21
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11543&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
171
171
Darren Millar AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=171
Millar, Darren
<p>Roeddwn i'n siomedig iawn o glywed eich sylwadau amdanaf yn gynharach—mae fy 'street cred' wedi plymio. [<em>Chwerthin</em>.] Nid wyf yn feirniadol o beth o'r effaith gadarnhaol mewn gwledydd eraill yn sgil y gwariant o Gymru. Rwy'n gweld hynny; mae i'w weld yn glir. Y cwestiwn sydd gennyf yw pa fudd y mae pobl yng Nghymru yn ei weld o ganlyniad i goeden a gaiff ei phlannu mewn cae yn Uganda. Pa fudd y mae hynny'n ei wneud i rywun y mae ei doiledau cyhoeddus yn cau, llyfrgelloedd dan fygythiad o gau a chanolfannau hamdden dan fygythiad o gau? Ni allaf weld ei fod o unrhyw fudd. Dyna pam y dywedaf ei bod hi'n llawer gwell annog pobl i roi yn hael o'u hewyllys eu hunain, yn hytrach na bod Llywodraeth Cymru'n ymyrryd yn y maes gwariant hwn nad yw'n gyfrifol amdano.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764216
377
En
2026-06-17T16:43:07
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11589&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12140
12140
Dafydd Trystan Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12140
Trystan Davies, Dafydd
<p>Rwy'n credu fy mod yn tosturio wrth fy nghyfaill ar ôl dinistrio ei 'street cred'. Ond mae yna £4.5 miliwn o hwb i dwristiaeth, £475 miliwn o allforion, a chwmnïau yng Nghymru'n elwa o'n partneriaethau rhyngwladol. Mae diwylliant yn ddiplomyddiaeth o'r math dyfnaf, oherwydd mae'n ymestyn y tu hwnt i bolisi ac yn siarad â'r enaid. Mae ieithoedd dan fygythiad yn ffynnu o ganlyniad i'r profiadau a rannwn. A chwaraeon—am blatfform anhygoel i Gymru. Mae rygbi, pêl-droed, beicio a chymaint o gampau eraill yn rhoi gwelededd byd-eang i Gymru na allai unrhyw ymgyrch hysbysebu ei brynu byth. Daw'r Tour de France i Gymru y flwyddyn nesaf. Ni fyddai hynny wedi digwydd pe baem yn edrych tuag at i mewn. Rwy'n nodi bod maniffestos y gwrthbleidiau wedi amlinellu cynlluniau i Gymru gael ei gweld fel cyrchfan chwaraeon ryngwladol bwysig. Sut y gall hynny ddigwydd os ydym yn edrych tuag at i mewn ac yn aros ar gau i'r byd?</p>
<p>Mae yna rai sy'n dweud y dylai cenedl fach wybod ei lle. Rwy'n dweud bod Cymru yn gwybod ei lle. Mae ein lle ni yn y byd. Mae ein lle ni allan yno'n chwilio am fuddsoddiad ac yn allforio ein nwyddau. Mae ein lle ni wrth ochr y rhai sy'n rhannu ein gwerthoedd. Mae ein lle ni gyda phobl ifanc sy'n awchu am gyfle. Mae ein lle ni gyda chleifion sydd angen gofal, cymunedau sy'n barod i gysylltu a diwylliannau sy'n barod i gyfarfod. Felly, gadewch inni fod yn uchelgeisiol ar ran Cymru yn rhyngwladol. Gadewch inni ddathlu'r partneriaethau sy'n dod â chymunedau at ei gilydd, gwerthfawrogi'r gweithwyr gofal iechyd sy'n dod â'u sgiliau a'u gofal i'n GIG, hyrwyddo pŵer teithiau cyfnewid sy'n newid bywydau, ac anfon ein diwylliant a'n chwaraeon allan i'r byd gyda hyder. Bydd ein cysylltiadau dwyochrog yn cyflawni ar ran ein heconomi ac yn mynegi ein gwerthoedd. Mae ein Llywodraeth yn falch o'n hymagwedd ryngwladol. Mae Cymru fel gwlad yn falch o'i hymagwedd ryngwladol, ac rwy'n hyderus y byddwn ni, fel Senedd heddiw, yn dweud wrth y byd pwy ydym ni. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764203
378
En
2026-06-17T16:45:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11702&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764204
379
Cy
2026-06-17T16:45:14
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11716&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Galwaf ar Jason O'Connell i ymateb i'r ddadl. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764210
380
En
2026-06-17T16:45:18
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=11720&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
12158
12158
Jason O'Connell AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12158
O'Connell, Jason
<p>Diolch, Lywydd. A gaf i ddweud, yn gyntaf oll, fy mod i'n siomedig iawn fod rhai o'r Aelodau wedi gadael y Siambr heddiw, ac mae'n dangos i'r etholwyr a bleidleisiodd dros yr Aelodau hynny, mai dianc a wnânt pan fydd y ddadl yn mynd yn anodd, ac mae hynny'n gwbl gywilyddus i'r bobl a bleidleisiodd drostynt.</p>
<p>Felly, gadewch imi fod yn hollol glir ynglŷn â diben y ddadl heddiw. Nawr, nid yw ein cynnig yn golygu bod Reform eisiau cau'r drws ar weddill y byd. Mewn gwirionedd, mae angen i weddill y byd sylweddoli faint o botensial economaidd sydd gennym yma. Mae'r ddadl hon yn ymwneud ag un egwyddor syml iawn: dylid gwario arian trethdalwyr Cymru yng Nghymru bob amser ar bobl Cymru. Mae mor syml â hynny. Mae gan Lywodraeth y DU gyllideb o £13 biliwn ar gyfer gwariant tramor, ac mae llawer o'r cyflawniadau y gwnaethoch chi eu nodi yno, Weinidog, yn ganlyniad uniongyrchol i'r buddsoddiad tramor hwnnw. Ni chyflawnwyd unrhyw un o'r rheini o ganlyniad i'r Senedd hon yn plannu coeden yn Uganda, gallaf addo hynny i chi.</p>
<p>Y cyfan a glywn yma yw nad oes digon o arian ar gyfer ysgolion, nid oes digon o arian ar gyfer ysbytai, dim digon o arian i gynghorau, ac mae ein ffyrdd weithiau fel gyrru ar wyneb y lleuad. Eto, rywsut, gyda chynlluniau tramor, swyddfeydd, prosiectau porthi balchder ac ati, mae'r Llywodraeth hon bob amser yn llwyddo i agor y llyfr sieciau.</p>
<p>Diolch i'r Aelodau y clywsom ganddynt heddiw, ac fe nododd rhai ohonynt yn glir iawn pam eu bod yn credu y dylai'r gwariant hwn ddod i ben. Nawr, ar adeg pan fo ein plant yn cael trafferth i ddysgu darllen, pan fo pobl yn sâl ac yn cael triniaeth mewn coridorau mewn ysbytai, credwn y dylid gwario arian trethdalwyr Cymru yn uniongyrchol ar wella'r agweddau hynny ar fywyd yng Nghymru.</p>
<p>Clywsom gan Cai, a wnaeth y pwynt mai mater o flaenoriaethau yw hyn, ac mae'n hollol iawn. Mae'n hawdd iawn i Lafur a Phlaid Cymru ddweud mai dim ond canran fach o'n cyllideb yw hyn. Ond nid yw honno'n ddadl. Yn wir, mae'n dangos eich bod chi wedi colli golwg yn llwyr ar werth punt i'r trethdalwr. Mae pobl yn ein hetholaethau ledled y wlad yn mynd i'r gwaith bob dydd, ac yn cyfrannu'r bunt a enillwyd ganddynt drwy waith caled, a'n lle ni yw gwario'r bunt honno'n ddoeth er eu budd nhw.</p>
<p>Nawr, dychmygwch beth y gallai'r arian hwnnw ei wneud i Gymru. Gellid gwario miliynau o bunnoedd, fel y dywedwyd eisoes, ar filiynau o brydau ysgol am ddim ychwanegol, gellid ei wario ar drwsio'r ffyrdd. Nododd Iain ac Andrew sut y mae ein trefi a'n pentrefi'n dirywio, tra bod swyddfeydd rhyngwladol yn parhau ar agor. Nawr, sut y mae hynny'n blaenoriaethu pobl Cymru?</p>
<p>Wedyn wrth gwrs, fe glywsom gan Blaid Cymru, y rhai a oedd yn dal i fod yma. Mae unrhyw un sy'n meddwl y dylid gwario arian trethdalwyr Cymru yng Nghymru yn ynysig, sy'n eithaf eironig o ystyried safbwynt y blaid ar annibyniaeth. Nid yw rhoi diwedd ar wariant rhyngwladol yn golygu na allwn feithrin perthynas gadarnhaol nac annog buddsoddiad i'n busnesau. Fe atgoffaf yr Aelodau fod y DU yn cynnal £13.5 biliwn o wariant y flwyddyn.</p>
<p>Rwy'n credu bod yna lawer o ddryswch yma rhwng yr hyn y mae gan y Senedd hon gyfrifoldeb datganoledig amdano a'r hyn y mae Llywodraeth y DU yn gyfrifol amdano. Mae hyn yn ymwneud â gwariant y Senedd. Felly, mae hon yn blaid sydd (a) eisiau dad-wneud Brexit, (b) eisiau mynd â ni allan o'r Deyrnas Unedig, ac mae ganddynt yr wyneb i alw eraill yn ynysig. Plaid sy'n lledaenu rhaniadau rhyngom ni a Lloegr. Ac eto, fe nodaf na chlywais y geiriau, 'y Deyrnas Unedig' un waith yn ymateb y Gweinidog, sy'n dweud popeth sydd angen i chi ei wybod.</p>
<p>Felly, maent yn blaid sy'n ddiofal yn ariannol dramor, gan wthio gwleidyddiaeth cwynion gartref, ac yn llawn o esgusodion ac addewidion gwag. Maent bob amser yn beio San Steffan, sydd bob amser yn annheg, ac rwy'n siŵr y bydd cyllid HS2 yn datrys llawer o broblemau'r wlad hon, ond rhaid inni fyw yn y byd real.</p>
<p>Nawr, yr hyn a ddywedwn ni yw: mae gennym yr arian, ond mae'n rhaid inni flaenoriaethu pobl Cymru a busnesau Cymru. Fel y gwelsom heddiw, y gwir yw bod llawer o Aelodau Plaid Cymru'n gaeth i wleidyddiaeth berfformiadol. Mae'r sioe a welsom heddiw'n dangos hynny. Maent wrth eu boddau gyda'r datganiad i'r wasg. Maent wrth eu boddau gyda'r slogan gwag. Maent wrth eu boddau'n dweud wrth bawb pa mor dosturiol ydynt. Ond mae'n rhaid i wir dosturi ddechrau gartref gyda phobl Cymru. A dyna beth yw hanfod y cynnig heddiw: gofalu am ein teuluoedd, gofalu am ein cymunedau, a gofalu am ein gwlad. Rhaid inni ganiatáu i bobl dramor ofalu amdanynt eu hunain tra byddwn ni yng Nghymru yn dal i'w chael hi'n anodd ledled y wlad. Dyna pam y mae pobl yn pleidleisio dros Reform. Dyna pam y mae Llafur wedi chwalu. Dyna pam y mae'r Torïaid wedi diflannu ar lefel y DU, a pham y bydd Plaid Cymru yn methu'n llwyr yn ystod y tymor hwn. Maent wedi cael llond bol ar y Llywodraeth hon, sydd eisoes ag obsesiwn â phrosiectau porthi balchder rhyngwladol. Maent eisiau Llywodraeth sy'n trwsio'r GIG, yn cefnogi busnesau ac yn rhoi cymunedau Cymru yn gyntaf. Mae Plaid Cymru'n galw eu hunain yn blaid ar gyfer Cymru, a heddiw cânt gyfle i'w brofi: cefnogwch gynnig Reform, rhowch ddiwedd ar wariant rhyngwladol Llywodraeth Cymru a rhowch Gymru yn gyntaf. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764207
381
En
2026-06-17T16:50:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12002&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764228
382
En
2026-06-17T16:51:01
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12063&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch. Cyn imi symud ymlaen i roi'r cynnig ger bron, rwyf am fyfyrio ar y ddadl yr ydym newydd ei chael a'r sylwadau a wneuthum yn gynharach y prynhawn yma wrth agor, a gofynnaf i'r holl Aelodau roi sylw wrth imi ailadrodd darn byr o'r hyn a ddywedais. Mae anghytundeb cadarn yn rhan o ddadl ddemocrataidd, ond rhaid iddo bob amser fod wedi'i seilio ar barch, a rhaid inni osgoi defnyddio iaith sydd â'r potensial i fegino dadleuon a chynyddu tensiynau. Rwy'n disgwyl i'r Aelodau bob amser—bob amser—ymddwyn mewn ffordd sy'n hyrwyddo parch at y Senedd ac dangos parch a chwrteisi tuag at yr Aelodau eraill a phawb yn ein cymdeithas. Rwyf wedi darllen y sylwadau hynny ddwywaith nawr yn y cofnod heddiw am reswm da iawn. Rwy'n sylweddoli ein bod yn wythnosau cynnar y Siambr hon, ac rwyf am i'r Siambr lwyddo yn unol â fy sylwadau a'r canllawiau hynny.</p>
<p>Joe, hoffwn i chi fyfyrio, os gwelwch yn dda, ar y sylwadau a'ch cyfraniad heddiw. Nid oedd yn unol â fy nisgwyliadau. Wrth fwrw ymlaen, rwy'n credu bod angen i bawb ohonom fyfyrio ar hyn a gwneud yn siŵr ein bod yn cydymffurfio gyda'n hymddygiad yn y Siambr hon a'r ffordd rydym yn ymddwyn yng ngoleuni fy sylwadau. Mae'n arbennig o siomedig, gan imi wneud y sylwadau hynny gyda bwriad da iawn yn gynharach y prynhawn yma. Gallwn gael anghytundeb cadarn, ond gyda pharch at ein gilydd a pharch at eraill allan yno yn y gymdeithas yn ehangach.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764232
383
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764233
384
Cy
2026-06-17T16:50:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12002&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764234
385
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764235
386
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764236
387
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764230
388
Cy
2026-06-17T16:53:14
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12196&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764229
389
Cy
2026-06-17T16:52:53
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12175&l=cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Felly, y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig heb ei ddiwygio? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [<em>Gwrthwynebiad</em>.] Gwrthwynebu. Gohiriaf y bleidlais o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764308
390
Cy
260617-7
6. Dadl Reform UK: Gwariant rhyngwladol y Llywodraeth
I
<p>Gohiriwyd y pleidleisio tan y cyfnod pleidleisio.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764237
391
Cy
2026-06-17T16:53:11
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12193&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Rydyn ni'n symud yn awr i'r eitem nesaf, eitem 7, dadl Reform UK, cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr. Galwaf ar Francesca O'Brien i wneud y cynnig.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764238
392
Cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
I
<p>Cynnig NDM9250 Llŷr Powell</p>
<p>Cefnogwyd gan Andrew Griffin, Art Wright, Cristiana Emsley, Jason O'Connell, Joshua Kim, Sarah Cooper-Lesadd</p>
<p>Cynnig bod y Senedd:</p>
<p>Yn cefnogi creu cofrestr lobïwyr statudol ar gyfer Cymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764239
393
Cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
I
<p>Cynigiwyd y cynnig.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764242
394
En
2026-06-17T16:53:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12212&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12190
12190
Francesca O'Brien AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12190
O'Brien, Francesca
<p>Diolch, Lywydd. Rwy'n gwneud y cynnig hwn yn enw Llŷr Powell, ar ran Reform UK, ar egwyddor syml fod gan bobl Cymru hawl i wybod pwy sy'n ceisio dylanwadu ar y cyfreithiau a'r penderfyniadau a wneir yn eu henw, ac nid yw'r hawl honno'n cael ei pharchu ar hyn o bryd. Mae angen tryloywder ar bob democratiaeth iach, ac am ormod o amser mae'r sefydliad hwn wedi gweithredu o dan orchudd o gyfrinachedd ar un o'r perthnasoedd mwyaf canlyniadol mewn gwleidyddiaeth: y berthynas rhwng y rhai sy'n gwneud penderfyniadau a'r rhai sy'n ceisio dylanwadu arnynt.</p>
<p>Gadewch imi fod yn glir ar y dechrau: nid yw lobïo ei hun o reidrwydd yn broblem. Gall elusennau lobïo dros bobl agored i niwed, gall busnesau bach lobïo am reoliadau tecach, gall undebau llafur lobïo dros eu haelodau, gall ffermwyr lobïo dros ddiogeledd bwyd, a gall grwpiau cymunedol lobïo am well gwasanaethau lleol. Nid oes unrhyw beth yn sinistr yn hynny ac nid oes unrhyw beth yn y cynnig hwn yn ceisio ei anghymell, cyfyngu arno neu rwystro pobl gyffredin sydd ond am gael eu lleisiau wedi'u clywed gan y rhai sy'n eu cynrychioli. Mae'r cynnig hwn yn ymwneud â'r gwahaniaeth rhwng lobïo sy'n digwydd yn agored a'r dylanwad sy'n digwydd yn y cysgodion, a sicrhau bod y cyhoedd bob amser yn gallu dweud y gwahaniaeth.</p>
<p>Gadewch inni ddelio â'r ffeithiau fel y maent heddiw. Ar hyn o bryd nid oes gan Gymru gofrestr statudol ar gyfer lobïwyr. Yr hyn sy'n bodoli yn lle hynny yw set o ganllawiau gwirfoddol y cytunwyd arnynt drwy benderfyniad yn y Siambr hon yn ôl yn 2013, wedi'u hategu gan god ymddygiad sy'n gosod baich diwydrwydd dyladwy ar Aelodau unigol yn hytrach nag ar unrhyw fframwaith systematig. Cymharwch hynny â gweddill yr ynysoedd hyn, fel y maent bellach. Mae'r Alban wedi meddu ar gofrestr lobïwyr statudol ers 2016. Mae Iwerddon wedi bod ag un ers 2015. Mae gan San Steffan ei gofrestr ei hun hefyd, sy'n cynnwys lobïwyr ymgynghorol. Yn arwyddocaol, fe wnaeth Llywodraeth Cymru optio allan. Pan asesodd Transparency International reoliadau tryloywder ac uniondeb gweinidogol ar draws pedair Llywodraeth y DU, daeth Cymru'n drydydd. Trydydd o bedwar. Nid yw hwnnw'n gyflawniad i'w amddiffyn, mae'n gyflawniad i'w unioni.</p>
<p>Nid yw hyn yn bryder newydd chwaith. Cyn belled yn ôl ag ymchwiliad y Pwyllgor Safonau Ymddygiad ei hun i lobïo, cyflwynwyd tystiolaeth sy'n gwneud yr union achos yr ydym ni yn Reform UK yn ei wneud heddiw. Dywedodd ymarferwyr materion cyhoeddus eu hunain, yr union bobl a fyddai ar y gofrestr honno, wrth y pwyllgor y byddai croeso i gofrestr statudol ar yr amod ei bod yn cynnwys lobïwyr mewnol ac asiantaethau allanol, nid y naill neu'r llall ohonynt. O ystyried pa mor aml y mae Llywodraethau lleiafrifol yn nodwedd o wleidyddiaeth yma, dadleuent yn synhwyrol fod dylanwad nid yn unig yn llifo drwy Weinidogion Cymru, mae'n llifo drwy bob Aelod o'r Senedd hon, oherwydd gall pob Aelod gynnig deddfwriaeth, cyflwyno gwelliannau a newid canlyniadau. Ni fyddai cofrestr sydd ond yn cynnwys cyfarfodydd gweinidogol yn unig ond yn cynnig rhan fach iawn o'r darlun.</p>
<p>Mae yna gwestiwn hefyd pam y mae Llywodraethau olynol wedi gwrthsefyll hyn. Dadleuodd un cyn-Weinidog unwaith fod deddfwriaeth ar lobïo'n ddiangen am nad oedd gan lobïwyr, yn ei eiriau ef, fynediad at Weinidogion. Nid wyf yn credu bod unrhyw un yn y Siambr hon neu unrhyw un sy'n gwylio gartref yn credu hynny go iawn. Fe wyddom fod cyfarfodydd yn digwydd, fe wyddom fod mynediad yn digwydd. Yr unig gwestiwn yw a yw'r cyhoedd yn cael gweld pwy sy'n gofyn am y pàs mynediad triphlyg, ar ran pwy ac ar ba bwnc. Nid yw cofrestr yn atal y cyfarfodydd hynny rhag digwydd. Mae'n golygu'n syml fod pobl Cymru yn dod i wybod eu bod yn digwydd.</p>
<p>Nawr, mae safbwynt Reform ar hyn yn syml ac yn gyson â'r safbwynt a nodwyd gennym yn glir i bobl Cymru cyn iddynt ein hanfon ni yma. Fe wnaethom addo cyflwyno cofrestr lobïwyr ar gyfer y Senedd, gan sicrhau bod Cymru'n cyd-fynd â gweddill y Deyrnas Unedig. Mae cyfle gan y Senedd hon ar ddechrau'r tymor newydd i gau bwlch sydd wedi'i adael ar agor am ormod o amser a rhoi diwedd ar y syniad o ddrws tro caeedig ar gyfer swigen Bae Caerdydd, sydd wedi arwain at ormod o wleidyddion yn cael eu datgysylltu oddi wrth bobl gyffredin ac at ganfyddiad o wleidyddion â'u trwynau yn y cafn. Mae gennym gyfle i ddod â'r canfyddiad hwn i ben heddiw. Edrychaf ymlaen at glywed cyfraniadau'r Aelodau ar draws y Siambr. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764309
395
Cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
I
<p>Daeth y Dirprwy Lywydd (Kerry Ferguson) i’r Gadair.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764224
396
En
2026-06-17T16:55:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12302&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764254
397
Cy
2026-06-17T16:58:58
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12540&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Diolch. Rwyf wedi dethol y gwelliant i'r cynnig. Galwaf ar Huw Thomas i gynnig yn ffurfiol welliant 1, a gyflwynwyd yn enw Lynne Neagle. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764256
398
Cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
I
<p>Gwelliant 1—Lynne Neagle</p>
<p>Cefnogwyd gan Shav Taj</p>
<p>Ychwanegu fel pwyntiau newydd ar ddiwedd y cynnig:</p>
<p>Yn cydnabod gwaith y Pwyllgor Safonau Ymddygiad yn y Chweched Senedd ar y mater hwn ac yn galw ar ei bwyllgor olynol i fwrw ymlaen â'r cynnig i greu cofrestr lobïwyr statudol ar gyfer Cymru.</p>
<p>Yn galw ar yr holl bartïon â buddiant i ymgysylltu'n gadarnhaol â'r gwaith hwn.</p>
<p>Yn cydnabod pwysigrwydd tryloywder mewn bywyd cyhoeddus yng Nghymru.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764257
399
Cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
I
<p>Cynigiwyd gwelliant 1.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764258
400
Cy
2026-06-17T16:59:09
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12551&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12156
12156
Huw Thomas AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12156
Thomas, Huw
<p>Diolch, Ddirprwy Lywydd. Dwi'n codi i gyflwyno'r gwelliant hwnnw, gwelliant dwi'n gobeithio caiff ei weld fel un cadarnhaol sy'n cryfhau nod y cynnig gwreiddiol i sefydlu cofrestr statudol o lobïwyr. </p>
<p>Yn gyntaf, hoffwn roi ar gofnod ein diolch ni i Bwyllgor Safonau Ymddygiad y chweched Senedd am ei waith yn datblygu fframwaith safonau cliriach, cryfach a mwy tryloyw, gan gynnwys adolygu ac ychwanegu at y cod ymddygiad yr ydym i gyd yn ei ddilyn yn y lle hwn. Rwyf hefyd yn cymeradwyo gwaith y pwyllgor safonau ar urddas a pharch, gyda phroses adalw yn arbennig o bwysig i iechyd ein democratiaeth Gymreig. Rhaid inni bob amser ymdrechu at y safonau uchaf o ymddygiad fel Aelodau o'r Senedd hon. </p>
<p>Gan droi at lobïo yn benodol, mae adroddiad etifeddiaeth y pwyllgor safonau wedi gadael y gwaith o symud ymlaen â'r gofrestr statudol o lobïwyr i fyny i ni, fel Aelodau newydd o'r Senedd, ac i'r pwyllgor safonau newydd. Mae'r Aelodau ar y meinciau hyn yn barod i wthio hyn yn ei flaen, ac rwy'n galw ar bob Aelod yn y lle hwn i gydweithio ar y mater. Dylai'r tryloywder ychwanegol hwn gael ei groesawu gan Aelodau'r Senedd hon a chan bawb, fel y gwnaethpwyd y pwynt jest nawr. Mae'n iawn bod y wybodaeth hon ar gael yn gyhoeddus i bobl ei harchwilio a'i deall. Fel Senedd wedi'i hehangu, mae gennym ddyletswydd i bobl Cymru i fod mor agored a thryloyw ag y gallwn. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764219
401
Cy
2026-06-17T17:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12602&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764220
402
Cy
2026-06-17T17:00:47
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12649&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
8579
8579
Peredur Owen Griffiths AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8579
Griffiths, Peredur Owen
<p>Diolch am ddod â'r drafodaeth yma gerbron heddiw.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764221
403
En
2026-06-17T17:00:52
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12654&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
8579
8579
Peredur Owen Griffiths AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8579
Griffiths, Peredur Owen
<p>Fel aelod o'r pwyllgor safonau yn y chweched Senedd, gwn nad yw hwn yn fater newydd. Mae lobïo'n fater sydd wedi cael ei ystyried yn ofalus dros nifer o Seneddau, ac mae'r pwyllgor wedi cydnabod bob amser nad yw lobïo ynddo'i hun yn amhriodol. Mae gwrando ar elusennau, undebau llafur, busnesau, ymgyrchwyr, cyrff proffesiynol ac etholwyr yn rhan o'r ffordd y mae Aelodau'n gwneud ein gwaith. Ond mae gwahaniaeth pwysig rhwng ymgysylltu dilys a system lle na all y cyhoedd weld yn glir pwy sy'n ceisio dylanwadu ar benderfyniadau, ar ran pwy ac ar ba fater. Dyna lle mae tryloywder yn bwysig.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764222
404
Cy
2026-06-17T17:01:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12692&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
8579
8579
Peredur Owen Griffiths AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8579
Griffiths, Peredur Owen
<p>Mae angen i ni fod yn ofalus i beidio â chreu system sy'n cosbi ymgysylltu democrataidd arferol. Dylai etholwyr, elusennau bach, grwpiau cymunedol ac ymgyrchwyr lleol allu siarad efo Aelodau heb ofn cael eu dal mewn biwrocratiaeth ddiangen. Ond mae gwahaniaeth rhwng hynny a lobïo proffesiynol, masnachol neu drefnus ar ran buddiannau penodol. Dyna le mae angen mwy o eglurder.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764223
405
En
2026-06-17T17:01:54
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12716&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
8579
8579
Peredur Owen Griffiths AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8579
Griffiths, Peredur Owen
<p>Mae cwestiwn yn codi hefyd ynghylch ymddygiad lobïwyr wrth ymgysylltu ag Aelodau. Mae'r rhan fwyaf o sefydliadau'n ymgysylltu'n briodol ac yn barchus. Maent yn darparu gwybodaeth, yn dadlau eu hachos ac yn deall bod yn rhaid i Aelodau ffurfio eu barn eu hunain er budd y cyhoedd. Ond mae yna adegau hefyd pan fo'u dull o weithredu yn gallu bod yn rhy ddi-baid neu ymwthgar. Ni ddylid rhoi pwysau ar Aelodau, eu plagio a gwneud iddynt deimlo y gellir gorfodi mynediad atynt drwy dactegau di-baid.</p>
<p>Mae gennyf bryderon hefyd ynghylch y ffordd y caiff ystad y Senedd ei defnyddio weithiau yn y cyd-destun hwn. Mae'r Senedd yn ofod democrataidd cyhoeddus. Nid yw'n lleoliad masnachol i gwmnïau lobïo preifat wneud arian o fynediad at Aelodau neu'r sefydliad. Lle mae'r ystad ar gael yn ddi-dâl, rhaid sicrhau tryloywder priodol os yw cyfryngwyr yn codi ar sefydliadau i gymryd rhan mewn digwyddiadau a gynhelir yma. Dylai Aelodau, cyfranogwyr a'r cyhoedd fod yn glir ynghylch pwy sy'n trefnu digwyddiad, pwy sy'n talu, ar bwy y codir tâl a pha rôl y mae unrhyw gwmni materion cyhoeddus neu lobïo yn ei chwarae.</p>
<p>Felly, dylai cofrestr statudol nid yn unig gofnodi pwy sy'n lobïo ac ar ran pwy, ond dylid cael disgwyliadau clir ynghylch ymddygiad i'w ategu hefyd. Dylai lobïo proffesiynol fod yn dryloyw, yn gymesur ac yn barchus o rôl ddemocrataidd Aelodau etholedig a natur gyhoeddus ystad y Senedd. Byddai hynny'n diogelu Aelodau, ond byddai hefyd yn diogelu sefydliadau a lobïwyr sydd ag enw da ac sydd eisoes yn gweithredu i safon uchel.</p>
<p>Mae'r canllawiau presennol eisoes yn nodi'n glir y dylai Aelodau wybod pwy sy'n eu lobïo a pham. Mae hefyd yn annog Aelodau i gadw cofnodion o gyfarfodydd lobïo. Roedd hynny'n synhwyrol ar y pryd. Ond nid yw'r canllawiau ar eu pen eu hunain yn ddigon mwyach. Mae'r Senedd wedi tyfu, mae ei chyfrifoldebau wedi cynyddu ac mae disgwyliadau'r cyhoedd ynghylch didwylledd mewn bywyd gwleidyddol wedi cynyddu hefyd. Dyna pam y mae cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr i Gymru yn gam nesaf rhesymegol erbyn hyn. Dylai fod yn gymesur ac ni ddylai osod beichiau afresymol ar elusennau bach, ymgyrchwyr cymunedol ac etholwyr. Ond dylai gweithgarwch lobïo proffesiynol fod yn weladwy, yn gyson ac yn destun rheolau clir.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764225
406
Cy
2026-06-17T17:04:06
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12848&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
8579
8579
Peredur Owen Griffiths AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8579
Griffiths, Peredur Owen
<p>Dwi'n cefnogi'r cynnig. Dylai Cymru gael cofrestr statudol o lobïwyr. Dwi hefyd yn cefnogi gwelliant y Blaid Lafur. Mae'n cydnabod yn briodol y gwaith a wnaeth y pwyllgor safonau yn y chweched Senedd ac yn gofyn i'r pwyllgor yn y Senedd yma fwrw ymlaen gyda'r gwaith hwn ar fyrder. Dylid gwneud hynny'n ofalus, yn dryloyw a chyda chydweithio cadarnhaol gan bob plaid.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764248
407
En
2026-06-17T17:04:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12873&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
8579
8579
Peredur Owen Griffiths AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8579
Griffiths, Peredur Owen
<p>Nid oes a wnelo hyn â bwrw amheuaeth ar bob sefydliad sy'n siarad ag Aelod. Mae a wnelo â chryfhau hyder yn nemocratiaeth Cymru. Mae tryloywder yn diogelu'r cyhoedd, ond mae hefyd yn diogelu Aelodau, ymgyrchwyr, elusennau, busnesau a gweithgarwch lobïo dilys rhag y canfyddiad fod pobl yn dylanwadu y tu ôl i ddrysau caeedig. Am y rheswm hwnnw, rwy'n cefnogi'r cynnig a'r gwelliant, ac yn gobeithio y gall y Senedd gamu ymlaen o drafod i gyflawni. Diolch yn fawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764227
408
En
2026-06-17T17:05:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12902&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764244
409
En
2026-06-17T17:05:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=12902&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12167
12167
Sarah Cooper-Lesadd AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12167
Cooper-Lesadd, Sarah
<p>Hoffwn ddechrau nid gyda dadl, ond gyda darlun. Dychmygwch rywun yn cerdded i mewn i'r adeilad hwn ar brynhawn tawel. Mae ganddynt gyfarfod, ac ni fydd neb yn ei gofnodi. Maent yn dadlau eu hachos yn ddistaw—Bil, cymal, penderfyniad a fydd yn cyffwrdd â 3 miliwn o fywydau. Ac wrth iddynt siarad, mae'r gyfraith yn dechrau symud, yn araf, bron yn anweledig, tuag at fuddiant na allwch ei weld, at ddiben na fyddwch chi byth yn cael gwybod amdano. Yna, maent yn codi ac yn gadael, ac mae'r ystafell yn cael ei gadael yn union fel yr oedd, pob cadair yn ei lle, fel pe na bai unrhyw un erioed wedi bod yno—dim enw, dim cofnod, dim ôl, dim i ddweud eu bod erioed wedi bod yma, fel pe na baent erioed wedi bodoli ac fel pe na baent yn real. Ac eto, mae eu holion bysedd ar y gyfraith bellach, ac ni fydd yr un ohonom byth yn gwybod llaw pwy a'u gadawodd yno. Dyna'r agwedd fwyaf annifyr, y gall rhywun effeithio ar fywyd cyfraith, ei llunio yn ôl eu hewyllys, a gadael yr ystafell yn union fel yr oedd. Nid methiant yn ein system yng Nghymru yw hynny—dyna yw'r system. Rydym ymhlith y democratiaethau olaf yn y byd gorllewinol sy'n dal i fodloni ar gael ein trin fel hyn, i adael i'n cyfreithiau gael eu siapio gan y dwylo na fyddwn ni byth yn eu gweld ac na fyddwn ni byth yn eu hadnabod.</p>
<p>Felly, y cwestiwn rwyf am ei ofyn nawr yw: sut y mae adeiladu system dda? Adeiladodd Bil y DU ei gofrestr cyn i Iwerddon wneud hynny, ac fe'i hadeiladodd yn wael. Nid yw ond yn cynnwys lobïwyr ymgynghorol, a barnwyd mai dyma'r gofrestr leiaf tryloyw yn y byd gorllewinol. Mae gan yr Unol Daleithiau 10 gwaith yn fwy o lobïwyr ar eu cofrestr gyhoeddus, hyd yn oed gan addasu ar gyfer y boblogaeth. Aeth Iwerddon i'r cyfeiriad arall. Mae eu cofrestr nhw'n cynnwys unrhyw un sy'n lobïo swyddog cyhoeddus, mae'n cefnogi'r gofrestr â rheoleiddiwr sy'n monitro, yn ymchwilio ac yn dirwyo, ac mae'n gwneud oddeutu 10 gwaith yr enillion. Yr un syniad, canlyniad hollol wahanol. Nid ymdrech oedd y gwahaniaeth, ond y cynllun, ac nid oes angen inni ailddyfeisio'r olwyn. Mae'r Alban eisoes yn dangos y ffordd—Bil Llywodraeth yn cael ei redeg gan Senedd yr Alban ei hun.</p>
<p>Ond mae'n rhaid ei ehangu'n ofalus. Pan dderbyniodd y Pwyllgor Safonau Ymddygiad dystiolaeth, rhoddodd Cyngor Gweithredu Gwirfoddol Cymru rybudd, yn gywir ddigon, y dylem wrando arno: os yw eich diffiniad yn anghywir, fe fyddwch yn tynnu banc bwyd i'r un rhwyd â pheiriant lobïo corfforaethol, gan ddychryn yr elusennau y mae democratiaeth yn dibynnu arnynt. A gwnaeth fy nghyd-Aelod Peredur Owen Griffiths bwynt cwbl ardderchog, ac rwy'n talu teyrnged i'w araith. Nid a ddylai Cymru gael cofrestr yw'r cwestiwn. Mae gan yr Alban un ers 2016, Iwerddon ers 2015, mae gan yr UE un, ac mae gan hyd yn oed y Ffindir un. Y cwestiwn go iawn yw a yw Cymru'n adeiladu cofrestr sy'n gweithio, neu un sy'n edrych yn dda yn unig ond nad yw'n newid dim, oherwydd ar hyn o bryd, nid oes prin unrhyw beth gennym oni bai am benderfyniad gan y Senedd hon yn 2013, a nodwch beth y mae'n ei wneud—mae'n gosod dyletswyddau arnom ni, ar Aelodau, i gymryd nodiadau a gwrthod eiriolaeth am dâl. Nid yw'n gosod unrhyw ddyletswyddau o gwbl ar y lobïwyr. Mae'n oddefol, nid oes modd ei orfodi, ac nid yw'n dweud fawr o ddim wrth bobl Cymru am bwy sy'n siapio eu cyfreithiau.</p>
<p>A gadewch imi sôn am rywbeth arall. Nid yw tryloywder yn dibynnu ar ba mor bur yw pwy bynnag sy'n dadlau'r achos. Mae'n dibynnu ar ba un a yw'r rheolau'n gywir. Mae rheolau cryf yn diogelu'r cyhoedd rhag camweddau ym mhob plaid, gan gynnwys, pan fo angen, fy mhlaid i. Byddai'n llawer gwell gennyf fod yn Aelod a ddadleuodd dros y rheolau hyn na'n un o'r rheini a obeithiai'n dawel na fyddent byth yn dod. Sy'n fy arwain at welliant 1. Mae'r Senedd hon wedi archwilio'r cwestiwn hwn ddwywaith—ymchwiliad llawn yn y Senedd ddiwethaf, ac un arall yn 2018. Casglwyd y dystiolaeth hon ddwywaith, a ddwywaith ni chafodd unrhyw beth ei adeiladu, a nawr, gofynnir inni ei throsglwyddo i bwyllgor arall i'w harchwilio eto. Felly, nid dadansoddiad oedd ar goll—yr ewyllys i ddeddfu oedd ar goll. Mae gan y Llywodraeth hon yng Nghymru neu Gomisiwn y Senedd bob grym i gyflwyno Bil. Nid pwyll yw disodli galwad i greu cofrestr gyda gwahoddiad i'w hailarchwilio, ond oedi. Oherwydd, yn y pen draw, nid oes a wnelo hyn â lobïwyr sy'n gwneud gwaith dilys—mae a wnelo â chwestiwn syml y mae gan unrhyw unigolyn yng Nghymru hawl i'w ofyn: pwy oedd yn yr ystafell? Pwy oedd yn yr ystafell pan ysgrifennwyd y gyfraith hon, a pham na chefais wybod? Atebwch hynny, a bydd gennych ddemocratiaeth y mae'n werth ymddiried ynddi. Gwrthodwch, ac ni ddylem synnu pan fo pobl yn rhoi'r gorau i gredu yn y lle hwn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764226
410
En
2026-06-17T17:10:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13202&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764240
411
En
2026-06-17T17:10:07
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13209&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764246
412
En
2026-06-17T17:10:11
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13213&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764251
413
En
2026-06-17T17:14:24
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13466&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764253
414
En
2026-06-17T17:14:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13467&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764241
415
En
2026-06-17T17:10:10
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13212&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
5107
5107
Vikki Howells AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5107
Howells, Vikki
<p>Mae'r cynnig ger ein bron heddiw yn bwnc pwysig, ac yn un sy'n mynd at wraidd y ffordd y gall a'r ffordd y dylai dinasyddion ddisgwyl i ddemocratiaeth fodern weithio'n ymarferol i sicrhau bod penderfyniadau'n cael eu gwneud am y rhesymau cywir, eu bod yn cael eu gwneud mewn ffordd dryloyw a chyda buddiannau gorau ein gwlad wrth eu gwraidd ac nid o ganlyniad i ddylanwad gormodol, arian na llygredd. Wrth inni geisio sicrhau hyn, fod ein democratiaeth yn addas i’r diben, mae'n bwysig cofio, fel y nodwyd gan fy nghyd-Aelodau Huw Thomas a Peredur Owen Griffiths, nad ydym yn dechrau gyda llechen lân yma. Mae hwn yn bwynt a wnaed yng ngwelliant Llafur Cymru a gyflwynwyd yn enw fy nghyd-Aelod Lynne Neagle, sy'n nodi'r gwaith a wnaed yn nhymor y Senedd ddiwethaf gan y Pwyllgor Safonau Ymddygiad.</p>
<p>Wrth fyfyrio ar hyn, hoffwn fyfyrio ar fy mhrofiad fy hun fel Cadeirydd y pwyllgor hwnnw am dair blynedd gyntaf y tymor. Felly, fel pwyllgor, fe wnaethom ddechrau edrych ar lobïo yn gynnar, ond yna fe wnaethom ymgorffori hynny mewn ymchwiliad ehangach ynghylch atebolrwydd Aelodau unigol. Ac ym mis Mai 2024, fe wnaethom ymateb i gais am gofrestr o lobïwyr yng Nghymru. Nawr, nid oedd y gwaith hwn wedi'i gwblhau erbyn imi adael y pwyllgor yn nes ymlaen y flwyddyn honno, ond dilynais ei gynnydd gyda diddordeb. Rwy'n credu bod angen inni gofio un pwynt allweddol yn hyn oll, sef y ffaith bod gan Gymru nifer fawr o elusennau bach iawn sy'n aml eisiau cysylltu ag Aelodau'r Senedd hon ar faterion sy'n agos at eu calonnau. Rwy'n cofio bod rhai pryderon wedi codi y gallai unrhyw gofrestr fod yn rhwystr i sefydliadau elusennol llai o faint a allai ei chael hi'n anodd ymdopi â'r fiwrocratiaeth a'r costau posibl. Felly, yn sicr, bydd angen rhoi camau diogelu ar waith ar unrhyw gofrestr o lobïwyr i sicrhau nad oes unrhyw ganlyniadau anfwriadol lle gallai elusen fach, er enghraifft, deimlo bod yn rhaid iddi dalu i lobïwr ymgymryd ag eiriolaeth ar eu rhan. Rwy'n siŵr bod hynny'n rhywbeth y gall pob un ohonom gytuno na fyddem eisiau ei weld. Felly, rwy'n falch fod y Pwyllgor Safonau Ymddygiad blaenorol wedi nodi bod angen gwell diffiniad arnom sy'n gwahaniaethu'n well rhwng lobïo ac eiriolaeth.</p>
<p>Nawr, mae hyn yn cydnabod, wrth gwrs, fel y nododd Aelodau eraill, y gall lobïo fod yn rhywbeth cadarnhaol sy'n dyfnhau dealltwriaeth, yn mireinio polisi ac yn cyfleu profiad bywyd, ond mae'n rhaid gwneud hynny mewn ffordd sy'n dryloyw ac yn atebol. Dyma faterion a nodwyd yn adroddiad etifeddiaeth y pwyllgor, ac rwy'n gobeithio y bydd y Pwyllgor Safonau Ymddygiad newydd yn mynd i'r afael â nhw maes o law. Gan ein bod yn ethol Cadeirydd y pwyllgor safonau nesaf y prynhawn yma, rwy'n gobeithio y bydd yr ymgeiswyr am y gadeiryddiaeth yn cadw'r pwyntiau hyn mewn cof.</p>
<p>Roedd hefyd yn ddiddorol gweld bod yr adroddiad etifeddiaeth yn galw ar y pwyllgor i ystyried gwaith pellach ar fater rhoddion yn y cyd-destun hwn. Nawr, mae hyn yn hanfodol. Felly, ochr yn ochr â fy niolch i Reform UK Ltd am gyflwyno'r cynnig hwn, rwyf hefyd am fynegi elfen o syndod at y cynnig y maent wedi'i gyflwyno heddiw. Mae arweinydd Reform UK Ltd, ei gyn-brif gyfranddaliwr, yn adnabyddus am ddenu swm syfrdanol o arian mewn rhoddion; mwy na £2 filiwn, yn ôl yr hyn a ddeallaf, ers iddo ddod yn Aelod Seneddol. Nid yw hynny'n cynnwys y 'rhodd' o £5 miliwn gan Christopher Harborne cyn etholiad cyffredinol 2024, yr oedd Mr Farage i'w weld wedi anghofio popeth amdano. Felly, i gloi, rwy'n croesawu'r craffu newydd gan Reform UK Ltd ar ddylanwad arian ar wleidyddiaeth, ac i'r diben hwnnw, rwy'n gobeithio y gall pob plaid gydweithio i sicrhau ein bod yn gwneud hyn yn iawn. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764255
416
En
2026-06-17T17:14:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13472&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12142
12142
Benjamin Hodge Mckenna AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12142
Hodge Mckenna, Benjamin
<p>Rwy'n siarad heddiw o blaid cofrestr statudol o lobïwyr yng Nghymru. Rhywbeth y mae pob un ohonom yn ei glywed yn y cyfryngau gan gyd-wleidyddion, ac yn bwysicaf oll, gan y bobl rydym yn eu cynrychioli, yw bod hyder mewn gwleidyddiaeth yn lleihau. Ledled y wlad, mae llawer o bobl yn credu nad yn y Siambr hon y mae dylanwad ym Mae Caerdydd, ond mewn ciniawau preifat, corfforaethol, ac yn fwyaf erchyll, yng nghynadleddau'r pleidiau. Fel cynrychiolwyr etholedig, mae'n ddyletswydd arnom i adfer hyder yn ein system ddemocrataidd. Gallwn ddechrau'r broses hon drwy gynyddu'r tryloywder a'r atebolrwydd yn ein gwleidyddiaeth. Dylid gwneud penderfyniadau sy'n effeithio ar bobl Cymru yn gwbl weladwy, nid dros baned nad yw'r cyhoedd yn cael ei blasu. Pan fydd Aelodau'r Siambr hon—[<em>Torri ar draws</em>.] Fe wnaf dderbyn un cyflym, os nad oes ots gennych.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764245
417
En
2026-06-17T17:15:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13502&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764247
418
En
2026-06-17T17:15:25
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13527&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12156
12156
Huw Thomas AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12156
Thomas, Huw
<p>Rydych chi'n sôn am gynadleddau'r pleidiau. Mae'n ffaith bod Reform, yn y gorffennol, wedi gwahardd newyddiadurwyr o gynadleddau eu plaid. A yw'n edifar gennych am hynny, ac a wnewch chi godi hynny gydag arweinwyr y blaid?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764249
419
En
2026-06-17T17:15:35
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13537&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12142
12142
Benjamin Hodge Mckenna AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12142
Hodge Mckenna, Benjamin
<p>Wel, mae'n ddiddorol fod yr Aelod o'r blaid gyferbyn yn achub ar y cyfle hwn i geisio sgorio pwyntiau gwleidyddol pan fo Reform yn ceisio gwella tryloywder ac atebolrwydd yn y Siambr hon.</p>
<p>Mae gan San Steffan gofrestr, mae gan Holyrood gofrestr, ond mae Cymru'n dibynnu ar ganllawiau gwirfoddol a bwriadau da. Nid oes gennym unrhyw eglurder gwirioneddol ynghylch pwy a dalwyd i ddylanwadu ar bwy. Nid yw hyn yn ddigon da. Wrth i'r Senedd hon aeddfedu fel sefydliad, rhaid i'w chamau ddiogelu aeddfedu gyda hi. Heb dryloywder priodol, rydym yn wynebu'r posibilrwydd y bydd pobl yn colli ffydd yn y sefydliad hwn yn llwyr.</p>
<p>Ddydd Llun, roedd hi'n 811 o flynyddoedd ers llofnodi'r Magna Carta, rhywbeth rwy'n siŵr fod pawb yn yr ystafell hon wedi'i ddathlu. Roedd yn datgan na fyddai unrhyw ddyn rhydd yn colli ei hawliau ac eithrio drwy farn gyfreithiol ei gyfoedion neu gyfraith gwlad. Golygai hynny na ellid gwerthu cyfiawnder na phŵer mympwyol. Mae'r egwyddor honno, fod yn rhaid i bŵer fod yn atebol ac yn weladwy, wedi bod yn gonglfaen i ddemocratiaeth Prydain. Dywedodd Winston Churchill mai democratiaeth yw'r 'ffurf waethaf ar lywodraeth ac eithrio pob un o'r lleill', ond roedd hefyd yn ymwybodol o'i gwendid mwyaf, pan fydd y lliaws yn cael eu llywodraethu er buddiannau sinistr yr ychydig.</p>
<p>Rydym wedi clywed sylwadau da yn y Siambr hon heddiw ynglŷn â'r ffaith nad lobïo ei hun yw'r gelyn. Mae gan bobl, elusennau a busnesau fel ei gilydd bob hawl i ddadlau eu hachos wrth gynrychiolwyr etholedig. Yn Reform UK, rydym am i Gymru gael economi lewyrchus lle mae menter yn ffynnu, ond pan fydd eiriolwyr anetholedig sy'n aml ar gyflogau uchel yn gweithio i siapio polisi cyhoeddus mewn cyfarfodydd preifat, rydym mewn perygl o syrthio i fod yn llywodraeth ddirprwyol. Mae sefydlu cofrestr statudol yn gam tuag at adfer hyder yn ein gwleidyddiaeth drwy wella tryloywder ac atebolrwydd y Siambr hon. Pwy sy'n lobïo pwy, ar ran pwy, a faint y maent yn ei wario? Mae cofrestr gyhoeddus syml a hygyrch yn dweud hynny wrth y bobl. Dim mwy o esgusodion a dim mwy o ddrysau tro heb unrhyw graffu.</p>
<p>Ar yr ochr hon i'r Siambr, rydym eisiau rhoi'r bobl yn gyntaf, nid y cwangos, nid y dosbarth gwleidyddol proffesiynol, ac nid y rheini sy'n ceisio dylanwadu'n breifat ar bolisi cyhoeddus. Mae'r gofrestr hon yn ddiwygiad democrataidd cymedrol sy'n gwella tryloywder ac yn lleihau amheuaeth. Mae'n cryfhau ein datganoli drwy ddangos y gall Cymru arwain ar uniondeb, nid syrthio ar ei hôl hi. Dywedodd yr athronydd Prydeinig Jeremy Bentham,</p>
<p>'Heb gyhoeddusrwydd, nid yw unrhyw ddaioni'n barhaol; drwy gyhoeddusrwydd, ni all unrhyw ddrwg barhau.'</p>
<p>Gadewch inni gofleidio'r egwyddor honno ac ymddiried yn y cyhoedd gyda'r gwir. Diolch yn fawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764269
420
En
2026-06-17T17:18:43
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13725&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
145
145
Paul Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=145
Davies, Paul
<p>Rwy'n falch o gymryd rhan yn y ddadl bwysig hon. Mae'r Ceidwadwyr Cymreig yn cefnogi cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr, ac rydym wedi nodi'n glir ac yn gyson ein bod yn cefnogi unrhyw gamau i ddarparu mwy o dryloywder yn ein democratiaeth, a byddwn yn cefnogi'r cynnig hwn heddiw.</p>
<p>Fel y dywedwyd, nid oes gan Gymru gofrestr lobïo, mewn cyferbyniad llwyr â llawer o wledydd eraill lle mae cofrestrau gorfodol eisoes ar waith. Nawr, nid yw hynny'n golygu y dylem wneud rhywbeth am fod Seneddau eraill yn ei wneud, ond lle mae manylion cofrestr lobïo wedi'u nodi'n glir, a lle maent yn dangos mwy o dryloywder ac atebolrwydd, dyna yw'r peth iawn i'w wneud. Mae hyn yn rhywbeth y mae gennyf rywfaint o brofiad ohono, ar ôl bod yn aelod o'r Pwyllgor Safonau Ymddygiad trawsbleidiol, pan ystyriodd sut y dylid cyflwyno cofrestr lobïo yn y bumed Senedd, ac mae'n bwysig deall cyd-destun ymchwiliad y pwyllgor hwnnw.</p>
<p>Bydd yr Aelodau'n ymwybodol fod y pwyllgor hwnnw wedi dod i'r casgliad y gallai fod angen creu cofrestr drwy lwybr statudol. Ar y pryd, dadleuodd y pwyllgor fod y gwersi o Seneddau eraill yn dangos bod perygl o niwed i enw da a pherygl na fyddai'r Aelodau'n ymgysylltu â sefydliadau nad ydynt yn cydymffurfio pe bai cofrestr wirfoddol yn cael ei chyflwyno. Nododd yr adroddiad hwnnw hefyd, yn gywir ddigon, er mwyn bod yn effeithiol mae</p>
<p>'angen i gofrestr gael cymhellion digonol ar gyfer cydymffurfio a chosbau am beidio â chydymffurfio.'</p>
<p>Ac felly, byddai cofrestr ar sail statudol yn sicr o ddarparu mwy o hygrededd ac yn helpu i gryfhau hyder y cyhoedd yn ein democratiaeth. Fodd bynnag, ar yr un pryd, daeth y pwyllgor i'r casgliad y byddai angen dangos defnydd cymesur o adnoddau a gwerth am arian i'r trethdalwr hefyd.</p>
<p>Fel y dywedodd yr adroddiad, ar y pryd nid oedd</p>
<p>'llawer o dystiolaeth i ddangos bod cofrestrau statudol ar eu ffurf bresennol yn darparu'r wybodaeth gywir i wella tryloywder.'</p>
<p>Roedd profiad deddfwrfeydd eraill, ac yn enwedig San Steffan a'r Alban, yn dal i esblygu pan gynhaliwyd yr ymchwiliad hwnnw, a dadleuodd y pwyllgor, yn gywir ddigon, y dylai Cymru ddysgu o'r modelau hynny cyn gwneud unrhyw benderfyniadau ynglŷn â chofrestr statudol.</p>
<p>Yn hytrach na rhuthro i mewn i system a allai fethu darparu tryloywder ystyrlon, argymhellodd y pwyllgor gyfres o gamau ymarferol dros dro i helpu i wella tryloywder ynghylch gwaith yr Aelodau. Er enghraifft, argymhellwyd treialu cyhoeddi dyddiaduron yr Aelodau fel y gellid deall graddfa a natur lobïo yn well. Argymhellodd y pwyllgor hefyd gynnydd o ran faint o wybodaeth a gyhoeddir am ddigwyddiadau a gynhelir ar ystad y Senedd, ac argymhellodd ymchwil bellach i'r ffordd y ceisir ac y llwyddir i ddylanwadu ar wleidyddion er mwyn gwella ein dealltwriaeth o ddylanwad lobïwyr yng ngwleidyddiaeth Cymru. Credai'r pwyllgor fod angen i fater lobïo fod yn rhan o ddeialog barhaus, ac rwy'n credu ei bod hi'n iawn dysgu o brofiad mewn mannau eraill a chasglu rhagor o dystiolaeth.</p>
<p>Fel y nodwyd eisoes, ailystyriwyd hyn gan y pwyllgor safonau yn y Senedd ddiwethaf, ac fe wnaethant ddiwygio eu canllawiau lobïo ar ôl casglu rhagor o dystiolaeth gan randdeiliaid ac edrych ar y cofrestrau lobïo yn y Seneddau eraill ledled y DU. Felly, os caiff y cynnig ei dderbyn heddiw, rwy'n mawr obeithio y bydd y Senedd hon yn edrych ymhellach ar lobïo yng Nghymru, yn adeiladu sylfaen dystiolaeth i ddatblygu cofrestr, ac yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf am y gwersi a ddysgwyd o rannau eraill o'r Deyrnas Unedig, oherwydd os ydym o ddifrif ynglŷn â thryloywder, rhaid inni fod o ddifrif ynglŷn â gwneud hyn yn iawn. Ychydig o werth sydd i system sy'n creu biwrocratiaeth heb ddarparu mewnwelediad gwirioneddol, atebolrwydd a thryloywder democrataidd llwyr.</p>
<p>Ac felly, er fy mod yn cefnogi'r galwadau am gofrestr lobïo, rhaid ei datblygu'n iawn, rhaid iddi fod yn gymesur a rhaid iddi wella tryloywder yn hytrach na dim ond dyblygu systemau yr ystyrir eu bod yn gyfyngedig mewn mannau eraill. Ac i sicrhau hyn, bydd angen cydweithio trawsbleidiol, gwaith manwl, adeiladu tystiolaeth a sylw gofalus.</p>
<p>Felly, i gloi, Ddirprwy Lywydd, mae'r Ceidwadwyr Cymreig yn cefnogi creu cofrestr lobïo. Rydym yn cefnogi ymdrechion i wella lefel y tryloywder yng ngwleidyddiaeth Cymru er mwyn meithrin ymddiriedaeth, a bydd hynny yn y pen draw yn cryfhau ein democratiaeth. Felly, byddwn yn cefnogi'r cynnig hwn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764250
421
En
2026-06-17T17:20:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13802&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764295
422
Cy
2026-06-17T17:23:11
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13993&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Ac yn olaf, Carmelo Colasanto. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764296
423
En
2026-06-17T17:23:17
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=13999&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12152
12152
Carmelo Colasanto AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12152
Colasanto, Carmelo
<p>Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwy'n llwyr gefnogi'r cynnig hwn gan Llŷr Powell. Deuthum yn gynghorydd, ac yn fwy diweddar cefais y fraint o wasanaethu fel AS i wasanaethu pobl Cymru, ac i helpu i siapio yn ogystal â gwneud ein gwleidyddiaeth yn fwy atebol. Dros amser, rwyf wedi gwylio gwleidyddiaeth yn ymbellhau oddi wrth yr eglurder a'r tryloywder a ddylai ddiffinio gwasanaeth cyhoeddus. Nid yw'n syndod fod yr etholwyr wedi dechrau colli ffydd ynom fel dosbarth gwleidyddol. I mi, nid oes unrhyw beth yn adlewyrchu'r colli hyder hwn yn gliriach na'r nifer cynyddol o bobl a ddewisodd beidio â phleidleisio yn ddiweddar. Nid ydynt wedi ymddieithrio am nad ydynt yn malio; maent wedi ymddieithrio am eu bod yn credu nad ydym bellach yn gweithredu er eu lles nhw, sy'n fy arwain at y ddadl hon ynghylch creu cofrestr ar gyfer lobïwyr.</p>
<p>Fel y dywedwyd wrthyf yn ddiweddar, ni yw'r unig Lywodraeth yn y DU nad oes ganddi gofrestr lobïo, ond ddoe, gwrandewais yn astud ar ddadleuon gan y Llywodraeth o blaid datganoli cyfiawnder a phlismona ar y sail mai Cymru yw'r unig genedl heb y pwerau hynny. Os yw'r ddadl honno'n ddigon cryf i gyfiawnhau newid cyfansoddiadol mawr gyda'r holl gostau ychwanegol sydd ynghlwm wrth hynny, yna rhaid ei bod yn ddigon cryf i gyfiawnhau rhywbeth mor syml â chreu'r gofrestr hon. Fel arall, credaf ein bod mewn perygl o fod yn ddetholus ynghylch pryd y defnyddiwn gymariaethau â gweddill y DU fel rhesymeg dros unrhyw fath o weithredu.</p>
<p>Felly, gadewch inni fod yn glir: nid yw pobl Cymru’n gofyn inni hollti'r atom nac anfon roced i'r gofod; maent yn gofyn am rywbeth symlach—atebolrwydd a didwylledd gennym ni. Maent eisiau gwybod pwy rydym yn cyfarfod â nhw, pam ein bod yn cyfarfod â nhw, a sut y mae'r sgyrsiau hynny'n siapio'r penderfyniadau a wneir yn y Siambr hon—y Siambr sy'n bodoli ar eu cyfer nhw, Siambr sy'n eu gwasanaethu nhw—a phenderfyniadau a fydd, yn y pen draw, yn effeithio ar eu bywydau nhw.</p>
<p>Felly, i grynhoi, a gaf i ddweud, heddiw, gadewch inni ddangos gyda'n gilydd i bobl Cymru ein bod o ddifrif ynglŷn ag ailadeiladu eu hymddiriedaeth? Gadewch inni gefnogi creu'r gofrestr hon fel y gall ein hetholwyr weld yn glir pwy rydym yn ymgysylltu â nhw ac i ba ddiben. Dyma ein cyfle i gymryd y cam cyntaf, ond cam arwyddocaol, tuag at ailadeiladu hyder y cyhoedd yng ngwleidyddiaeth a democratiaeth Cymru. Diolch.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764277
424
En
2026-06-17T17:25:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14102&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764280
425
Cy
2026-06-17T17:25:26
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14128&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Diolch. Galwaf ar y Gweinidog Cabinet dros Effeithiolrwydd Llywodraeth a'r Cyfansoddiad, Dafydd Trystan Davies. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764281
426
Cy
2026-06-17T17:25:32
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14134&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12140
12140
Dafydd Trystan Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12140
Y Gweinidog Cabinet dros Effeithiolrwydd Llywodraeth a’r Cyfansoddiad
Trystan Davies, Dafydd
<p>Diolch yn fawr, Ddirprwy Lywydd, a diolch i bob un o'r cyfranwyr. Rŷn ni wedi cael trafodaeth adeiladol, ystyriol, amryw o bersbectifau, ond trafodaeth seneddol, a dwi’n diolch i bawb am eu cyfraniadau. Mae yna gryn gonsensws hefyd ar draws y Siambr hon. Mae bod yn agored ac yn dryloyw yn un o'r gwerthoedd yna mae ein Prif Weinidog wedi gosod allan i ni fel Llywodraeth. Felly, mae e'n dilyn, os ŷn ni am fod yn agored ac yn dryloyw fel Llywodraeth, y byddwn ni'n cefnogi'r ffaith bod y Senedd hon yn agored ac yn dryloyw. Felly, fe fyddwn ni'n cefnogi'r cynnig sydd wedi ei osod yn enw Llŷr Powell prynhawn yma.</p>
<p>Ni ddylai sefydliadau deimlo bod angen iddyn nhw gyflogi corff allanol er mwyn cael gafael ar Weinidog neu gyfleu eu safbwynt i Lywodraeth Cymru, boed hynny ar lefel Gweinidog neu swyddog. Wrth gwrs, dwi'n cydnabod bod modd i'r sector materion cyhoeddus yng Nghymru chwarae rôl ddilys, fel rŷn ni wedi clywed gan sawl cydweithiwr heddiw, a’i fod yn gwneud hynny o ran gwella dealltwriaeth o wleidyddiaeth a llywodraeth ddatganoledig, ond ni ddylai cwmnïau materion cyhoeddus fod mewn sefyllfa lle mae canfyddiad bod ganddyn nhw unrhyw fath o fantais pan ddaw hi i gael gafael ar wybodaeth, Gweinidogion neu swyddogion.</p>
<p>Dwi wedi nodi, fel Llywodraeth, ein bod ni wedi ymrwymo i sicrhau bod gwybodaeth ar gael mewn ffordd sy'n agored ac yn dryloyw trwy wefan y Llywodraeth a thrwy ddatganiadau i'r Senedd. Dwi'n awyddus i wneud mwy o hynny, a byddwn i’n falch i glywed unrhyw syniadau ar draws y Siambr hon i gefnogi'r egwyddor honno y dylem ni fod yn agored ac yn dryloyw.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764287
427
En
2026-06-17T17:27:27
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14249&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
143
143
Andrew R.T. Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=143
Davies, Andrew R.T.
<p>A wnaiff y Gweinidog dderbyn ymyriad?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764288
428
En
2026-06-17T17:27:28
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14250&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12140
12140
Dafydd Trystan Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12140
Trystan Davies, Dafydd
<p>Iawn, Andrew.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764290
429
En
2026-06-17T17:27:30
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14252&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
143
143
Andrew R.T. Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=143
Davies, Andrew R.T.
<p>Mae'r rhai ohonom a oedd yma yn y Senedd ddiwethaf yn cofio'r Llywodraeth Lafur ar y pryd yn prynu fferm Gilestone. Ni chafwyd achos busnes ar gyfer y gwariant hwnnw o £4.2 miliwn, ond yr hyn a ddaeth i'r amlwg wrth ddatblygu'r achos busnes ar ôl prynu'r fferm oedd bod cinio anffurfiol preifat wedi'i drefnu rhwng dau o Weinidogion y Llywodraeth ac uwch lobïwr, yn ei thŷ, a mynychodd buddiolwr y pryniant y cinio hwnnw. Mae'n hanfodol fod y cod gweinidogol yn alinio ag unrhyw gofrestr o lobïwyr a gyflwynir. Felly, a yw'r Llywodraeth yn ymrwymo i nodi yn y cod gweinidogol y byddai Gweinidogion yn dod o dan gofrestr lobïo o'r fath?</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764293
430
En
2026-06-17T17:28:09
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14291&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12140
12140
Dafydd Trystan Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12140
Trystan Davies, Dafydd
<p>Diolch i'r Aelod am ymyrryd. Yn unol â'n hymrwymiad i fod yn agored a thryloyw, byddwn yn alinio ein harferion fel Llywodraeth â rhai'r Senedd, fel y dylem ei wneud.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764294
431
Cy
2026-06-17T17:28:23
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14305&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12140
12140
Dafydd Trystan Davies AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12140
Trystan Davies, Dafydd
<p>Gaf i droi at y cynnig ei hun? Mae'r Llywodraeth wedi nodi bod yr adroddiad gwaddol—fel rŷn ni wedi clywed gan sawl person—gan Bwyllgor Safonau Ymddygiad y chweched Senedd yn argymell bod y pwyllgor nesaf yn parhau â'r gwaith ar atebolrwydd Aelodau unigol drwy ystyried lobïo a rhoddion ymhellach. Rŷn ni'n cefnogi hynny, yn ogystal â rhagor o waith ar gofrestr lobïwyr. Fe ddaeth gwaith blaenorol y pwyllgor i'r casgliad—ac rŷn ni wedi clywed gan rai Aelodau—fod systemau Prydain a'r Alban ddim yn ddigon clir. Dwi’n credu bod yr awgrym yn fanna fod angen i ni ddatblygu ar sail dystiolaeth yn un cadarn a phwysig.</p>
<p>Mae adroddiad y pwyllgor safonau yn awgrymu bod nifer o ffactorau i'w hystyried. Mae’r rhain yn cynnwys angen amddiffyniad gwell a chlir sy'n gwahaniaethu rhwng lobïo ac eiriolaeth, sy'n cydnabod y rôl gadarnhaol y mae eiriolaeth yn gallu ei chwarae, ac sy'n cydnabod y materion sy'n cyfrannu at ganfyddiad negyddol y cyhoedd ohoni. Mae'r adroddiad yn nodi hefyd yr angen am hyfforddiant rheolaidd a sesiynau gloywi i Aelodau ac eraill ar y rheolau lobïo. Mae'n rhaid hyrwyddo'r canllawiau yn weithredol a'u gwella drwy enghreifftiau ymarferol, darpariadau, esboniadau clir o gyfrifoldebau, ac ymestyn yr hyfforddiant i bawb sydd yma yn y Senedd.</p>
<p>Mae gan Gomisiwn y Senedd rôl allweddol i'w chwarae ochr yn ochr â'r pwyllgor safonau wrth ddatblygu'r sail dystiolaeth ac i symud y pethau yma yn eu blaen. Mae'r Llywodraeth hon yn gefnogol i'r symudiad yna ac yn dymuno'n dda iawn i'r Senedd a'r pwyllgor newydd yn ei waith.</p>
<p>Mae'r gwelliant sydd wedi'i gyflwyno gan y Blaid Lafur yn un rŷn ni hefyd yn ei gefnogi. Mae'n cyd-fynd â'n safbwynt ni, sef mai mater i Gomisiwn y Senedd a'r Pwyllgor Safonau Ymddygiad yw bwrw ymlaen, a bwrw ymlaen gydag egni a phrydlondeb, gyda'r gwaith allweddol. Dwi'n ailadrodd y dylid bwrw ymlaen â'r gwaith hwn ar sail trawsbleidiol drwy'r pwyllgor. Fel Llywodraeth sy'n ymroddedig i dryloywder a bod yn agored, fe fyddwn ni'n cefnogi'r gwaith hwnnw. Diolch yn fawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764252
432
Cy
2026-06-17T17:30:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14402&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764260
433
Cy
2026-06-17T17:30:50
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14452&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Diolch. Galwaf ar Llŷr Powell i ymateb i'r ddadl.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764261
434
En
2026-06-17T17:30:54
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14456&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
11971
11971
Llŷr Powell AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=11971
Powell, Llyr
<p>Diolch, Ddirprwy Lywydd. Rwyf yn y sefyllfa anarferol, wrth gloi'r ddadl, lle rydym wedi dod i ryw lun o gonsensws yma, ond hoffwn ddiolch i'r holl Aelodau am gyfrannu.</p>
<p>Nid yw fy nhaith i sicrhau cofrestr ar gyfer lobïwyr yn un fer. Dechreuais ymgyrchu yn fuan ar ôl i Fil 2025 ddod i rym yn San Steffan. Y cam cyntaf a gymerais oedd ceisio ymgyrchu dros gofrestr yma yng Nghymru. Yn 2017, gyda Matthew MacKinnon, arweiniais ddeiseb i Bwyllgor Deisebau'r Senedd ar y pryd, yn galw am gofrestr statudol ar gyfer lobïwyr yng Nghymru. Yn anffodus, dywedwyd wrthyf bryd hynny y byddai'r Senedd yn ystyried y mater drwy'r pwyllgor safonau a'u bod yn gobeithio symud ymlaen cyn bo hir. Yn fuan wedyn, helpais i roi gwybodaeth i Aelodau'r Senedd ac eisteddais yn yr oriel acw a gwyliais ddadl y Senedd bryd hynny, dadl debyg i hon, ond roedd llawer mwy o wrthwynebiad. Yn y Siambr, fe ddywedasant, 'Er ein bod yn ei chefnogi, rydym yn edrych ymlaen at waith y pwyllgor ac yn edrych ymlaen at ei weld.'</p>
<p>Rwy'n gwerthfawrogi'r gwaith y mae'r pwyllgor blaenorol wedi'i wneud. Rwy'n credu bod Peredur Owen Griffiths wedi tynnu sylw at rai ffeithiau da iawn ynghylch gwaith y pwyllgor—rwy'n ei ganmol—ond ni allwn ganiatáu i amser symud mor araf ag y mae wedi bod yn symud. Mae Cymru bellach dros 10 mlynedd ar ei hôl hi o gymharu â San Steffan a 10 mlynedd union ar ôl yr Alban. Felly, lle rydym yn dweud na ellir rhuthro hyn, rwy'n credu na allwn lusgo ein traed chwaith, oherwydd, fel y mae Aelodau ar yr ochr hon wedi'i ddweud, ac ar draws y Siambr, mae a wnelo hyn ag ymddiriedaeth y cyhoedd yn y Senedd hon ac ynom ni fel unigolion.</p>
<p>Mae'r nifer sy'n pleidleisio yn etholiadau'r Senedd yn isel, ac er inni weld cynnydd yn yr etholiad diwethaf, mae angen inni weld mwy o gynnydd eto, felly mae angen inni ddod o hyd i ffyrdd sy'n cryfhau ymddiriedaeth y cyhoedd yn y sefydliad hwn ac ynom ni fel Aelodau a'r Llywodraeth yn y dyfodol. Dyna pam fy mod i'n ddiolchgar i'r Llywodraeth am nodi nid yn unig ei bod yn cefnogi'r cynnig, ond ei hawydd i weithio ar draws y pleidiau i gynhyrchu cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr.</p>
<p>Hoffwn adleisio'r hyn y mae'r Aelodau wedi'i ddweud yma heddiw. Nid yw cyflwyno cofrestr ar gyfer lobïwyr yn golygu ein bod yn lladd ar y rheini sy'n gweithio i geisio dylanwadu arnom ni fel Aelodau neu arnom ni yn y Senedd. Nid yw'n fater o ladd ar lobïwyr na rhagdybio euogrwydd. Rydym yn derbyn bod lobïo yn rhan hanfodol o ddemocratiaeth iach, ond mae'n rhaid ei reoleiddio nawr. Mae hwn yn gais syml.</p>
<p>Nid wyf am lusgo hyn ymlaen yn hirach, gan y bydd y gwaith hwn yn parhau gyda—fe ddown i wybod—un o'r Aelodau llwyddiannus sydd wedi dod yn Gadeirydd newydd pwyllgor safonau'r Senedd. Rwy'n dymuno'r gorau iddynt, ac yn gobeithio y byddant yn gweithio arno cyn gynted â phosibl. Gadewch inni gyflwyno hyn yn y Senedd hon. Dyna pam y gwnaethom gyflwyno'r bleidlais hon mor gynnar yn nhymor y Senedd hon. Rwy'n gobeithio y bydd yr holl Aelodau, fel y clywais, yn pleidleisio o blaid y cynnig hwn. Diolch yn fawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764262
435
Cy
2026-06-17T17:33:48
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14630&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Diolch. Y cwestiwn yw: a ddylid derbyn y cynnig heb ei ddiwygio? A oes unrhyw Aelod yn gwrthwynebu? [<em>Gwrthwynebiad</em>.] Gohiriaf y bleidlais o dan yr eitem hon tan y cyfnod pleidleisio.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764263
436
Cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
I
<p>Gohiriwyd y pleidleisio tan y cyfnod pleidleisio.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764264
437
Cy
2026-06-17T17:34:05
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14647&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
12177
12177
Kerry Ferguson AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12177
Dirprwy Lywydd
Ferguson, Kerry
<p>Gan fy mod i dal yn ffeindio fy nhraed, dwi'n mynd i ofyn i Huw eistedd fan hyn ar gyfer y cyfnod pleidleisio.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764265
438
Cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
I
<p>Daeth y Llywydd (Huw Irranca-Davies) i’r Gadair.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764266
439
Cy
2026-06-17T17:34:21
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14663&l=cy
260617-8
7. Dadl Reform UK: Cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Oni bai fod pum Aelod yn dymuno imi ganu’r gloch, symudaf yn syth i’r cyfnod pleidleisio. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764270
440
Cy
2026-06-17T17:34:34
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14676&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Rydyn ni'n symud i'r cyfnod pleidleisio. Eitem 6 yn gyntaf. Galwaf am bleidlais ar y cynnig, a gyflwynwyd yn enw Llŷr Powell. Os gwrthodir y cynnig, byddwn yn pleidleisio ar y gwelliannau a gyflwynwyd i'r cynnig. Agorwch y bleidlais. Caewch y bleidlais. O blaid 37, yn ymatal dim, yn erbyn 48. <span style="text-decoration: underline;"><br></span></p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764259
441
Cy
2026-06-17T17:35:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14702&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764285
442
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764282
443
Cy
2026-06-17T00:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=-48598&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764283
444
Cy
2026-06-17T17:35:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14702&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764298
445
Cy
2026-06-17T17:40:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15002&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764267
446
Cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
V
<p>Eitem 6. Dadl Reform UK - gwariant rhyngwladol y Llywodraeth. Cynnig heb ei ddiwygio. : O blaid: 37, Yn erbyn: 48, Ymatal: 0</p>
<p>Gwrthodwyd y cynnig</p><div class="voteResultLinkContainer"><a href="record.senedd.wales/VoteOutcome/16075/?#V7428">Cliciwch i weld canlyniad y bleidlais</a></div>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764271
447
Cy
2026-06-17T17:36:10
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14772&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Rydyn ni'n symud nawr i <em>amendment</em> 1. Galwaf am bleidlais ar welliant 1, a gyflwynwyd yn enw Heledd Fychan. Os derbynnir gwelliant 1, bydd gwelliant 2 yn cael ei ddad-ddethol. Agorwch y bleidlais. Caewch y bleidlais. O blaid 49, yn ymatal dim, yn erbyn 36.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764274
448
Cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
V
<p>Eitem 6. Dadl Reform UK - gwariant rhyngwladol y Llywodraeth. Gwelliant 1, a gyflwynwyd yn enw Heledd Fychan.: O blaid: 49, Yn erbyn: 36, Ymatal: 0</p>
<p>Derbyniwyd y gwelliant</p><div class="voteResultLinkContainer"><a href="record.senedd.wales/VoteOutcome/16075/?#V7429">Cliciwch i weld canlyniad y bleidlais</a></div>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764279
449
Cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
I
<p>Cafodd gwelliant 2 ei ddad-ddethol.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764275
450
Cy
2026-06-17T17:37:27
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14849&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Galwaf nawr am bleidlais ar y cynnig wedi'i ddiwygio. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764284
451
Cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
I
<p>Cynnig NDM9249 fel y'i diwygiwyd:</p>
<p>Cynnig bod y Senedd:</p>
<p>1. Yn gresynu at agwedd ynysig Reform UK o ran lle Cymru yn y byd. </p>
<p>2. Yn dathlu enw da Cymru fel gwlad ryngwladol, oddefgar a blaengar sydd ar agor i fusnes sy’n elwa ar ei gwaith ymgysylltu rhyngwladol, gan gynnwys gwariant.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764286
452
Cy
2026-06-17T17:37:31
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14853&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Agorwch y bleidlais. Caewch y bleidlais. O blaid 48, yn ymatal dim, yn erbyn 37. Mae'r cynnig wedi'i ddiwygio wedi ei dderbyn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764289
453
Cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
V
<p>Eitem 6. Dadl Reform UK - gwariant rhyngwladol y Llywodraeth. Cynnig wedi’i ddiwygio. : O blaid: 48, Yn erbyn: 37, Ymatal: 0</p>
<p>Derbyniwyd y cynnig fel y'i diwygiwyd</p><div class="voteResultLinkContainer"><a href="record.senedd.wales/VoteOutcome/16075/?#V7430">Cliciwch i weld canlyniad y bleidlais</a></div>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764291
454
Cy
2026-06-17T17:38:19
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=14901&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Rŷn ni'n symud nawr i eitem 7, cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr. Galwaf am bleidlais ar y cynnig, a gyflwynwyd yn enw Llŷr Powell. Os gwrthodir y cynnig, byddwn yn pleidleisio ar y gwelliannau a gyflwynwyd i'r cynnig. Agorwch y bleidlais. Caewch y bleidlais. O blaid 77, yn ymatal dim, yn erbyn wyth. Mae'r cynnig wedi ei dderbyn.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764297
455
Cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
V
<p>Eitem 7. Dadl Reform UK - cofrestr statudol ar gyfer lobïwyr. Cynnig heb ei ddiwygio. : O blaid: 77, Yn erbyn: 8, Ymatal: 0</p>
<p>Derbyniwyd y cynnig</p><div class="voteResultLinkContainer"><a href="record.senedd.wales/VoteOutcome/16075/?#V7431">Cliciwch i weld canlyniad y bleidlais</a></div>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764272
456
Cy
2026-06-17T17:40:05
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15007&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Nawr rydw i'n gallu dweud beth yw canlyniad y bleidlais gudd y prynhawn yma.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764273
457
En
2026-06-17T17:40:12
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15014&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Gallaf ddatgelu canlyniadau'r pleidleisiau dros y Cadeiryddion yn gynharach y prynhawn yma. Fe'u gwnaf yn nhrefn y pwyllgorau y buom yn pleidleisio arnynt.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764276
458
Cy
2026-06-17T17:40:29
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15031&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Canlyniad y bleidlais gudd ar gyfer Cadeirydd Pwyllgor y Blynyddoedd Cynnar, Plant, Pobl Ifanc ac Addysg. Byddaf i'n dweud yr enwebai a byddaf i'n dweud nifer y pleidleisiau. Beca Brown 40, Sera Evans 42, ymatal eu pleidleisiau saith, pleidleisiau wedi eu difetha dim, cyfanswm 89. Rwyf felly'n datgan bod Sera Evans wedi ei hethol yn Gadeirydd Pwyllgor y Blynyddoedd Cynnar, Plant, Pobl Ifanc ac Addysg.</p>
<p>Canlyniad y bleidlais gudd ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Hawliau Dynol a Chyfiawnder Cymdeithasol, rownd 1 a rownd 2. Rownd 1: Sarah Rees 32, Zaynub Akbar 33, Elfed Williams 21, ymatal eu pleidleisiau tri, cyfanswm 89. Gan na chafodd yr un ymgeisydd fwyafrif o'r pleidleisiau dewis cyntaf, cafodd yr ymgeisydd a gafodd y nifer lleiaf o bleidleisiau dewis cyntaf, Elfed Williams, ei hepgor, a chafodd ei bleidleisiau eu hailddosbarthu rhwng yr ymgeiswyr a oedd yn weddill, yn nhrefn blaenoriaeth. Felly, y canlyniad terfynol yw, yn rownd 2: Sarah Rees 37, Zaynub Akbar, 41. Rwyf felly'n datgan bod Zaynub Akbar wedi ei hethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Cydraddoldeb, Hawliau Dynol a Chyfiawnder Cymdeithasol.</p>
<p>Canlyniad y bleidlais gudd ar gyfer Cadeirydd Pwyllgor yr Economi, Ynni a Chysylltedd: Anna Nicholl 40, Elwyn Vaughan 41, ymatal eu pleidleisiau saith, cyfanswm 88. Rwyf felly'n datgan bod Elwyn Vaughan wedi ei ethol yn Gadeirydd Pwyllgor yr Economi, Ynni a Chysylltedd.</p>
<p>Ac yn olaf, canlyniad y bleidlais gudd ar gyfer Cadeirydd y Pwyllgor Safonau Ymddygiad: Alun Cox 30, Lindsay Whittle 48, Elyn Stephens 10, cyfanswm 88. Gan ei fod wedi cael mwyafrif o'r pleidleisiau dewis cyntaf, rwy'n datgan bod Lindsay Whittle wedi ei ethol yn Gadeirydd y Pwyllgor Safonau Ymddygiad. Llongyfarchiadau i chi i gyd.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764300
459
En
2026-06-17T17:44:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15242&l=cy
260617-9
8. Cyfnod Pleidleisio
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Ac i bawb a gyflwynodd eu henwau hefyd. Da iawn. Da iawn yn wir.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764302
460
Cy
2026-06-17T17:44:05
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15247&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Nesaf, fe gawn ni ddadl fer. Elwyn Vaughan i gyflwyno'r ddadl fer.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764303
461
Cy
2026-06-17T17:44:18
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15260&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
8371
8371
Elwyn Vaughan
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8371
Vaughan, Elwyn
<p>Diolch yn fawr, Lywydd. Dwi'n falch o ddweud y gwnaf i ddim eich cadw chi'n hir. Dwi'n gobeithio yn y lle cyntaf na fyddaf i'n cael fy nghyhuddo o fod yn ymyrryd mewn materion rhyngwladol. Mae’r rhai hynny ohonom ni sy’n ddigon ffodus i fod wedi dysgu rhywfaint o’n hanes yn gwybod bod <em>Canu Heledd</em> yn sôn am yr hen Bowys, am Bengwern, ei hanes cyfoethog a’i thranc, efo colli Cynddylan a’r Dref Wen a gorfod mudo tua gorllewin Powys. Y rhyfeddod ydy, er bod canrifoedd wedi mynd heibio, fod y cysylltiadau Cymreig yn parhau yn gryf yn yr ardal, efo enwau fel Treflach, Trefonen, Porth-y-waen a Gwern y Brenin yn dysteb i oes a fu, ac mae’r Gymraeg yn parhau i’w chlywed. Ewch i fart Syswallt ar ddydd Mercher a gallwch feddwl eich bod ym mart Gaerwen neu Ruthun. Ewch i’r siop Gymraeg yng nghanol tref Syswallt—tra bod dim un siop o’r fath ym Mhowys gyfan, gyda llaw—neu ewch i’r grwpiau dysgwyr trwy’r ardal. Ac wrth gwrs, bellach, ceir Cylch Ti a Fi gan y Mudiad Meithrin yn y dref hefyd, yn sicrhau parhad y Gymraeg i’r genhedlaeth nesaf.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764278
462
Cy
2026-06-17T17:45:32
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15334&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
8371
8371
Elwyn Vaughan
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=8371
Vaughan, Elwyn
<p>Yn wir, tra dynodwyd Caerdydd yn brifddinas Cymru ar 20 Rhagfyr 1955, 60 mlynedd cyn hynny, ym 1895, pan nad oedd gan Gymru brifddinas, traddodwyd darlith ym Mhenbedw gan Emrys ap Iwan. Cyfle fu hwn iddo wyntyllu ei farn ar ba le yn union y dylai'r brifddinas fod, a’r casgliad oedd mai ym Mhengwern, sydd bellach yn Amwythig. Ac os caf i ei ddyfynnu o:</p>
<p>'fe ddyle’r brif ddinas fod yn agos i gyffinia De a Gogledd, sef o fewn y dalayth a elwid gynt yn Bowys,—dyweder, y wlad rhwng yr afon Mawddach a’r afon Ystwyth, ac oddi rhyngddyn hwy tua’r dwyrain, gan gynnwys Croysoswallt, Pengwern..., a Llwydlo..., trefi oydd yn perthyn unwaith i dalayth Powys, ac a ddylen fod yn perthyn iddi etto.'</p>
<p>Nawr, peidiwch â phoeni, dwi ddim yn awgrymu newid y ffiniau a chymryd Pengwern yn ôl—wel—a dwi’n siŵr y byddai cyfeillion yng Nghaerdydd ddim am iddi golli statws prifddinas, ond pery pwysigrwydd yr ardal yma. Yn economaidd, gwelwn deuluoedd ifanc yn symud o gefn gwlad Maldwyn i Groesoswallt, Amwythig a phentrefi’r ffin i gael tai, gwaith a chyfleoedd newydd. Ac, wrth gwrs, mae gweddill Powys yn ddibynnol ar wasanaethau allweddol ysbytai Gobowen ac Amwythig—fel y tystiais yr wythnos diwethaf—sydd nid yn unig yn denu cleifion, ond yn denu staff sy’n siaradwyr Cymraeg o bell ac agos. Mae’r ardal hyd yn oed o fewn dalgylch Eisteddfod Maldwyn Meirionnydd 2027.</p>
<p>Wythnos nesaf, bydd y Comisiwn Cymunedau Cymraeg, a sefydlwyd gan y Llywodraeth flaenorol, yn cynnal cyfarfod yng Nghroesoswallt wrth baratoi ei adroddiad ar y Gymraeg y tu allan i Gymru, gan ganolbwyntio ar y Gymraeg yn sir Amwythig, yn ogystal ag mewn rhannau eraill o Loegr a’r byd.</p>
<p>Mae’r wladwriaeth Brydeinig—yr un mai rhai yn ymhyfrydu ynddi—yn llofnodwr i siarter Ewrop. Mae Siarter Ieithoedd Rhanbarthol neu Leiafrifol Ewrop yn gytundeb gan Gyngor Ewrop sy'n anelu at amddiffyn a hyrwyddo ieithoedd rhanbarthol a lleiafrifol a siaredir yn draddodiadol mewn gwladwriaethau sy'n bartïon ymhob agwedd ar fywyd cyhoeddus. Mae'r siarter, ynghyd â'r confensiwn fframwaith ar gyfer diogelu lleiafrifoedd cenedlaethol, yn tystio i ymrwymiad hirdymor Cyngor Ewrop i amddiffyn lleiafrifoedd cenedlaethol. Mae ieithoedd rhanbarthol neu leiafrifol yn rhan o dreftadaeth ddiwylliannol Ewrop, ac mae eu diogelu a'u hyrwyddo yn cyfrannu at adeiladu Ewrop sy'n seiliedig ar ddemocratiaeth ac amrywiaeth ddiwylliannol.</p>
<p>Mabwysiadwyd y siarter, a luniwyd ar sail testun a gynigiwyd gan Gynhadledd Sefydlog Awdurdodau Lleol a Rhanbarthol Ewrop, fel confensiwn gan Bwyllgor Gweinidogion Cyngor Ewrop ym mis Mehefin 1992, ac fe'i arwyddwyd ym mis Tachwedd 1992 yn Strasbwrg. Daeth i rym ym 1998. Mae pwyllgor o arbenigwyr annibynnol yn monitro gweithrediad y siarter. Ar 28 Tachwedd 2018, mabwysiadodd y dirprwyon newidiadau i weithrediad ei fecanwaith monitro er mwyn ei gryfhau, a daeth y rhain i rym ym mis Gorffennaf 2019.</p>
<p>Bwriad y siarter yw amddiffyn a hyrwyddo ieithoedd rhanbarthol neu leiafrifol ac annog eu defnydd mewn bywyd cyhoeddus a phreifat. Felly, mae'n rhwymo gwladwriaethau—Prydain, yn y cyd-destun hwn—sy'n bartïon i hyrwyddo'n weithredol y defnydd o'r ieithoedd hyn mewn addysg, cyfiawnder, gweinyddiaeth, y cyfryngau, diwylliant, bywyd economaidd a chymdeithasol, a chydweithrediad trawsffiniol. Felly, mae'r siarter yn mynd y tu hwnt i amddiffyn lleiafrifoedd a'r frwydr yn erbyn gwahaniaethu, gan ei gwneud yn ofynnol i’r gwladwriaethau sy'n bartïon hefyd gymryd camau i hyrwyddo ieithoedd lleiafrifol yn weithredol. Mae Cyngor Ewrop yn sicrhau bod y siarter yn cael ei weithredu'n ymarferol.</p>
<p>Mae pwyslais y siarter ar diriogaeth draddodiadol yr iaith, a dyma yw’r achos yn y rhannau o sir Amwythig o dan sylw. Mae sawl gwladwriaeth yn estyn y siarter y tu hwnt i’r ffiniau gweinyddol presennol o fewn y wladwriaeth. Nid yw ffin Cymru-Lloegr yn rheswm dros beidio â chynnwys y Gymraeg yn sir Amwythig o dan y siarter. Ffin fewnol o fewn yr un wladwriaeth ydyw yn llygaid y siarter. Dan gyfraith ryngwladol, mae dyletswyddau ar Lywodraeth y Deyrnas Gyfunol dan siarter Ewrop, ac mae hyn yn cynnwys dyletswyddau sy’n weithredol tu allan i Gymru. Dan erthygl 7.3, mae dyletswydd ledled y deyrnas i hyrwyddo cyd-ddealltwriaeth ieithyddol, gan ddefnyddio addysg a’r cyfryngau torfol i’r diben hwnnw. Hefyd, mewn perthynas â’r Gymraeg, mae’r Deyrnas Gyfunol wedi ymrwymo i erthygl 13.2, sy’n gosod dyletswydd arni i gefnogi’r Gymraeg y tu allan i Gymru. Er hynny, bob tro mae yna gais neu ddymuniad i gael mynediad at addysg Gymraeg ym Mhowys, mae yna ffys, stŵr, gwrthwynebiad. Mae teuluoedd yn gorfod apelio, cwyno, herio penderfyniadau swyddogion a chael cymorth mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg a gwthio yn erbyn sefydliadau sydd ddim yn deall.</p>
<p>Gadewch inni fod yn uchelgeisiol. Gadewch inni hwyluso mynediad at addysg Gymraeg ymhobman. Gadewch inni fod o ddifri am y targed o filiwn o siaradwyr Cymraeg. Gadewch inni ddatgan yn glir fod dwyieithrwydd yn rhywbeth i’w groesawu a’n bod yn croesawu’r siaradwyr newydd ac yn croesawu’r rhai hynny sy’n digwydd byw dros y ffin ond sydd am ailafael yn neu gael mynediad at eu treftadaeth. Mae llwyddiant diweddar Ysgol Gymraeg y Trallwng yn esiampl wych, efo niferoedd ar gynnydd a cheisiadau yn dod o Lanymynech a Phant, sydd dros y ffin. Efo lle i 150 o ddisgyblion, mi fydd yn llawn fis Medi yma. Gwn am eraill sy’n byw yng Nghroesoswallt sy’n teithio’n ddyddiol i ysgol Llanrhaeadr-ym-Mochnant, ond dim ond ar ôl gorfod ymgyrchu. O sicrhau mynediad hwylus, didrafferth, yn ddi-os cynyddu fydd y diddordeb.</p>
<p>Felly, gofyn ydw i, Weinidog, am degwch, ac i'r Gweinidog weithio efo Cyngor Sir Powys, ac Amwythig, os oes angen, i sicrhau tri cham gweithredol: yn gyntaf, sicrhau bod modd i bobl ifanc gael mynediad didrafferth, di-lol a chludiant rhwydd a hwylus at addysg Gymraeg fel norm, os ydynt yn byw dros y ffin; sicrhau estyniad i Ysgol Gymraeg y Trallwng, fel yr agosaf at y ffin, i adlewyrchu’r twf a’r brwdfrydedd lleol; a sicrhau cynllun gweithredu clir pum mlynedd i ehangu darpariaeth addysg Gymraeg yn nhalgylch Ysgol Llanfyllin. Yn yr un modd ag y mae’r Llywodraeth yn helpu Ysgol Gymraeg Llundain a’r Cyngor Prydeinig yn buddsoddi ym Mhatagonia, dylid helpu cyngor Powys a’r teuluoedd i alluogi mynediad at addysg Gymraeg ar hyd y ffin.</p>
<p>Mae cynsail i gynnwys y Gymraeg yn sir Amwythig. Yn Nhachwedd 2025, cadarnhawyd bwriad y Deyrnas Gyfunol, yn dilyn ymgyrch gan Gyngor Cernyw ac eraill, i newid sefyllfa bresennol y Gernyweg yn y siarter a’i rhoi yn Rhan III o’r siarter, sy’n golygu bod yn rhaid cyflwyno 35 mesur penodol mewn meysydd fel addysg, y cyfryngau, gweinyddiaeth ac ati. Hyd hynny, bu'r Gernyweg yn iaith o dan Ran II yn unig. Ac o weithredu yn gadarnhaol, fel yn nyddiau Heledd pan fu’n rhaid iddi fudo o Bengwern i gastell newydd Mathrafal ger Meifod, bydd modd i siaradwyr Cymraeg y ganrif yma fudo o’r hyn yw sir Amwythig heddiw i gestyll addysgol Powys. Diolch yn fawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764299
463
Cy
2026-06-17T17:50:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15602&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764305
464
Cy
2026-06-17T17:53:57
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15839&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Galwaf ar y Gweinidog Cabinet dros Addysg a’r Gymraeg i ymateb i'r ddadl—Anna Brychan.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764306
465
Cy
2026-06-17T17:54:06
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15848&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
12145
12145
Anna Brychan AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12145
Y Gweinidog Cabinet dros Addysg a’r Gymraeg
Brychan, Anna
<p>Diolch yn fawr am araith ddiddorol iawn. Doeddwn i ddim yn disgwyl cwpla heddiw yn trafod 'Canu Heledd', ond gallaf i ddim dweud wrthot ti faint o bleser mae e wedi rhoi i fi i ddarganfod mai hynny sydd wedi digwydd. Ond bydd yn rhaid iddo fe ddisgwyl gwrthwynebiad brwd wrth Aelod etholedig dros Gaerdydd os ydyw e'n moyn ein herio ni am statws prifddinas Cymru. [<em>Chwerthin</em>.]</p>
<p>Mae yna bethau diddorol iawn wedi cael eu codi yn fanna, ac fel rŷn ni'n dweud yn gyson—a dwi'n credu bod hwn yn un o'r cyfleoedd mwyaf pendant i ategu hynny eto—mae'r Gymraeg yn perthyn i ni i gyd, gan gynnwys pobl Syswallt, o bosib, a chan gynnwys, yn sicr, y plant a'r rhieni sy'n byw ar hyd pob rhan o'r ffin sy'n dymuno dysgu a mwynhau'r iaith. Ac mae'r cyfeiriadau at 'diriogaeth draddodiadol' yn rhywbeth rwy'n credu y byddaf i'n dychwelyd ato fe, i edrych arno fe. Mae hwnna'n ddiddorol yn ei hunan. Ac mae'r cyfeiriad at y Cylch Ti a Fi o dan arweiniad y Mudiad Meithrin yn nhre Croesoswallt yn sir Amwythig yn dangos yn glir nad rhywbeth hanesyddol yn unig mo'r gydberthynas hon, ond rhywbeth sy'n parhau i fod yn beth byw iawn heddiw hefyd. Ac rwy'n falch, fel y soniaist ti, fod y Comisiwn Cymunedau Cymraeg yn ymweld â Chroesoswallt yr wythnos nesaf er mwyn archwilio'r cymunedau Cymraeg hynny sy'n byw tu fas i Gymru a sut y gallwn ni ddod â'r egni a'r brwdfrydedd hwnnw a manteisio arno fe er budd y Gymraeg a dyfodol Cymru. Ac fe fydd e'n diddori hefyd fy mod i'n cwrdd yn fuan gydag awduron y comisiwn i drafod rhai o'r elfennau yma ymhellach.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764292
466
Cy
2026-06-17T17:56:08
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=15970&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
12145
12145
Anna Brychan AS
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=12145
Brychan, Anna
<p>Diolch hefyd am gyfeirio at Eisteddfod Maldwyn Meirionnydd yn 2027. Rwy'n bersonol—ac rwy'n siŵr bod eraill hefyd—yn edrych ymlaen yn fawr at fynychu dathliadau 850 mlynedd o'r Eisteddfod dros yr wythnosau nesaf yma. Ac rwy'n credu fy mod i wedi cytuno i ddilyn yr Arglwydd Rhys i rywle fel rhan o'r dathliadau hynny. Ac fel pob Eisteddfod, bydd Eisteddfod 2027 yn gyfle arall i groesawu pobl o bob rhan o Gymru a thu hwnt i ddathlu creadigrwydd Cymru ar ei orau ac adeiladu cydberthnasau newydd ar hyd ac ar draws y ffin, a chreu gwaddol ar gyfer dyfodol cadarnach ar gyfer y Gymraeg ymhob rhan o dalaith Powys. Dydy e ddim yn dweud 'talaith' yn yr araith, gyda llaw—fi sy'n teimlo hynny bob tro rwy'n gyrru trwyddi hi.</p>
<p>Mae hyn oll eto yn adlewyrchu pa mor ddwfn mae'r Gymraeg wedi ymwreiddio yn yr ardal bwysig hon, ac yn rhan, felly, o'i dyfodol. Ac mae rhoi cyfle teg i blant a phobl ifanc gael yr addysg orau posibl, a thrwy hynny ddysgu a mwynhau'r Gymraeg, ar hyd y ffin a thrwy Gymru gyfan, yn flaenoriaeth greiddiol i ni fel Llywodraeth, fel mae sawl un ohonom ni wedi cyfeirio ato fe yn areithiau'r wythnosau diwethaf yma. A dyna pam mae'r Llywodraeth hon wedi gwneud addysg yn flaenoriaeth genedlaethol a rhoi'r Gymraeg wrth galon y portffolio hwnnw.</p>
<p>Rŷn ni'n dymuno sicrhau cyfle teg at addysg Gymraeg a llwybr addysgol cryf, clir a dirwystr o'r blynyddoedd cynharaf at addysg bellach, uwch a gydol oes. Ac mae codi safonau yn ein hysgolion a sicrhau'r amodau gorau ar gyfer dysgu ac addysgu yn eithriadol o bwysig i ni.</p>
<p>Gwnes i gyfeirio ar y dechrau bod y Gymraeg yn perthyn i ni i gyd, ac mae honno yn egwyddor sydd wedi'i sefydlu yn gadarn erbyn hyn, ac mae'r Llywodraeth hon am weithredu i sicrhau mai dyna'r realiti ymhob cwr o Gymru. Mae arolwg diweddar, ac rwy'n credu ei bod hi'n bwysig inni gyfeirio at hyn, yn gyson yn dangos bod 82 y cant o bobl Cymru sydd rhwng 18 a 24 mlwydd oed yn cefnogi'r ymdrechion i sicrhau bod plant yng Nghymru yn cael dysgu Cymraeg, ac felly mae angen inni weithredu ar hynny.</p>
<p>Ac fel mae'r Aelod yn gwybod, mae Powys, fel pob sir arall yng Nghymru, yn gweithredu cynllun strategol Cymraeg mewn addysg—CSCA i'w garedigion—a cafodd y disgwyliadau cenedlaethol eu cryfhau yn dilyn adolygiad brys o'r cynlluniau yma nôl yn 2017, cam sydd wedi gyrru ymddygiad a phenderfyniadau polisi gwell, ac mae arwyddion o hynny yn sicr i'w gweld ym Mhowys. Mae'r sir wedi gweld cynnydd o ychydig dros 2 y cant hyd yn hyn mewn addysg Gymraeg ers dechrau gweithredu eu cynllun strategol nhw, sy'n adlewyrchu'r hyn sydd i'w weld ar draws Cymru.</p>
<p>Cafodd Ysgol Pennant, Pen-y-bont-fawr, fuddsoddiad i estyn yr ysgol a chynyddu darpariaeth cyfrwng Cymraeg, a chafodd Ysgol Gymraeg y Trallwng fuddsoddiad i adeiladu ysgol newydd ar leoliad mwy, i alluogi'r ysgol honno i dyfu. Ac mae'r niferoedd wedi cynyddu'n sylweddol ers hynny, ac mae cynlluniau i estyn yr ysgol ymhellach i ateb galw brwd am addysg Gymraeg yn yr ardal yna. Ac mae nifer o ddatblygiadau eraill ar droed ym Mhowys hefyd, fel y bydd e'n gwybod yn iawn, megis yr ysgol newydd ym Mhontsenni, Ysgol Calon Cymru yn Llanfair-ym-Muallt, a Bro Hyddgen ym Machynlleth, ac mae gan y sir hefyd ddwy ganolfan drochi hwyr erbyn hyn sy'n cynnig llwybr ychwanegol i ddysgwyr gael mynediad at addysg Gymraeg. Ac mae'r cyngor sir wedi cymryd safiad i sicrhau y bydd addysg uwchradd cyfrwng Cymraeg ar gael ym mhob rhan o'r sir, gydag Ysgol Bro Hyddgen, Ysgol Bro Caereinion ac Ysgol Calon Cymru oll ar siwrnai i drosi i fod yn ysgolion cyfrwng Cymraeg. Mae'n bwysig dathlu'r llwyddiannau yma a chefnogi’r momentwm a gweithio gyda'n gilydd i wneud cynnydd pellach.</p>
<p>Ond mae yna rwystrau hefyd yn y system, ac mae'n rhaid i ni ddeall yn well beth sydd wrth wraidd y rhwystrau hynny. Rŷn ni wedi ymrwymo, fel rhan o'n cynllun 100 diwrnod cyntaf, i gynnal adolygiad brys o'r cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg, yn cynnwys un Powys, ac mae'r gwaith hwnnw yn digwydd ar hyn o bryd. A bydd yr Aelod yn falch iawn o glywed mai ein bwriad yw ystyried materion cludiant a'r Gymraeg, gan gysylltu gyda'n hymrwymiad fel Llywodraeth i gynnal adolygiad brys o Fesur Teithio gan Ddysgwyr (Cymru) 2008. Ac mae'r trafodaethau gydag adran y Dirprwy Weinidog dros Drafnidiaeth wedi dechrau eisoes.</p>
<p>Hoffwn i gadarnhau hefyd i'r Aelod ein hymrwymiad i drafod y mater y mae e wedi'i godi heddiw gyda Chyngor Sir Powys. Rwy'n gwybod ei fod eisoes mewn trafodaethau gyda chyngor swydd Amwythig. Felly, fel mae'r Aelod wedi nodi, mae yna deuluoedd o Gymru sydd yn byw ar y ffin sy'n dymuno addysg Gymraeg i'w plant, ac fe ddylai hynny fod yn bosibl. Rŷn ni a'r sir yn gytûn bod angen dod o hyd i ddatrysiad cynaliadwy i ddysgwyr ar y ffin sydd am gael mynediad i ysgolion Cymraeg, ac mae hyn yn cynnwys dysgwyr dros y ffin hefyd, os ydyn nhw'n dymuno dysgu'r Gymraeg yng Nghymru a bod lle iddynt, wrth gwrs, yn yr ysgolion lleol. Felly, bydd yr adolygiad o'r cynlluniau strategol Cymraeg mewn addysg, sydd yn ein cynllun 100 diwrnod, yn ystyried y mater yma, ac yn cyfrannu'n fwy cyffredinol at ein gwaith strategol, hirdymor i wireddu Deddf y Gymraeg ac Addysg (Cymru) 2025, a bydd yn sicrhau cyfle teg i gael addysg Gymraeg. Ac mae hynny'n cynnwys mwy o gyfleoedd i ddysgu Cymraeg hefyd, wrth gwrs, mewn ysgolion Saesneg a dwy iaith, ac rŷn ni hefyd wedi rhannu uchelgais i sicrhau cyfle i hanner plant Cymru fynychu ysgolion cyfrwng Cymraeg erbyn 2050.</p>
<p>Mae yna heriau, ond yr hyn sy'n fy nghalonogi i, a'r Aelod hefyd, gobeithio, yw clywed am y negeseuon sydd eisoes yn dod oddi wrth awdurdodau lleol ac ysgolion. Mae'r rhai rhwystrau systemig, oes, ac mae yna gyfleoedd weithiau'n cael eu colli, ond mae yna awydd i wneud y Gymraeg yn well, fel y dywedwyd wrth rai o'n swyddogion ni oedd yn ymwneud â hyn—pobl mewn ysgolion cyfrwng Saesneg ar hyn o bryd oedd yn dymuno i hyn ddigwydd. Mae dathlu cynnydd yng ngallu dysgwyr yn y Gymraeg yn rhywbeth lle mae yna rannu ar draws Cymru, ac mae'n wych clywed bod hynny'n wir ar draws yr ochr arall i'r ffin hefyd.</p>
<p>Mae gyda ni waith i wneud, does dim amheuaeth i gael am hynny, ond beth rwyf eisoes wedi dechrau ei weld yw, gydag uchelgais gyffredin rŷn ni wedi'i gyfleu yma heddiw a dros yr wythnosau diwethaf, fod yna awydd i gydweithio ar draws Cymru â chefnogaeth briodol. Felly, mae gweithredu yn bosibl os ydyn ni'n ei wneud e gyda'n gilydd er gwell. Diolch yn fawr.</p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764304
467
Cy
2026-06-17T18:00:00
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=16202&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764307
468
Cy
2026-06-17T18:03:55
http://www.senedd.tv/cy/16075?startPos=16437&l=cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
C
5053
5053
Huw Irranca-Davies AC
https://busnes.senedd.cymru/mgUserInfo.aspx?UID=5053
Llywydd
Irranca-Davies, Huw
<p>Diolch i Elwyn Vaughan, a diolch hefyd i'r Gweinidog Cabinet. Daw hynny â thrafodion heddiw i ben. </p>
16075
7
2026-06-17T13:30:02
764310
469
Cy
260617-10
9. Dadl Fer: Sicrhau mynediad at addysg Gymraeg ar y ffin rhwng Powys a Lloegr
I
<p>Daeth y cyfarfod i ben am 18:04.</p>