Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi:

a) bod y gyfradd marw-enedigaethau yng Nghymru wedi bod yn gyson uwch na'r gyfradd ar gyfer gweddill y DU;

b) na fu gostyngiad parhaus yng nghyfradd y babanod sy'n farw-anedig yng Nghymru ers 2018;

c) y bu diffyg cynnydd parhaus hefyd o ran lleihau cyfradd y babanod sy'n marw yn fuan ar ôl eu geni yng Nghymru; a

d) y gallai mwy na 1,000 o fabanod yng Nghymru fod wedi goroesi rhwng 2019 a 2023 pe bai canlyniadau wedi cyfateb i ganlyniadau'r gwledydd sy'n perfformio orau yn Ewrop.

2. Yn croesawu:

a) cyhoeddi Adroddiad Asesiad Sicrwydd Cymru Gyfan o Wasanaethau Mamolaeth a Newyddenedigol 2026;

b) ffocws cynyddol Llywodraeth Cymru ar ofal iechyd ataliol a lleihau anghydraddoldebau mewn canlyniadau iechyd; ac

c) gwaith parhaus i wella diogelwch mamolaeth, cynllunio'r gweithlu, a thegwch o fewn gwasanaethau mamolaeth a newyddenedigol yng Nghymru.

3. Yn credu:

a) nad yw teuluoedd mewn profedigaeth yng Nghymru bob amser yn cael cymorth cyson, o ansawdd uchel, gan gynnwys mynediad at staff hyfforddedig, cyfleusterau profedigaeth priodol, a gofal seicolegol arbenigol;

b) bod gormod o farwolaethau babanod yng Nghymru yn rhai y gellir eu hatal, a bod angen gweithredu brys, cydgysylltiedig i leihau marw-enedigaethau a marwolaethau newyddenedigol; ac

c) bod rhaid i’r gwaith o leihau marwolaethau babanod, a sicrhau bod pob rhiant mewn profedigaeth yn cael gofal tosturiol, o ansawdd uchel fod yn un o nodau canolog system iechyd ataliol a theg.

4. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) sicrhau bod yr argymhellion a nodir yn Adroddiad Asesiad Sicrwydd Cymru Gyfan o Wasanaethau Mamolaeth a Newyddenedigol 2026 yn cael eu gweithredu’n amserol ac yn effeithiol;

b) gweithio gyda'r holl fyrddau iechyd ledled Cymru i:

i) sicrhau bod pob teulu mewn profedigaeth yn gallu cael mynediad at ofal profedigaeth o ansawdd uchel fel rhan o Lwybr Gofal Profedigaeth Cenedlaethol, gan gynnwys staff hyfforddedig, cyfleusterau priodol, cyfleoedd i greu atgofion, ac atgyfeirio at gymorth seicolegol arbenigol lle bo angen;

ii) cyflwyno cymorth seicolegol arbenigol i bobl ar ôl colli yn ystod beichiogrwydd a cholli babi, gan sicrhau bod pob rhiant mewn profedigaeth yn gallu cael mynediad at gymorth waeth ble maent yn byw, y math o golled a brofwyd yn ystod beichiogrwydd neu o golli babi, neu pa mor hir yn ôl yr oedd; ac

c) ystyried mabwysiadu targedau clir, mesuradwy i leihau cyfraddau marw-enedigaethau a marwolaethau newyddenedigol yng Nghymru yn unol â'r gwledydd sy'n perfformio orau yn Ewrop, gan gynnwys targedau i ddileu anghydraddoldebau o ran colli babanod yn ôl ethnigrwydd ac amddifadedd, a sicrhau ffocws parhaus ar gyflawni.

Y llwybr tuag at ddechrau mwy diogel yng Nghymru: Asesiad sicrwydd cenedlaethol o ofal a gwasanaethau Mamolaeth a Newyddenedigol

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i ddiystyru unhryw gynlluniau i gau ysbytai ac israddio gwasanaethau ysbytai drwy gydol y Seithfed Senedd.

Anghydraddoldebau o ran disgwyliad oes yn arc deheuol Caerdydd

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i gyflwyno deddf afonydd Cymru i fynd i'r afael ag atebolrwydd o ran gollyngiadau carthion, i gefnogi mesurau rheoli maetholion ar draws dalgylchoedd, a gwobrwyo gwelliannau mesuradwy mewn ansawdd dŵr.